Một trụ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại phường Sơn Nam (tỉnh Hưng Yên). Ảnh: PV

Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị quyết của Chính phủ nhằm bổ sung một số cơ chế, chính sách đặc thù phục vụ việc xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư phát sinh sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và sắp xếp đơn vị hành chính. Các quy định được đề xuất theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền và làm rõ các cơ sở pháp lý để thống nhất tổ chức thực hiện tại các địa phương.

Theo nội dung dự thảo, đối với diện tích nhà, đất dôi dư do tổ chức phát triển quỹ đất hoặc UBND cấp xã tiếp nhận từ ngày 1/3/2025 theo quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền để quản lý, khai thác, quy trình giao đất và cho thuê đất vẫn tuân thủ pháp luật về đất đai cùng các quy định liên quan.

Trong thời gian chưa thực hiện giao đất hoặc cho thuê đất chính thức, nếu tổ chức phát triển quỹ đất có văn bản đề nghị và được Chủ tịch UBND cấp tỉnh chấp thuận, tổ chức này được quyền thực hiện cho thuê nhà, đất dôi dư đã tiếp nhận theo mô hình của tổ chức quản lý, kinh doanh nhà địa phương quy định tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP và Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP. Tổ chức phát triển quỹ đất không phải thực hiện các thủ tục bổ sung nhiệm vụ quản lý, kinh doanh nhà.

Đối với trường hợp UBND cấp xã có nhu cầu khai thác tài sản trong ngắn hạn khi chưa có quyết định giao hoặc cho thuê đất, Chủ tịch UBND cấp xã được giao cho đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực kinh tế trực thuộc đứng ra tổ chức cho thuê. Thời hạn cho thuê nhà, đất dôi dư ở cả hai trường hợp này được quy định tối đa là 5 năm.

Nếu trong thời gian hợp đồng thuê còn hiệu lực mà Nhà nước triển khai kế hoạch sử dụng đất, hợp đồng thuê phải chấm dứt trước thời hạn và áp dụng các biện pháp giải quyết theo Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP.

Dự thảo của Bộ Tài chính cũng đưa ra các quy định cụ thể đối với đối tượng là cơ sở thực hiện xã hội hóa được hưởng chính sách ưu tiên thuê nhà. Theo đó, cơ sở thuộc diện ưu tiên phải nằm trong danh mục loại hình do Thủ tướng Chính phủ ban hành, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn, tiêu chí quy mô theo quy định hiện hành hoặc sẽ đáp ứng các tiêu chí đó nếu được thuê địa điểm đăng ký. 

Chính sách ưu tiên chỉ có giá trị khi diện tích thuê được sử dụng đúng mục đích thuộc lĩnh vực xã hội hóa của đơn vị. Cơ sở đăng ký thuê có trách nhiệm lập bản thuyết minh chứng minh điều kiện và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của các số liệu cung cấp.

Trường hợp cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, thanh tra và xác định cơ sở không đáp ứng đủ tiêu chí ưu đãi, đơn vị đó có nghĩa vụ hoàn trả toàn bộ ngân sách Nhà nước số tiền thuê đã được miễn, giảm. Đơn vị vi phạm cũng phải nộp thêm khoản tiền tương đương mức tiền chậm nộp theo quy định của pháp luật quản lý thuế tương ứng với thời gian vi phạm, đồng thời bị hủy bỏ quyền hưởng chính sách ưu tiên trong khoảng thời gian thuê còn lại.

Về mức tiền đặt trước khi thuê tài sản, dự thảo nêu rõ: Nếu số tiền xác định theo khoản 2, Điều 8 Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP thấp hơn 3 tháng tiền thuê tính theo đơn giá niêm yết công khai thì mức thu sẽ được tính bằng 3 tháng tiền thuê. Đối với các hợp đồng có thời gian thuê từ 3 tháng trở xuống, khoản tiền đặt trước được ấn định bằng toàn bộ tổng giá trị tiền thuê nhà. 

Riêng các cơ sở nhà, đất dôi dư đã có công trình viễn thông lắp đặt từ trước thời điểm bàn giao, đơn vị tiếp nhận mới được tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký hoặc khai thác theo đúng các quy định hiện hành.