Với người lao động, một nơi ở ổn định, phù hợp chi phí và thuận tiện đi lại là yếu tố quan trọng để an cư (trong ảnh: Khu lưu trú công nhân tại Khu chế xuất Tân Thuận, TPHCM). Ảnh: Cảnh Nhật

Thuê nhà không còn là giải pháp tạm thời

Với những gia đình có thu nhập còn hạn chế, sở hữu một căn nhà tại TPHCM vẫn là mục tiêu khó đạt được. Trong bối cảnh giá nhà ở ngày càng cao, thuê nhà trở thành một lựa chọn phù hợp hơn với khả năng tài chính và nhu cầu thực tế của không ít người dân.

Gia đình anh Nguyễn Xuân Thứ (39 tuổi, phường Tân Khánh, TPHCM) có 4 người đang sống trong một phòng trọ khoảng 24m². Với tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 18 triệu đồng mỗi tháng, tiền thuê nhà cùng các khoản điện, nước chiếm khoảng 22% thu nhập.

Điều gia đình anh Thứ mong muốn không phải là một nơi ở quá rộng hay nằm tại khu vực trung tâm, mà là một chỗ ở có mức giá phù hợp, bảo đảm an toàn và đủ thuận tiện cho sinh hoạt hằng ngày. Đặc biệt, khoảng cách từ nơi ở đến nơi làm việc và trường học của con là yếu tố được gia đình cân nhắc, bởi chi phí đi lại cũng ảnh hưởng đáng kể đến tổng chi phí sinh hoạt.

“Chúng tôi không cần nhà quá lớn, chỉ mong có những khu nhà cho thuê giá hợp lý, được quản lý tốt và có thể thuê ổn định trong nhiều năm. Nếu gần nơi làm việc, trường học của con thì càng thuận tiện. Như vậy, gia đình có thể ổn định cuộc sống mà không phải thường xuyên thay đổi chỗ ở”, anh Thứ chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình anh Thứ cho thấy một thay đổi trong cách người dân nhìn nhận về chỗ ở. Khi khả năng sở hữu nhà ngày càng khó khăn, thuê nhà không nhất thiết đồng nghĩa với cuộc sống tạm bợ. Một sản phẩm phù hợp về giá, vị trí và chất lượng có thể trở thành lựa chọn gắn bó lâu dài.

Chị Phan Thị Lài (40 tuổi, phường Bình Đông) cho rằng nhiều gia đình lao động hiện nay không còn đặt mục tiêu sở hữu nhà bằng mọi giá. Trong điều kiện thu nhập chưa theo kịp giá nhà, thuê một căn hộ phù hợp có thể là giải pháp thực tế hơn, miễn là người thuê được bảo đảm về chất lượng nhà ở, giá thuê và thời gian thuê.

“Điều mà chúng tôi quan tâm là tiền thuê mỗi tháng có phù hợp với thu nhập hay không, hợp đồng có rõ ràng không và có được ở ổn định trong nhiều năm hay không. Nếu cứ vài năm lại phải chuyển nhà vì tăng giá hoặc thay đổi kế hoạch thì cuộc sống của người lao động rất khó ổn định”, chị Lài nói.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM, chi phí thuê nhà khoảng 20% thu nhập hằng tháng được xem là mức phù hợp; nếu vượt 25%, áp lực tài chính đối với người lao động sẽ trở nên lớn hơn.

Từ góc nhìn này, khả năng chi trả mới là một phần của bài toán. Với người thuê, một căn nhà thực sự phù hợp còn phải tính đến những chi phí đi kèm như điện, nước, đi lại và các dịch vụ sinh hoạt.

Giá thuê phải đi cùng chất lượng sống

Trả lời Báo Thanh tra, Sở Xây dựng TPHCM cho biết, nguồn cung nhà ở cho thuê hiện gồm nhiều loại hình, trong đó có 10.056 căn nhà ở xã hội cho thuê, 2.096 căn nhà lưu trú công nhân và 438 căn nhà ở công vụ. Tuy nhiên, nguồn cung hiện nay vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của thành phố; nguồn cung từ hộ gia đình, cá nhân đầu tư vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Phát triển nhà ở xã hội cho thuê được kỳ vọng mở rộng thêm lựa chọn chỗ ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân. Trong ảnh là một dự án nhà ở xã hội tại TPHCM. Ảnh: Cảnh Nhật

Theo Sở Xây dựng TPHCM, chất lượng nhà ở cho thuê giữa các khu vực chưa đồng đều. Một số khu nhà trọ được xây dựng từ nhiều năm trước có diện tích nhỏ, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội chưa đồng bộ; điều kiện về môi trường sống, phòng cháy, chữa cháy và tiện ích phục vụ sinh hoạt của người thuê còn cần tiếp tục cải thiện.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những người đang thuê nhà tại các khu trọ lâu năm. Một nơi ở có giá thấp nhưng thiếu điều kiện an toàn, hạ tầng không bảo đảm hoặc không đáp ứng yêu cầu phòng cháy, chữa cháy vẫn khó trở thành lựa chọn lâu dài.

Với gia đình có con nhỏ, nơi ở còn liên quan đến trường học, cơ sở y tế và không gian sinh hoạt. Trong khi với người lao động, khoảng cách từ nơi ở đến nơi làm việc quyết định một phần chi phí sinh hoạt thực tế.

Một căn nhà có giá thuê thấp nhưng nằm quá xa nơi làm việc có thể khiến người thuê phải trả thêm chi phí đi lại, đồng thời mất nhiều thời gian mỗi ngày. Vì vậy, khi đánh giá khả năng tiếp cận nhà ở cho thuê, giá thuê cần được đặt trong tương quan với toàn bộ chi phí và điều kiện sống của người thuê.

Theo ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, thành phố đang định hướng phát triển đa dạng nguồn cung nhà ở cho thuê, ưu tiên nhà ở xã hội cho thuê, nhà lưu trú công nhân, nhà ở cho lực lượng vũ trang và khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển nhà ở cho thuê với mức giá phù hợp.

Cùng với tăng nguồn cung, TPHCM sẽ tăng cường quản lý chất lượng, an toàn công trình, phòng cháy, chữa cháy, điều kiện đưa nhà vào khai thác, quản lý cư trú và an ninh trật tự tại các cơ sở cho thuê; đồng thời cập nhật cơ sở dữ liệu về nhà ở và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hoạt động cho thuê.

Những định hướng này cho thấy nhà cho thuê đang được nhìn nhận như một bộ phận của hệ thống nhà ở đô thị, thay vì chỉ là những phòng trọ riêng lẻ. TPHCM đặt mục tiêu phát triển thêm 181.257 căn nhà ở xã hội, trong đó có khoảng 50.000 căn nhà ở xã hội cho thuê trong giai đoạn 2026 - 2030.

Với người dân, giá trị của mục tiêu này cuối cùng không chỉ nằm ở số lượng căn hộ được xây dựng mà còn ở việc những căn hộ đó có thực sự phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả hay không. Nếu người dân có thể thuê một căn nhà an toàn, giá vừa sức, hợp đồng minh bạch và đủ ổn định để không phải thường xuyên chuyển chỗ ở, thì việc chưa sở hữu nhà riêng không đồng nghĩa với chưa thể “an cư”.

Bài 2: Giải pháp nào để hiện thực hóa nguồn cung 106.055 căn hộ cho thuê?