Nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng tạo sinh kế bền vững cho nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh Lai Châu. Ảnh: Thái Minh

Nỗ lực duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh mới

Lai Châu giữ vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh và là vùng đầu nguồn phòng hộ xung yếu cho hệ thống thủy điện sông Đà. Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, từ ngày 1/7/2025, tỉnh còn 38 đơn vị hành chính cấp xã.

Dù đối mặt với nhiều thách thức, kinh tế - xã hội năm 2025 của tỉnh tiếp tục phát triển với tốc độ tăng trưởng ước đạt 8,2%, vượt mục tiêu đề ra.

Điểm sáng nổi bật là ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản với tốc độ tăng trưởng giai đoạn 2021 - 2025 đạt 5%/năm, cao gấp đôi mức bình quân khu vực. Tỉnh đã hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn như: 10.900ha chè, 13.800ha quế và hơn 11.000ha cây dược liệu, trong đó có trên 140ha Sâm Lai Châu.

Đặc biệt, nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng đạt bình quân 500 - 600 tỷ đồng/năm, tạo sinh kế bền vững cho hơn 82.000 hộ dân, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số.

Trong lĩnh vực quản lý đất đai, địa phương đã xây dựng được 957 điểm địa chính và thực hiện đo đạc cho hơn 873.000ha. Tuy nhiên, việc vận hành cơ sở dữ liệu đất đai vẫn còn khoảng trống khi có 18/38 xã chưa hoàn thành xây dựng hệ thống dữ liệu.

Công tác giảm nghèo và an sinh xã hội tiếp tục được ưu tiên, đưa tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh xuống còn khoảng 15,78%.

Vẫn tồn tại khó khăn mang tính đặc thù

Bên cạnh kết quả khả quan, vẫn tồn tại khó khăn mang tính đặc thù do quy trình xử lý công việc chưa đồng bộ, tiến độ triển khai và giải ngân vốn các Chương trình mục tiêu quốc gia bị ảnh hưởng đáng kể.

Một bất cập lớn phát sinh từ Nghị định số 136/2025/NĐ-CP quy định phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Trong đó, việc phân cấp cho cấp tỉnh quy định định mức kinh tế, kỹ thuật về xử lý chất thải rắn sinh hoạt gây ra nhiều lúng túng.

Lai Châu cho rằng việc mỗi địa phương tự ban hành định mức riêng sẽ thiếu tính thống nhất toàn quốc. Hơn nữa, cơ quan quản lý cấp tỉnh thiếu đội ngũ chuyên gia chuyên môn sâu để thực hiện nhiệm vụ phức tạp này.

Đáng chú ý là, "khoảng trống" trong quản lý thú y và an toàn thực phẩm. Lực lượng nhân viên thú y cơ sở bị thiếu hụt hoặc chuyển công tác, dẫn đến lúng túng trong giám sát dịch bệnh và kiểm soát giết mổ.

Luật Thú y hiện hành vẫn chưa điều chỉnh kịp thời để phù hợp với mô hình chính quyền mới. Điều này gây khó khăn cho việc ủy quyền và tổ chức thực hiện nhiệm vụ chuyên môn tại cấp xã, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước.

Lãnh đạo UBND tỉnh Lai Châu dự hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức theo hình thức trực tuyến. Ảnh: Cổng TTĐT Lai Châu

Đề xuất tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn địa phương

Để khắc phục những tồn tại trên, tỉnh Lai Châu kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Chính phủ, Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Thú y.

Cần làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm của các cấp trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và có cơ chế đãi ngộ đặc thù để giữ chân đội ngũ cán bộ thú y tại vùng sâu, vùng xa.

Về quản lý môi trường, tỉnh đề nghị Bộ ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật khung về thu gom, xử lý chất thải rắn làm cơ sở áp dụng chung cho cả nước.

Trường hợp vẫn giao địa phương thực hiện, Bộ cần có hướng dẫn chi tiết và hỗ trợ dịch vụ tư vấn chuyên sâu để đảm bảo tính khoa học và thống nhất.

Cuối cùng, Lai Châu đề xuất Trung ương quan tâm bố trí vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 để thực hiện sắp xếp, ổn định dân cư vùng biên giới và vùng có nguy cơ thiên tai cao.

Việc đầu tư hạ tầng tại các khu tái định cư thủy điện đã xuống cấp là yêu cầu cấp thiết. Giải pháp này nhằm đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân và giữ vững quốc phòng, an ninh vùng biên cương.