Cán bộ văn phòng UBND phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng dẫn người dân giải quyết thủ tục hành chính. Ảnh: HH

Vậy điều gì đã giúp một đô thị đặc biệt có quy mô lớn, yêu cầu quản trị phức tạp và tốc độ đô thị hóa cao như Hà Nội vận hành thông suốt, kiến tạo nên một chính quyền thực sự vì Nhân dân phục vụ chỉ sau 1 năm ngắn ngủi?

Phân cấp, phân quyền mạnh mẽ

Thực tiễn sau 1 năm vận hành chính quyền 2 cấp đã đưa ra lời giải thuyết phục cho bài toán khó về đổi mới tổ chức bộ máy. Đối với một đô thị đặc biệt như Hà Nội, mô hình chính quyền 2 cấp bước đầu chứng minh được tính phù hợp mang tầm chiến lược.

Bước vào công cuộc kiện toàn hệ thống chính trị, Hà Nội đối mặt với khối lượng công việc rất lớn, chưa từng có tiền lệ khi tiến hành sắp xếp 30 đơn vị hành chính cấp huyện cùng 526 đơn vị hành chính cấp xã, qua đó, thu gọn lại thành 126 phường, xã mới.

Nhờ sự chuẩn bị bài bản từ sớm về nhân sự, cơ sở vật chất và hệ thống dữ liệu dùng chung, bộ máy các cấp nhanh chóng bắt nhịp, hoạt động thông suốt ngay từ những ngày đầu.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng khẳng định, mô hình hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn thành phố là chủ trương đúng đắn, phù hợp với thực tiễn. Bước đầu, Hà Nội đã hình thành phương thức quản trị mới hiệu quả hơn, gần dân và sát dân hơn.

Hệ thống chính trị của Hà Nội đang chuyển dần phương thức lãnh đạo từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại; từ chính quyền quản lý sang chính quyền phục vụ; từ điều hành hành chính sang điều hành bằng dữ liệu và từ phối hợp qua nhiều tầng nấc sang trực tiếp từ thành phố xuống xã, phường.

Khi không còn tổ chức chính quyền cấp huyện, giá trị lớn nhất đạt được không nằm ở việc tinh giản một cấp hành chính, mà là việc thiết lập phương thức quản trị mới lấy cấp xã làm trung tâm. Cấp cơ sở giờ đây thực sự trở thành hạt nhân quản trị địa bàn, nơi trực tiếp lắng nghe và giải quyết mọi vấn đề dân sinh sát sườn nhất.

Để cấp xã đủ năng lực gánh vác trọng trách, Hà Nội đã thực hiện bước đi mạnh mẽ về phân cấp, phân quyền. Thành phố giao cho cấp xã thực hiện tới 929 nhiệm vụ chuyên môn, đồng thời ủy quyền giải quyết 76 thủ tục hành chính vốn thuộc thẩm quyền của UBND, Chủ tịch UBND thành phố.

Song song đó, để giảm tải áp lực cho cán bộ tuyến đầu, Hà Nội đã chuẩn hóa hơn 2.000 quy trình làm việc, giúp đội ngũ cơ sở dễ dàng thực thi công vụ một cách chuẩn xác, nhịp nhàng.

Mọi nhiệm vụ trong nền quản trị mới đều tuân thủ nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả. Mỗi đầu việc đều được gắn với một đầu mối xuyên suốt chịu trách nhiệm chính, qua đó, xóa bỏ thói quen đùn đẩy và sự giao thoa chức năng giữa các cơ quan.

Ngoài ra, Hà Nội đã tổ chức 1.073 hội nghị tập huấn chuyên môn nhằm bồi dưỡng và nâng cao chất lượng đội ngũ. Đặc biệt, lãnh đạo thành phố đã trực tiếp tiếp nhận 825 kiến nghị từ các địa phương và giải quyết dứt điểm 801 nội dung, đạt tỷ lệ tháo gỡ lên tới 97,1%.

Nhờ sự can thiệp và gỡ khó kịp thời, hàng loạt vướng mắc tồn đọng nhiều năm về giải phóng mặt bằng, quản lý đất đai hay trật tự xây dựng đã được chính quyền cơ sở xử lý hiệu quả…

Điểm phục vụ hành chính công phường Dương Nội hoạt động hiệu quả sau 1 năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh: HH

“Thước đo” bằng lòng dân…

Nếu sự tinh gọn bộ máy tạo ra một bộ khung vững chãi, thì quá trình chuyển đổi số chính là mạch nguồn xuyên suốt để chính quyền 2 cấp hoạt động hiệu quả.

Hà Nội đã xác định rõ tầm nhìn chiến lược: Dữ liệu là nguồn lực cốt lõi. Phương thức lãnh đạo không còn giới hạn trong các văn bản giấy tờ mà chuyển dịch mạnh mẽ sang điều hành, quản trị bằng dữ liệu.

Hệ thống hạ tầng thông tin công nghệ được khẩn trương hoàn thiện, kết nối liên thông nhịp nhàng trên cả 4 trục then chốt: Đảng, HĐND, UBND và MTTQ. Cơ chế phối hợp chặt chẽ này giúp những công việc trước đây phải đi lòng vòng qua nhiều cửa phức tạp, nay được xử lý và phản hồi trực tiếp ngay tại địa bàn khu dân cư.

Ở phường Dương Nội, thay đổi dễ nhận thấy nhất sau một năm không chỉ nằm ở thủ tục hành chính nhanh hơn mà còn ở cách chính quyền điều hành công việc.

Theo đại diện lãnh đạo phường Dương Nội, trước đây, việc đánh giá hiệu quả công việc nhiều khi còn nặng tính hành chính, khó lượng hóa. Nay lãnh đạo phường có thể theo dõi tiến độ xử lý công việc trên môi trường số theo thời gian thực.

Địa phương đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị địa bàn dựa trên dữ liệu, tiến độ và kết quả. Lãnh đạo có thể theo dõi công việc đang ở khâu nào, ai phụ trách, tiến độ ra sao, có bảo đảm đúng hạn hay không. Việc đánh giá cán bộ cũng minh bạch, khách quan hơn.

Đặc biệt, lấy người dân làm trung tâm của sự phục vụ, vận hành chính quyền 2 cấp, thành phố đã mở ra kênh tương tác trực tiếp, sinh động thông qua nền tảng ứng dụng số iHanoi.

Chỉ trong một thời gian ngắn vận hành, nền tảng số này đã tiếp nhận và xử lý hơn 85.710 phản ánh, kiến nghị từ phía người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Rất nhiều vụ việc dân sinh bức thiết được lắng nghe và giải tỏa tận gốc ngay từ cơ sở, minh chứng sống động cho một nền hành chính thực sự minh bạch, hiện đại và luôn trăn trở vì lợi ích chung.

Nhìn lại chặng đường gần 365 ngày đã qua, thành quả lớn lao nhất mà Hà Nội gặt hái được không chỉ là việc hoàn thành sắp xếp tổ chức bộ máy, mà là sự tái cấu trúc thành công một phương thức quản trị mới.

Sự vận hành nhịp nhàng của hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở là kết tinh từ sự chủ động, quyết liệt và đầy sáng tạo của Đảng bộ, chính quyền Thủ đô, qua đó kiến tạo nền móng vững chắc để vươn mình bứt phá trong kỷ nguyên mới.