Đóng gói trái cây xuất khẩu sang châu Âu. Ảnh: TTO

Tại buổi họp báo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn được tổ chức chiều 9/4, ông Nguyễn Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật cho biết: Trước tình hình nhiều lô hàng rau quả của Việt Nam xuất khẩu sang các nước EU bị thông báo vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật, do nhiễm vi sinh vật và một số dịch hại, Tổng vụ Sức khỏe và người tiêu dùng của Ủy ban châu Âu ra thông báo kể từ ngày 15/1/2012 đến 15/1/2013, nếu phát hiện thêm năm trường hợp vi phạm quy định an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật, EU sẽ cấm nhập khẩu rau quả của Việt Nam.

Tuy nhiên, từ đầu năm đến nay, đã có tới 3 lô hàng vi phạm, đều được xuất khẩu bằng đường hàng không sang Anh.

Theo ông Hồng, đây là bài toán nan giải với các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam. Số mẫu hoa quả nước ta xuất sang EU bị cảnh báo thường nhiễm 4 loại dịch hại chính là bọ trĩ; bọ phấn; ruồi đục lá, quả và vi khuẩn Xanthomonas gây bệnh sẹo trên cam quýt. Các loại sinh vật, vi khuẩn này đều có rất nhiều ở Việt Nam.

Từ tháng 8/2011, Cục Bảo vệ thực vật đã họp họp khẩn với hơn 60 doanh nghiệp xuất khẩu vào EU để thông báo tình hình; đưa lên trang web của Cục thông tin và hình ảnh về các loài địch hại này, hướng dẫn cách xử lý cho các doanh nghiệp, địa phương.

Với các lô hàng vi phạm mới được cảnh báo, Cục Bảo vệ thực vật đã thành lập đoàn thanh tra kiểm tra lại toàn bộ quá trình kiểm dịch xem vi phạm do vấn đề kỹ thuật, cán bộ phụ trách kiểm dịch, vi phạm của doanh nghiệp hay lý do khác.

Đồng thời, Cục chỉ đạo tăng cường hàng rào kỹ thuật trong việc cấp Chứng thư cho các doanh nghiệp xuất khẩu rau quả vào thị trường EU để hạn chế những lô hàng không đảm bảo chất lượng. Theo thông báo từ phía EU, khi kiểm dịch thực vật, chỉ cần phát hiện 1 cá thể dịch hại trên thực vật, kể cả ở dạng nhộng, kén… thì cả lô hàng sẽ bị đánh giá là không bảo đảm chất lượng. Với điều kiện mà EU đưa ra nghiêm ngặt như trên, khả năng bị cấm xuất khẩu của rau quả Việt Nam là rất cao.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, số hàng rau quả xuất sang EU khối lượng không nhiều nhưng giá trị lớn. Đây là thị trường giàu tiềm năng nhưng “khó tính”, do đó, cần kiểm soát quá trình sản xuất. Do ảnh hưởng của chính sách hạn chế nhập khẩu của EU, xuất khẩu rau quả Việt Nam sang thị trường EU đầu năm nay giảm khá mạnh (tháng 1 giảm 42,7% và tháng 2 giảm 4,3% so với cùng kỳ năm 2011).

Trước nguy cơ đánh mất thị trường tiềm năng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Diệp Kỉnh Tần đã yêu cầu Cục Bảo vệ thực vật lập đoàn kiểm tra cả những doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và các doanh nghiệp được EU chứng nhận. Đồng thời, kiểm dịch chặt chẽ rau quả tươi xuất khẩu sang EU, xử lý kịp thời các tình huống xảy ra.

Bên cạnh việc siết chặt các doanh nghiệp mua hàng không rõ nguồn gốc để xuất khẩu, cần có cơ chế hỗ trợ riêng đối với các doanh nghiệp có quy trình trồng rau an toàn, đạt chứng nhận, tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến cho người sản xuất về bảo đảm an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật trong sản xuất, xuất khẩu.

Dương Ngọc