(Thanh tra) - Từ đầu năm đến nay, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam ghi nhận số lượng đơn thư giảm. Công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo được triển khai đúng quy định, góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng và nâng cao hiệu quả quản lý nội bộ.
Trong quý I/ 2026, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) tiếp tục triển khai nghiêm túc, đồng bộ công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo theo đúng quy định của pháp luật, đồng thời tăng cường các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế phát sinh đơn thư phức tạp, kéo dài.
Theo báo cáo, lượng đơn thư trong quý 1 của tổ chức, cá nhân gửi đến Viện Hàn lâm có xu hướng giảm so với cùng kỳ năm 2025, tổng cộng có 7 đơn, vụ việc được tiếp nhận.
“Mặc dù số lượng đơn giảm, song vẫn tồn tại tình trạng gửi đơn vượt cấp, không đúng thẩm quyền hoặc gửi đến nhiều cơ quan cùng lúc. Đây là thực trạng không mới nhưng vẫn gây khó khăn trong công tác tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư”, báo cáo cho biết.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc một số cá nhân lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để tiếp tục gửi đơn kéo dài dù vụ việc đã được giải quyết; nội dung đơn thiếu căn cứ, không kèm theo tài liệu chứng minh.
Bên cạnh đó, việc chưa hợp tác đầy đủ của người gửi đơn trong quá trình xác minh cũng làm chậm tiến độ giải quyết.
Ngoài ra, một số đơn vị trực thuộc chưa thực sự chủ động trong việc nắm bắt tình hình, giải quyết kịp thời các mâu thuẫn, kiến nghị phát sinh từ cơ sở, dẫn đến tình trạng đơn thư vượt cấp.
Viện Hàn lâm tiếp tục thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về tiếp công dân, lãnh đạo Viện Hàn lâm duy trì lịch tiếp công dân định kỳ hàng tháng theo quy định.
Các trường hợp có yêu cầu chính đáng đều được xem xét, bố trí lịch tiếp hoặc giao đơn vị chức năng làm việc, đối thoại theo thẩm quyền, đảm bảo công khai, minh bạch, dân chủ.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, không có công dân, viên chức, người lao động đăng ký tiếp công dân.
Tuy nhiên, lãnh đạo Viện vẫn chủ động tổ chức các cuộc đối thoại, trao đổi với viên chức, người lao động và các tổ chức đoàn thể nhằm kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng.
Trong quý I/2026, Viện Hàn lâm đã tiếp nhận, phân loại và xử lý 7 đơn các loại. Trong đó, có 3 đơn đủ điều kiện xem xét, xử lý; 2 đơn được chuyển đến đơn vị trực thuộc giải quyết theo thẩm quyền; 2 đơn cần bổ sung điều kiện để xử lý; đã giải quyết 5/7 vụ việc, còn 2 vụ việc đang tiếp tục xem xét.
Đáng chú ý, chỉ có 2/7 vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Viện Hàn lâm, còn lại 5 vụ việc đã được chuyển đến cơ quan, đơn vị có thẩm quyền theo quy định. Đối với các đơn kiến nghị, đề nghị, Viện đã xử lý linh hoạt, đúng quy trình.
Các phản ánh từ báo chí và doanh nghiệp cũng được Viện tiếp nhận và trả lời bằng văn bản theo đúng quy định pháp luật, thể hiện tinh thần trách nhiệm và minh bạch.
Ngoài ra, lãnh đạo Viện Hàn lâm luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như việc giải quyết đơn thư tại một số đơn vị còn chậm, chưa dứt điểm; tình trạng né tránh trách nhiệm vẫn tồn tại.
Nguyên nhân chủ yếu là do Viện không có chức năng thanh tra chuyên ngành, nguồn lực thực hiện nhiệm vụ còn hạn chế, trong khi quy định pháp luật chưa đầy đủ về chế tài xử lý hành vi lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo.
Trong thời gian tới, Viện Hàn lâm dự báo số lượng đơn thư tiếp tục có xu hướng giảm, nhưng vẫn tiềm ẩn các trường hợp đơn vượt cấp, đơn không đủ điều kiện thụ lý hoặc khiếu nại kéo dài.
Viện Hàn lâm tiếp tục xác định công tác kiểm tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, cũng như bảo vệ người phát hiện, tố giác và đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên.
Để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ này, Viện Hàn lâm trân trọng kiến nghị Thanh tra Chính phủ quan tâm, chỉ đạo một số nội dung trọng tâm.
Trước hết, cần tiếp tục nghiên cứu, phối hợp với các bộ, ngành liên quan nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; đồng thời bổ sung các chế tài xử lý nghiêm hành vi lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để phản ánh sai sự thật, thiếu căn cứ.
Bên cạnh đó, cần kiện toàn tổ chức bộ máy thực thi nhiệm vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo, bảo đảm nguồn lực cho các cơ quan thực hiện nhiệm vụ này, nhất là tại các đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan không có chức năng thanh tra để đảm bảo đầy đủ nguồn lực thực hiện hiệu quả nhiệm vụ được giao.
Ngoài ra, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ nhằm nâng cao hiệu quả thực thi. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cũng cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức, hạn chế khiếu nại, tố cáo sai quy định.
Đồng thời, cần có biện pháp xử lý dứt điểm các trường hợp khiếu nại kéo dài đã được giải quyết đúng thẩm quyền.
