Những nội dung quan trọng về tình hình phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự toán kế hoạch năm 2027 được Thủ tướng Lê Minh Hưng trình bày trước Quốc hội trong phiên khai mạc kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, sáng 17/10.

Tăng trưởng Việt Nam thuộc nhóm cao của thế giới, thu nhập người lao động tăng

Theo Thủ tướng, trong bối cảnh tình hình quốc tế, khu vực diễn biến hết sức phức tạp, nhiều vấn đề mới phát sinh vượt dự báo, nhưng kinh tế - xã hội trong nước vẫn đạt nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện; dự kiến đạt và vượt 14/15 chỉ tiêu đề ra.

Trong đó, tăng trưởng kinh tế cao gắn với ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; các động lực tăng trưởng được phát huy, tạo nền tảng cho đổi mới mô hình phát triển.

Thủ tướng Chính phủ cho biết tăng trưởng của Việt Nam thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới. Ảnh: quochoi.vn

GDP quý III tăng 9,95%, 9 tháng tăng 9,01%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới.

Thu ngân sách Nhà nước cả năm ước đạt 3,06 triệu tỷ đồng, tăng 14%, trong khi đã miễn, giảm, gia hạn thuế, phí khoảng 360.000 tỷ đồng, theo báo cáo của Chính phủ.

Song song với đó, Thủ tướng cho biết hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực; kiến tạo thể chế phát triển.

Chính phủ cũng đang triển khai rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách để giảm mạnh chi phí đầu vào thông qua các biện pháp quyết liệt giảm giá bất động sản, cắt giảm tối đa khâu trung gian…

Đặc biệt, công tác sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, từng bước vận hành thông suốt chính quyền địa phương 2 cấp đạt nhiều kết quả tích cực.

Cả nước đã hoàn thành sắp xếp, tinh gọn các thôn, tổ dân phố; khắc phục cơ bản tình trạng quy mô nhỏ, phân tán; đẩy mạnh sắp xếp trường học, bệnh viện, đơn vị sự nghiệp công lập.

Về phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, Thủ tướng cho biết cả nước hoàn thành thêm 395km đường bộ cao tốc, đưa vào khai thác toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, khởi công đồng loạt 5 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, triển khai nhiều dự án hạ tầng quan trọng trong các lĩnh vực giao thông, năng lượng, văn hóa, xã hội...

Cùng với đó, Chính phủ quyết liệt tháo gỡ các dự án tồn đọng, kéo dài, giải phóng nguồn lực cho phát triển. Đến hết tháng 9, có 4.688 dự án đã được xử lý và có phương án xử lý (với tổng diện tích gần 196.000ha, tổng mức đầu tư trên 3,2 triệu tỷ đồng).

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có nhiều chuyển biến tích cực gắn với giải quyết các bài toán lớn của quốc gia cũng là kết quả nổi bật được Thủ tướng đề cập, bên cạnh lĩnh vực văn hóa, xã hội, đảm bảo đời sống người dân được cải thiện.

Điển hình, người đứng đầu Chính phủ nhắc tới kết quả thu nhập người lao động tăng. Từ 1/7, lương cơ sở tăng 8%, phụ cấp đối với cán bộ, công chức cấp xã tăng từ 25% lên 55%.

Bên cạnh những kết quả nổi bật, Thủ tướng thẳng thắn chỉ ra nhiều khó khăn, thách thức. Điển hình là điều hành kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát tiếp tục chịu áp lực lớn; thị trường tiền tệ, tỷ giá chịu nhiều sức ép từ bên ngoài.

Theo Thủ tướng, đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn, trong khi tăng trưởng kinh tế chưa lan tỏa đồng đều; ô nhiễm không khí, ngập úng, ùn tắc giao thông, cháy nổ… chưa được xử lý triệt để…

Bốn địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Ủy ban đánh giá cao sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt, linh hoạt của Chính phủ, Thủ tướng và nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương.

Toàn cảnh phiên khai mạc kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI. Ảnh: quochoi.vn

“Những kết quả đạt được trong năm đầu nhiệm kỳ rất đáng trân trọng, thể hiện khả năng thích ứng và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trước những biến động lớn”, ông Mãi nói.

Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa vững chắc. Bốn địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất (TPHCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai), chiếm gần 47% tổng GRDP, dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Trong khi đó, áp lực ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính gia tăng. CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, đã ở mức mục tiêu khoảng 4,5% của cả năm, riêng quý III tăng 4,80%; giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu tăng.

Lưu ý “dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ ngày càng hạn chế”, cơ quan thẩm tra cũng chỉ ra giải ngân đầu tư công 9 tháng đạt 62,9% kế hoạch, song vốn tạm ứng chưa thu hồi chiếm tới 37% số đã giải ngân; mới hoàn thiện thủ tục đầu tư đối với khoảng 58% vốn ngân sách trung ương đã thông báo cho giai đoạn 2026 - 2030.

Một số dự án trọng điểm chậm tiến độ, còn 1.131 dự án tồn đọng đã có phương án nhưng chưa hoàn thành tháo gỡ. Các dự án nguồn điện, lưới truyền tải, nhất là điện LNG, triển khai chậm…

“Vấn đề cốt lõi không chỉ ở quy mô nguồn lực mà ở chất lượng chuẩn bị, phân bổ, khả năng hấp thụ và hiệu quả thực thi”, ông Mãi nói.

Vấn đề khác, theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cải cách thể chế được đẩy mạnh nhưng khâu tổ chức thực thi vẫn là điểm nghẽn. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp cơ bản vận hành thông suốt nhưng chất lượng chưa đồng đều, nhất là cấp xã.

Ông Mãi lưu ý phân cấp, phân quyền có nơi chưa gắn với nguồn lực, nhân lực và trách nhiệm thực thi, có thể làm dịch chuyển điểm nghẽn từ cấp trên xuống cơ sở.

Bên cạnh đó, khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn; chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều. Chênh lệch trong tiếp cận giáo dục, y tế và dịch vụ thiết yếu giữa các vùng còn lớn…

“Yêu cầu quan trọng nhất trong thời gian còn lại của năm 2026 không chỉ là huy động thêm nguồn lực, mà phải nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế”, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi nói.

Phấn đấu tăng trưởng trên 10%, GDP bình quân đầu người đạt 6.100 USD

Báo cáo về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Thủ tướng nêu mục tiêu tăng trưởng trên 10% gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn. Một mục tiêu quan trọng khác là GDP bình quân đầu người đạt 6.100 USD.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thành xử lý nhà, đất dôi dư, không để hư hỏng, xuống cấp, lãng phí; thay thế ngay cán bộ đùn đẩy, né tránh, không hoàn thành nhiệm vụ. Ảnh: quochoi.vn

Để hiện thực hóa mục tiêu trên Chính phủ đề ra hàng loạt nhiệm vụ, giải pháp, trong đó trước hết tập trung thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Thủ tướng cho biết mục tiêu phấn đấu tăng thu ngân sách Nhà nước khoảng 9,1%, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên.

Trong việc hoàn thiện thể chế, Thủ tướng nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thành xử lý nhà, đất dôi dư, không để hư hỏng, xuống cấp, lãng phí; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; thay thế ngay cán bộ đùn đẩy, né tránh, không hoàn thành nhiệm vụ.

Đẩy mạnh cơ cấu lại, đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng lực nội tại, tính độc lập, tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế cũng là giải pháp được Thủ tướng đề cập, cùng với tinh thần tạo mọi điều kiện để doanh nghiệp tư nhân phát triển.

Thủ tướng cũng cho biết sẽ phát triển đồng bộ, hiện đại kết cấu hạ tầng chiến lược, nhất là các dự án quan trọng, trọng điểm, liên vùng. Trong đó, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ sân bay Long Thành và Gia Bình…

Để tổ chức thực hiện không còn là khâu yếu, Thủ tướng quán triệt khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm; xác định rõ những việc cần làm, những nhiệm vụ trọng tâm, đột phá để thực hiện.

“Nhiệm vụ từ nay đến cuối năm 2026 và năm 2027 là rất nặng nề và có ý nghĩa quan trọng, đòi hỏi các cấp, các ngành, các địa phương phát huy tinh thần đoàn kết, chung sức, đồng lòng, năng động, đổi mới, sáng tạo, không lùi bước trước khó khăn, thách thức, quyết tâm cao hơn, nỗ lực lớn hơn, hành động có trọng tâm, trọng điểm và quyết liệt hơn”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Kịch bản điều hành cần tính đến lạm phát “dồn nén”

Theo cơ quan thẩm tra, kịch bản điều hành năm 2027 cần tính đến độ trễ của các cú sốc năm 2026, nhất là khả năng giá năng lượng tiếp tục ở mức cao, lạm phát “dồn nén” khi các biện pháp hỗ trợ thuế, phí được điều chỉnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh: quochoi.vn

Do đó, kế hoạch điều hành cần có phương án dự phòng và ngưỡng phản ứng rõ ràng đối với các kịch bản bất lợi, tránh để yêu cầu tăng trưởng cao làm thu hẹp dư địa ổn định và phát triển trong trung hạn.

“Với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, vấn đề quyết định không phải bổ sung thêm giải pháp mà là lựa chọn đúng khâu đột phá, nâng cao hiệu quả thực thi, năng suất và năng lực tự chủ của nền kinh tế”, theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính.

Cơ quan thẩm tra đề nghị kiên định giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, coi đây là điều kiện tiên quyết của tăng trưởng cao; đặt yêu cầu phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và điều hành giá ở vị trí trung tâm.

Cùng với đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng trong nước, theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính cần ưu tiên hạ tầng chiến lược và an ninh năng lượng; xử lý thực chất các dự án tồn đọng để tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có năng suất và sức lan tỏa cao.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị hoàn thiện thể chế phải chuyển từ số lượng văn bản ban hành sang hiệu quả thực thi; gắn tăng trưởng cao với phát triển văn hóa, xã hội.

Nhấn mạnh tổ chức thực hiện là khâu quyết định, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, nguồn lực và kết quả đầu ra của từng nhiệm vụ; tăng cường kiểm tra, giám sát, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu.