Thanh tra Bộ Công an tiến hành xác minh nội dung khiếu nại tại Công an tỉnh An Giang. Ảnh: Thanh tra Bộ

Từ cơ sở pháp lý đến yêu cầu thực tiễn

Trong hành lang pháp lý hiện hành, Luật Khiếu nại năm 2011 và Luật Tố cáo năm 2018 đều quy định rõ trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Theo đó, trước khi ban hành quyết định giải quyết, người có thẩm quyền phải tổ chức xác minh nhằm làm rõ các căn cứ pháp lý và thực tiễn. Người được giao nhiệm vụ xác minh phải tiến hành các biện pháp cần thiết để thu thập thông tin, tài liệu nhằm làm sáng tỏ bản chất vụ việc.

Mặc dù các văn bản quy phạm pháp luật chưa quy định chi tiết về hình thức và mẫu biểu cụ thể, song từ góc độ khoa học quản lý hành chính, việc xây dựng kế hoạch xác minh là một yêu cầu tất yếu. Đây là bước cụ thể hóa các nguyên tắc pháp lý, đảm bảo hoạt động xác minh được vận hành một cách có hệ thống, khoa học và hiệu quả.

Một bản kế hoạch bài bản sẽ đóng vai trò là cơ sở để xác định rõ mục đích, yêu cầu, phạm vi, phương pháp cũng như lộ trình thời gian thực hiện. Trên nền tảng đó, hoạt động xác minh sẽ đi đúng trọng tâm, trọng điểm, khắc phục được tình trạng dàn trải, hình thức hoặc bỏ sót các tình tiết quan trọng liên quan trực tiếp đến bản chất vụ việc.

Đặc biệt, đối với những vụ việc phức tạp, kéo dài hay liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức, kế hoạch xác minh trở thành công cụ định hướng và kiểm soát then chốt, giúp đảm bảo sự thống nhất trong các bước thực hiện và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chủ thể tham gia.

“Chìa khóa” tối ưu hóa hiệu quả xác minh

Thực tiễn công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo đã chứng minh, chất lượng của kế hoạch xác minh quyết định trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động xác minh. Một bản kế hoạch tốt cần được thiết kế khoa học, xác định đúng những nội dung trọng tâm cần làm rõ, đồng thời cụ thể hóa các bước triển khai gắn liền với mục đích và yêu cầu cần đạt được.

Thiếu tướng Vũ Quốc Thắng - Phó Chánh Thanh tra Bộ Công an truyền đạt nội dung tập huấn về xác minh, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Ảnh: Thanh tra Bộ

Yếu tố con người - chủ thể thực hiện trong kế hoạch, cần được tính toán kỹ lưỡng trong bài toán lập kế hoạch. Việc phân công nhiệm vụ phải đảm bảo nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ thời gian", dựa trên năng lực, trình độ và sở trường của từng cá nhân. Với những vụ việc có nhiều nội dung phức tạp, việc tổ chức Tổ xác minh thành các nhóm nhỏ để tiến hành song song là một giải pháp hữu hiệu nhằm tối ưu hóa thời gian và hiệu quả thu thập thông tin.

Tuy nhiên, kế hoạch không phải là một văn bản cứng nhắc mà cần có “hơi thở” của thực tiễn. Trong quá trình thực hiện, Tổ xác minh cần thường xuyên đánh giá, rà soát lại các tài liệu đã thu thập. Nếu phát sinh tình tiết mới làm thay đổi phạm vi hay hướng xác minh, người có thẩm quyền cần kịp thời điều chỉnh, bổ sung kế hoạch cho phù hợp.

Sự điều chỉnh này vừa phải tuân thủ quy định pháp luật, vừa cần sự linh hoạt, tránh tư duy máy móc, rập khuôn để đảm bảo mục tiêu tối thượng là làm rõ bản chất vụ việc một cách khách quan nhất.

Khi kế hoạch xác minh được xây dựng và thực hiện nghiêm túc, tiến độ giải quyết sẽ được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo tuân thủ thời hạn theo luật định. Nhờ đó, kết quả xác minh sẽ có tính thuyết phục cao hơn, góp phần nâng cao hiệu lực của quyết định giải quyết, hạn chế tối đa tình trạng khiếu kiện vượt cấp, kéo dài.

Đồng thời, đây còn là căn cứ quan trọng để kiểm tra, giám sát trách nhiệm công vụ, qua đó tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và trách nhiệm giải trình của cơ quan Nhà nước.

Có thể khẳng định, việc xây dựng kế hoạch xác minh không chỉ đơn thuần là một thao tác nghiệp vụ, mà là yêu cầu mang tính tất yếu, có ý nghĩa quyết định đến thành bại của cả quy trình giải quyết khiếu nại, tố cáo. Hơn cả một công cụ tổ chức, bản kế hoạch này chính là sự bảo đảm pháp lý vững chắc nhất để thực thi các nguyên tắc khách quan, minh bạch và hiệu quả.

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng công vụ ngày càng khắt khe, việc chú trọng nâng cao chất lượng xây dựng kế hoạch xác minh cần được xem là một giải pháp trọng tâm. Đó không chỉ là cách để cơ quan Nhà nước hoàn thành nhiệm vụ, mà cao hơn cả là để bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, góp phần củng cố niềm tin vào tính nghiêm minh của pháp chế xã hội chủ nghĩa.