Trạm Khuyến nông, đường 3/2, phường Kỳ Lừa, qua thanh tra phát hiện sử dụng không đúng mục đích. Ảnh: PV

Bức tranh thực tế về tài sản công sau sắp xếp

Thực hiện Kế hoạch số 1319/KH-TTCP của Thanh tra Chính phủ và chỉ đạo từ Chủ tịch UBND tỉnh, Thanh tra Lạng Sơn đã triển khai thanh tra chuyên đề các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp. Đây là cuộc thanh tra quy mô lớn, phạm vi rộng, đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá thực chất công tác quản lý tài sản công, góp phần hiệu quả vào quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính.

Kết luận thanh tra số 499/KL-TTr ngày 24/6/2026 của Chánh Thanh tra tỉnh Lạng Sơn cho thấy, tại thời điểm ngày 30/4/2026, 77 cơ quan, đơn vị được kiểm tra đang quản lý 2.577 cơ sở nhà, đất với tổng diện tích đất hơn 6,67 triệu m² và tổng diện tích sàn xây dựng trên 2,19 triệu m². Trong đó có 161 cơ sở thuộc các sở, ban, ngành; 2.366 cơ sở thuộc UBND cấp xã, phường và 50 cơ sở thuộc các đơn vị sự nghiệp. Qua rà soát, tổng số cơ sở nhà, đất dôi dư được xác định là 578 cơ sở với tổng diện tích đất hơn 640 nghìn m² và diện tích sàn xây dựng trên 132 nghìn m². So với thời điểm 30/4/2026, số lượng cơ sở dôi dư tăng thêm 14 cơ sở do điều chỉnh phương án sắp xếp, xử lý.

Thanh tra tỉnh đánh giá, trong thời kỳ thanh tra, UBND tỉnh cùng các sở, ngành, địa phương đã quan tâm chỉ đạo, triển khai nghiêm túc việc quản lý, sắp xếp và xử lý nhà, đất dôi dư theo đúng quy định. Các cơ quan chuyên môn đã chủ động tham mưu ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, đồng thời tích cực bố trí, sắp xếp tài sản công phục vụ hoạt động của bộ máy mới, bảo đảm việc cung cấp dịch vụ công không bị gián đoạn và hạn chế thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước.

Ông Đậu Trường An, Chánh Thanh tra tỉnh Lạng Sơn chủ trì hội nghị công bố quyết định thanh tra chuyên đề về nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, ngày 18/5/2026. Ảnh: PV

Bên cạnh những kết quả đạt được, đoàn thanh tra cũng chỉ rõ nhiều tồn tại cần khẩn trương khắc phục như:

Nhiều đơn vị thực hiện chưa đầy đủ chế độ báo cáo, thống kê; sổ sách tài sản thiếu chính xác. Công tác bàn giao, rà soát và xử lý nhà, đất dôi dư còn chậm, nhiều sai sót về diện tích và thủ tục pháp lý. Đặc biệt, việc sử dụng sai mục đích, kém hiệu quả và tình trạng lấn chiếm đất đai vẫn tiếp diễn, gây nguy cơ lãng phí nghiêm trọng, đòi hỏi phải chấn chỉnh kịp thời.

Kết luận thanh tra chỉ rõ hạn chế do cả yếu tố khách quan và chủ quan. Cụ thể, nhiều cơ quan chưa quan tâm đúng mức đến quản lý nhà, đất; năng lực cán bộ phụ trách còn hạn chế, thiếu chủ động tham mưu, kiểm tra. Công tác phối hợp hoàn thiện hồ sơ pháp lý và thực hiện phương án xử lý còn thiếu chặt chẽ, dẫn đến tiến độ đưa cơ sở nhà, đất vào sử dụng bị chậm trễ.

“Trách nhiệm đối với những hạn chế này chủ yếu thuộc về thủ trưởng các cơ quan, Chủ tịch UBND cấp huyện (cũ), Chủ tịch UBND cấp xã, phường và các tổ chức, cá nhân bộ phận tham mưu quản lý tài sản công; đồng thời Sở Tài chính cũng có trách nhiệm trong công tác hướng dẫn, kiểm tra và tham mưu phương án xử lý”, kết luận nêu.

Trạm Y tế Song Giang (cũ), xã Điềm He, một trong những cơ sở nhà, đất được thanh tra. Ảnh: PV

Kiến nghị và quyết tâm tạo chuyển biến

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Lạng Sơn đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị nghiêm túc chấn chỉnh, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ pháp lý về nhà, đất; tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp lấn chiếm, sử dụng sai mục đích; đẩy nhanh việc cho thuê, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư theo cơ chế mới và hoàn thành việc rà soát, xử lý trước ngày 31/12/2026.

Các địa phương, đơn vị được thanh tra tiếp tục thực hiện nghiêm Kết luận thanh tra số 105/KL-TTr ngày 12/2/2025 của Chánh Thanh tra tỉnh về thanh tra chuyên đề về phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất do cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp Nhà nước quản lý trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn; hoàn thành xong trước ngày 30/9/2026.    

Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước, Thanh tra tỉnh kiến nghị Sở Tài chính tiếp tục rà soát các cơ sở sử dụng kém hiệu quả, tăng cường hướng dẫn, kiểm tra công tác quản lý tài sản công, tổ chức tập huấn nghiệp vụ và theo dõi chặt chẽ việc thực hiện các phương án đã được phê duyệt. Đồng thời, đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường đẩy nhanh việc giải quyết tranh chấp, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; Sở Xây dựng hướng dẫn điều chỉnh quy hoạch, bảo đảm phù hợp với công năng sử dụng mới của các cơ sở nhà, đất sau sắp xếp.

Trụ sở xã Tân Thanh (cũ) đã được chuyển đổi công năng sử dụng hiệu quả. Ảnh: PV

Thanh tra tỉnh yêu cầu tất cả các cơ quan, đơn vị nghiêm túc thực hiện kết luận thanh tra và báo cáo kết quả về Thanh tra tỉnh trước ngày 30/9/2026.