Trung tâm Đăng kiểm xe cơ giới 89-01S tại phường Đường Hào, do Sở Xây dựng quản lý, đã được thanh tra. Ảnh: PV

Kết luận thanh tra số 37/KL-TTT ngày 24/6/2026 của Thanh tra tỉnh Hưng Yên về thanh tra chuyên đề quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp đã chỉ ra bức tranh toàn diện về thực trạng này, đồng thời đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng nhằm chấn chỉnh công tác quản lý, phòng ngừa thất thoát, lãng phí tài sản công.

Qua thanh tra tại 963 cơ sở nhà, đất thuộc diện phải sắp xếp, xử lý trên địa bàn tỉnh cho thấy, có 444 cơ sở đang được sử dụng bình thường, sử dụng tạm thời hoặc sử dụng một phần; 495 cơ sở chưa được đưa vào sử dụng hoặc công trình đã xuống cấp; 24 cơ sở thuộc nhóm cho thuê, cho mượn, bị lấn chiếm hoặc các trường hợp khác.

Đáng chú ý, cơ quan thanh tra nhấn mạnh rằng do một cơ sở có thể tồn tại nhiều vi phạm hoặc vướng mắc đồng thời, nên các số liệu trên không thể cộng cơ học để xác định tổng số cơ sở vi phạm.

Tuy nhiên, con số 495 cơ sở chưa được đưa vào sử dụng hoặc đã xuống cấp cho thấy nguy cơ lãng phí tài sản công là rất lớn. Nhiều tài sản trong số này đã bị bỏ trống liên tục trên 12 tháng, gây lãng phí nguồn lực đất đai và cơ sở vật chất.

Thanh tra tỉnh phát hiện 16 cơ sở do UBND cấp xã quản lý bị cho "mượn" trái quy định. Dù chưa phát hiện dấu hiệu tư lợi, nhưng việc này tạo ra tiền lệ xấu trong quản lý. Thanh tra yêu cầu chấm dứt ngay hình thức này và chỉ xem xét bố trí lại sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý.

Ông Đỗ Văn Tuấn, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Hưng Yên, Trưởng đoàn thanh tra tại buổi công bố quyết định thanh tra ngày 15/5/2026. Ảnh: PV

Ngoài ra, có 5 cơ sở bị cho thuê không đúng thẩm quyền và 5 cơ sở sử dụng sai mục đích. Đối với các nhóm này, kết luận yêu cầu kiên quyết dừng hoạt động, thu hồi mặt bằng đối với những trường hợp không phù hợp quy hoạch, đồng thời rà soát nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm của các bên liên quan.

Có 4 cơ sở đang bị cá nhân lấn chiếm. Điển hình là trường hợp Nhà hạt quản lý đường bộ Cung Cầu Treo. Dù đã có phương án bàn giao, nhưng do bị chiếm dụng, việc tiếp nhận vẫn bế tắc. Điều này cho thấy sự chậm trễ và thiếu quyết liệt trong tổ chức thực hiện ở một số địa phương.

Bên cạnh những vi phạm mang tính hành chính, thanh tra cũng chỉ ra những vụ việc phức tạp, đòi hỏi sự thận trọng cao độ.

Cụ thể, vụ Phòng khám khu vực tại thôn Cao Mỗ Nam, xã Đông Tiên Hưng: Hồ sơ nguồn gốc đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn nhiều bất cập, cơ quan công an đang vào cuộc. Do đó, Thanh tra tỉnh giữ nguyên tắc khách quan, chưa đưa ra kết luận cuối cùng khi chưa đủ chứng cứ.

Khu tập thể Đài Phát thanh và Truyền hình Thái Bình cũ với 11 hộ dân đang sinh sống, đây là bài toán khó kết hợp giữa quản lý tài sản công và đảm bảo an sinh xã hội. Kết luận đề xuất hướng xử lý "mềm dẻo" thông qua đối thoại và phân loại chi tiết để đảm bảo quyền lợi người dân cũng như kỷ luật nhà nước.

Thanh tra tỉnh Hưng Yên công bố quyết định thanh tra chuyên đề về nhà, đất dôi dư sau sắp xếp ngày 15/5/2026. Ảnh: PV

Mặc dù chưa thể lượng hóa con số thiệt hại bằng tiền do thiếu dữ liệu nguyên giá và chi phí bảo quản, Thanh tra tỉnh khẳng định nguy cơ lãng phí là hiện hữu.

Trong số 495 cơ sở đang bị bỏ trống hoặc xuống cấp, có khoảng 360 cơ sở có khả năng khai thác nhưng vẫn chưa được "khơi thông". Điều này đồng nghĩa với việc chúng ta đang đánh mất cơ hội chuyển hóa tài sản công thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Kết luận thanh tra số 37 không chỉ là bản tổng hợp vi phạm, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về vai trò của Thanh tra trong việc phát hiện những "điểm nghẽn".

Với cách tiếp cận không cứng nhắc, đi sâu vào bản chất từng vụ việc, Hưng Yên đang hướng tới việc chấn chỉnh kỷ cương, hoàn thiện cơ chế quản lý. Đây là bước đi cần thiết để biến quỹ nhà, đất dôi dư từ "gánh nặng" trở thành động lực phát triển, đảm bảo an sinh xã hội và phòng ngừa thất thoát tài sản quốc gia trong giai đoạn mới.