Thanh tra tỉnh Cao Bằng chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác quản lý, khai thác khoáng sản. Ảnh: TH.

Theo thông báo kết luận thanh tra về công tác cấp phép, quản lý khai thác khoáng sản, đấu giá quyền khai thác khoáng sản và tổ chức thực hiện giấy phép khai thác khoáng sản, Thanh tra tỉnh Cao Bằng chỉ ra những tồn tại tại cơ quan quản lý và các tổ chức được thanh tra trực tiếp.

Theo kết luận, trong 310 mỏ theo quy hoạch thăm dò, khai thác, sử dụng khoáng sản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, có 180 mỏ là khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường.

Đấu giá chậm, nguồn cung vật liệu có lúc bị đứt gãy

Kết quả thanh tra cho thấy, việc Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND tỉnh Cao Bằng ban hành quyết định, kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản không kịp thời, chủ yếu thực hiện vào cuối năm, dẫn đến không tổ chức được đấu giá trong năm kế hoạch, phải chuyển sang năm sau hoặc điều chỉnh, bổ sung kế hoạch.

Việc tham mưu đấu giá quyền khai thác khoáng sản chủ yếu đối với các mỏ vật liệu xây dựng thông thường chậm, dẫn đến đứt gãy nguồn cung, đẩy giá vật liệu xây dựng.

Trong công tác cấp giấy phép khai thác khoáng sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cao Bằng không có văn bản thông báo cho tổ chức, cá nhân đề nghị cấp giấy phép để nhận kết quả và thực hiện các nghĩa vụ có liên quan theo quy định.

Việc sử dụng biên bản kiểm tra thực địa trong thủ tục chấp thuận khảo sát, đánh giá thông tin chung đối với khoáng sản nhóm IV để rút gọn thủ tục hành chính trong cấp giấy phép khai thác khoáng sản được kết luận xác định là chưa phù hợp với trình tự, thủ tục hiện hành theo quy định.

Sau cấp phép, việc cho thuê đất còn chậm, diện tích đất cho thuê chưa đầy đủ theo giấy phép khai thác khoáng sản. Có tình trạng các tổ chức khai thác khoáng sản không thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ chế độ báo cáo hoạt động khai thác khoáng sản hằng năm; việc tham mưu thực hiện báo cáo công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh còn chậm theo quy định.

Nhiều tồn tại tại các doanh nghiệp thanh tra trực tiếp

Đối với các tổ chức thực hiện giấy phép khai thác khoáng sản được thanh tra trực tiếp, kết luận đã chỉ ra nhiều tồn tại.

Cụ thể là không lập sổ theo dõi, thống kê khối lượng khoáng sản nguyên khai, đất đá thải, khoáng sản đưa vào chế biến và sau chế biến; không lắp đặt trạm cân, camera tại khu vực khai thác.

Có trường hợp khai thác vượt ranh giới được phép khai thác; khai thác chưa đúng phương án, kế hoạch khai thác hằng năm; khai thác dưới công suất, vượt công suất được cấp phép.

Đáng chú ý, Thanh tra tỉnh Cao Bằng xác định có trường hợp khi chưa có hợp đồng thuê đất, chưa có giấy phép môi trường, chưa hoàn thành việc xây dựng cơ bản mỏ nhưng đã hoạt động khai thác.

Có trường hợp chưa thuê đủ diện tích theo giấy phép khai thác; mốc giới khai thác, thuê đất bị vùi lấp; sử dụng đất ngoài phạm vi ranh giới thuê đất (thuê đất nông nghiệp của các hộ dân để phục vụ hoạt động khai thác khoáng sản).

Trong lĩnh vực môi trường, thiết bị chứa chất thải nguy hại không có biển dấu hiệu cảnh báo; kho chứa chất thải nguy hại thiết kế không đúng quy định, chưa có biển cảnh báo khu vực lưu giữ theo quy định; chậm báo cáo định kỳ công tác bảo vệ môi trường.

Không lập kế hoạch, phương án ứng phó sự cố môi trường theo Giấy phép môi trường được phê duyệt; không báo cáo định kỳ công tác bảo vệ môi trường.

Đối với hoạt động sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, kho vật liệu nổ công nghiệp của một mỏ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn do thiết kế cửa kho, các ngăn trong kho và khoảng cách sắp xếp thuốc nổ, kíp chưa bảo đảm khoảng cách an toàn theo quy định về bảo quản vật liệu nổ công nghiệp.

Về nghĩa vụ tài chính, việc kê khai thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, thuế thu nhập doanh nghiệp còn có thiếu sót, không đúng theo quy định và chưa nộp đủ số tiền thuế đã kê khai.

Thanh tra tỉnh Cao Bằng xác định nguyên nhân của những tồn tại có cả yếu tố khách quan và chủ quan. Các quy định pháp luật về khoáng sản và pháp luật chuyên ngành có những thay đổi; biên chế công chức của phòng tham mưu còn hạn chế, dẫn đến công chức phải kiêm nhiệm nhiều đầu việc, chưa đáp ứng kịp thời khối lượng nhiệm vụ chuyên môn ngày càng tăng và tính chất phức tạp của công tác quản lý Nhà nước về địa chất, khoáng sản.

Việc kiểm tra, giám sát và hướng dẫn của các cơ quan chức năng còn hạn chế, chưa kiên quyết xử lý triệt để một số hành vi vi phạm; một số công chức tham mưu chưa chủ động, sâu sát trong thực hiện nhiệm vụ.

Về phía các chủ dự án, ý thức chấp hành còn hạn chế, chưa tự giác, chủ động nghiên cứu quy định pháp luật về khoáng sản và các quy định có liên quan.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Cao Bằng kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các phòng chuyên môn, cá nhân liên quan kiểm điểm, rút kinh nghiệm; tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định trong khai thác khoáng sản; kiểm tra, rà soát và xử lý theo thẩm quyền các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, khoáng sản, môi trường.

Đồng thời, yêu cầu các tổ chức khai thác phối hợp với UBND xã, phường thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với phần diện tích chưa thuê đất; hoàn thiện hồ sơ thuê đất đối với phần diện tích còn thiếu để đưa toàn bộ diện tích mỏ vào quản lý, sử dụng đúng quy định.

Các doanh nghiệp được thanh tra trực tiếp được yêu cầu khắc phục những tồn tại, thực hiện đúng quy định về khai thác khoáng sản, đất đai, môi trường, an toàn vật liệu nổ công nghiệp và nghĩa vụ thuế.