Dự án đất nền khu dân cư SH-LAND của Công ty Cổ phần Sơn Hải là 1 trong số 22 dự án nằm trong kết luận của Thanh tra tỉnh Gia Lai. Ảnh: Song Việt

Kết luận thanh tra 22 dự án tồn đọng tại Gia Lai không chỉ chỉ ra những “nút thắt”, mà còn phân định trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và nhà đầu tư có liên quan. Từ sự thiếu nhất quán trong xác nhận nguồn gốc đất của chính quyền cơ sở, hạn chế trong giám sát đầu tư của cơ quan chuyên môn đến các nghĩa vụ chưa hoàn thành của một số nhà đầu tư đều được yêu cầu kiểm điểm, khắc phục.

Đáng chú ý, trong 20 dự án được xác định không còn khó khăn, vướng mắc, có 16 dự án vẫn chậm tiến độ, chưa thực hiện thủ tục điều chỉnh tiến độ hoặc chủ trương đầu tư. Nếu tiếp tục chậm, cơ quan quản lý phải xem xét xử phạt hoặc tham mưu xử lý, thu hồi theo quy định.

Trách nhiệm từ cấp phường đến sở, ngành

Kết luận thanh tra xác định trách nhiệm theo từng cấp quản lý, từ chính quyền cơ sở đến các sở, ngành tham mưu. Trước hết, UBND phường Trần Quang Diệu, thành phố Quy Nhơn trước đây, nay thuộc phường Quy Nhơn Bắc, bị xác định “thiếu trách nhiệm, thiếu nhất quán” trong việc xác nhận nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất của các hộ dân vào năm 2014 và 2018.

Sự không nhất quán này làm sai lệch căn cứ pháp lý để lập phương án bồi thường tại Dự án Hạ tầng kỹ thuật khu dân cư HH1 và HH2, dẫn đến khiếu kiện hành chính kéo dài, bản án bị tòa án tuyên hủy một phần và tiến độ dự án bị ách tắc trong nhiều năm. Kết luận thanh tra kiến nghị UBND tỉnh Gia Lai chỉ đạo kiểm điểm trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân có liên quan trong giai đoạn 2014-2018.

Trung tâm Phát triển quỹ đất cũng được xác định có trách nhiệm trong quá trình tổ chức thực hiện một số dự án. Tại Dự án Hạ tầng kỹ thuật khu vực Trung đoàn Vận tải 655, phương án bồi thường xác định các hộ dân sử dụng đất có nguồn gốc lấn chiếm nên không được bồi thường về đất, khiến công tác giải phóng mặt bằng khó khăn, tồn đọng từ năm 2017 đến năm 2023; tổng thể dự án chậm tiến độ từ năm 2017 đến năm 2026.

Tại Dự án Hạ tầng kỹ thuật Khu đô thị Long Vân, Trung tâm chưa kịp thời tham mưu xử lý dứt điểm việc di dời tài sản, bàn giao mặt bằng của tổ chức và hộ dân có liên quan, làm kéo dài thời gian thực hiện dự án. Đến tháng 5/2026, các mặt bằng này đã được bàn giao và các dự án được xác định không còn khó khăn, vướng mắc.

Kết luận thanh tra nêu nhiều kiến nghị đối với Sở Tài chính Gia Lai. Ảnh: Song Việt

Trách nhiệm giám sát đầu tư có phạm vi rộng được xác định đối với Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Gia Lai và Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Định trước sáp nhập, nay thuộc chức năng của Sở Tài chính Gia Lai.

Theo kết luận thanh tra, các cơ quan này thực hiện chưa tốt công tác giám sát đối với 16 dự án chậm tiến độ, chưa chủ động xem xét, xử lý hoặc chỉ đạo xử phạt vi phạm theo quy định. Trường hợp nhà đầu tư tiếp tục chậm tiến độ, cơ quan quản lý chưa kịp thời tham mưu UBND tỉnh xử lý hoặc thu hồi dự án.

Thanh tra tỉnh kiến nghị Sở Tài chính tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với tập thể, cá nhân thuộc hai Sở Kế hoạch và Đầu tư trước sáp nhập; đồng thời tăng cường giám sát, hướng dẫn điều chỉnh dự án, xử lý vi phạm hoặc tham mưu thu hồi nếu nhà đầu tư tiếp tục chậm trễ.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với tập thể, cá nhân liên quan thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Định trước đây trong việc thẩm định phương án bồi thường tại Dự án Trung đoàn Vận tải 655 nhưng chưa xác định đầy đủ căn cứ về điều kiện bồi thường, hỗ trợ của một số hộ dân.

Cơ quan này còn phải rà soát thủ tục đất đai, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi, giao và cho thuê đất đối với một số dự án đô thị; kịp thời tháo gỡ các vấn đề thuộc thẩm quyền.

Kết luận thanh tra chỉ rõ trách nhiệm từ khâu quản lý đến các nhà đầu tư 22 dự án. Ảnh minh họa: Song Việt

Nhà đầu tư không đứng ngoài trách nhiệm

Kết luận thanh tra xác định một số nhà đầu tư chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, chậm tiến độ hoặc chưa hoàn thiện hồ sơ, thủ tục theo yêu cầu.

Tại Dự án Khu đô thị mới Nhơn Bình, nhà đầu tư chưa thực hiện nghĩa vụ ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án và còn chưa nộp khoản M3 vào ngân sách nhà nước với số tiền hơn 11,4 tỷ đồng. Kết luận thanh tra yêu cầu nhà đầu tư thực hiện ký quỹ, khẩn trương nộp số tiền còn thiếu; đồng thời giao Sở Tài chính đôn đốc việc thực hiện.

Nhà đầu tư Dự án Xây dựng Suối Hội Phú, đoạn 3, cũng phải thực hiện nghĩa vụ ký quỹ, nộp giá trị M3 theo quy định và khẩn trương hoàn thiện thủ tục để triển khai dự án trước ngày 15/12/2026 theo chỉ đạo của lãnh đạo UBND tỉnh.

Đối với Khu đô thị Long Vân 3 và Long Vân 4, việc lập, tiếp thu và giải trình đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 trước đây còn chưa phù hợp, chưa đạt yêu cầu về phương án quy hoạch, bố trí tái định cư. Điều này từng làm chậm quá trình thẩm định và các thủ tục tiếp theo.

Đến thời điểm thanh tra, hai dự án được xác định không còn khó khăn, vướng mắc. Nhà đầu tư phải khẩn trương rà soát, điều chỉnh nhiệm vụ quy hoạch, tiếp thu đầy đủ ý kiến cộng đồng và hoàn thiện đồ án để trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt.

Nhà đầu tư Khu đô thị phía Nam Quốc lộ 19 phải lập kế hoạch chi tiết đối với từng hạng mục còn tồn đọng, cam kết thời hạn hoàn thành thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng và giải phóng mặt bằng; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, bố trí kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đầu tư hạ tầng khu tái định cư.

Vướng mắc kéo dài tại 22 dự án ở Gia Lai đã tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội Gia Lai. Ảnh: Song Việt

Cơ chế xử lý dứt điểm

Thanh tra tỉnh kiến nghị Sở Tài chính phối hợp với chủ đầu tư, nhà đầu tư và các cơ quan liên quan rà soát, lập hồ sơ chứng minh 22 dự án đã được xử lý, không còn khó khăn, vướng mắc tồn đọng kéo dài; trình UBND tỉnh báo cáo Thường trực Ban Chỉ đạo xem xét đưa ra khỏi Hệ thống cơ sở dữ liệu Ban Chỉ đạo 751.

Việc đưa dự án ra khỏi Hệ thống 751 không đồng nghĩa với hoàn tất toàn bộ dự án hoặc chấm dứt trách nhiệm của các chủ thể liên quan. Các dự án vẫn phải hoàn thiện thủ tục, thực hiện nghĩa vụ tài chính và bảo đảm tiến độ theo chủ trương đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đối với 16 dự án chậm tiến độ, Sở Tài chính phải tăng cường giám sát, hướng dẫn xử lý các thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng; chủ động xem xét, xử phạt vi phạm. Trường hợp nhà đầu tư vẫn chậm tiến độ, Sở phải kịp thời tham mưu UBND tỉnh xử lý hoặc thu hồi dự án theo quy định.

Đây là bước chuyển từ việc tập trung tháo gỡ khó khăn sang kiểm soát trách nhiệm thực hiện sau khi các điểm nghẽn đã được xử lý. Tuy nhiên, không nên khẳng định là sự chuyển đổi hoàn toàn từ “gia hạn” sang “xử lý nghiêm”, bởi kết luận vẫn cho phép xem xét điều chỉnh dự án khi cần thiết và tùy thuộc tình trạng cụ thể của từng dự án.

Đối với bốn dự án năng lượng tái tạo, gồm Nhà máy điện mặt trời Krông Pa 2, Phú Thiện, Chư Ngọc - Evnlicogi 16 giai đoạn 2 và Trang Đức, khó khăn về hạ tầng truyền tải, giải tỏa công suất thuộc vấn đề vượt thẩm quyền xử lý của địa phương.

Kết luận thanh tra kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo Bộ Công Thương yêu cầu EVN/EVNNPT đẩy nhanh tiến độ đầu tư đường dây và trạm biến áp có công suất phù hợp, trong đó có TBA 220kV Krông Pa và đường dây 220kV Krông Pa - Chư Sê, nhằm giải quyết vấn đề giải tỏa công suất cho các dự án.