Những nhịp cầu hoen gỉ từ dự án dang dở. Ảnh: Văn Thanh

Sở Xây dựng Thanh Hóa kiểm tra, xác minh phản ánh của Báo Thanh tra

Thời gian qua, Báo Thanh tra đăng loạt bài Nghìn tỷ "mắc cạn" và dấu hiệu lãng phí: Kỳ 1: Những nhịp cầu “hoen gỉ” trước cửa lên sân bay; Kỳ 2: Vòng xoáy chính sách và những m2 đất chưa thể thu hồi; Kỳ 3: Không để vốn Nhà nước “nằm im” trên đường dang dở; Kỳ 4: Cuộc “đại phẫu” những "vết sẹo" lãng phí.

Nội dung các bài báo phản ánh về tình trạng các dự án đường giao thông đoạn từ cầu Nỏ Hẻn đến đường tỉnh 514, và từ đường tỉnh 514 đến Cảng hàng không Thọ Xuân thi công dở dang nhưng dừng lại nhiều năm, khiến các nhịp cầu sắt, bê tông hoen gỉ, cỏ mọc um tùm, tiềm ẩn nguy cơ lãng phí nguồn lực đầu tư công, ảnh hưởng đến đời sống người dân trong vùng dự án.

Theo Sở Xây dựng Thanh Hoá, nguyên nhân chính dự án dang dở là do những vướng mắc kéo dài về cơ chế, chính sách đất đai và nguồn lực. Ảnh: Văn Thanh

Nguyên nhân chính, một phần do những vướng mắc kéo dài về cơ chế, nguồn lực và những thay đổi trong chính sách đất đai qua nhiều giai đoạn, khiến công tác giải phóng mặt bằng không thể tiếp tục triển khai. Tình trạng này trở thành "lực cản" phát triển của địa phương và ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân trong vùng dự án.

Loạt bài là tiếng chuông cảnh báo về việc quản lý và thực hiện các dự án đầu tư công có nguy cơ lãng phí, qua đó đặt ra yêu cầu các cơ quan chức năng cần sớm rà soát, tháo gỡ vướng mắc và có giải pháp xử lý dứt điểm để khơi thông nguồn lực đầu tư.

Cấu kiện bê tông đúc sẵn nhưng để hoang trên công trường nhiều năm, gây lãng phí. Ảnh: Văn Thanh

Sau khi nhận được đề nghị kiểm tra, xác minh của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, Sở Xây dựng Thanh Hóa đã kiểm tra, xác minh nội dung Báo Thanh tra phản ánh, đồng thời đã có văn bản trả lời cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa và Báo Thanh tra.

Theo nội dung Văn bản số 4414/SXD-HĐXD trả lời của Sở Xây dựng Thanh Hóa, việc kiểm tra thực tế tại hiện trường các dự án cho thấy tình trạng cốt thép hoen gỉ tại các vị trí chờ lắp khe co giãn ở mố cầu là của các cầu Đồng Han, Bồng Cống và Đồng Chảo; các phiến dầm đang xếp trên bãi đúc, phần cốt thép chờ của bản mặt cầu bị hoen gỉ là của cầu Quang Thanh do chưa có mặt bằng để thi công mố nên không thể hoàn thành mặt cầu.

Cỏ cây mọc quá đầu người ở dự án "nghìn tỷ" có nguy cơ lãng phí ở Thanh Hoá. Ảnh: Văn Thanh

Mặc dù trong quá trình thực hiện, Sở Xây dựng Thanh Hóa đã chỉ đạo quét nước xi măng bảo vệ các vị trí cốt thép chờ, tuy nhiên do dừng thi công đã lâu và chịu ảnh hưởng của điều kiện thời tiết nên cốt thép hoen gỉ, các cấu kiện bê tông đã đúc nhưng chưa có mặt bằng để lắp hoàn thiện, cây cỏ mọc trên nền đường như phản ánh của Báo Thanh tra là đúng thực tế.

Qua quá trình theo dõi, đôn đốc tiến độ thực hiện giải phóng mặt bằng (GPMB) các dự án, những vướng mắc trong GPMB kéo dài nhiều năm như chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong dự án thay đổi theo từng thời điểm có hiệu lực quy định của Luật Đất đai; sai lệch pháp lý đất đai qua nhiều giai đoạn (giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp vượt hạn mức, cấp không đúng quy định…). Các tồn tại, phát sinh qua các thời kỳ, chính sách khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu nại, cần được tháo gỡ để sớm đầu tư hoàn thành dự án phát huy hiệu quả đầu tư.

Điều chỉnh cấp vốn tăng thêm và hoàn thành 2 dự án vào năm 2027

Về giải pháp đẩy nhanh tiến độ và dự kiến thời gian hoàn thành, theo dự án đầu tư được duyệt ban đầu, các dự án có tiến độ thực hiện từ năm 2019 - 2023, sau đó được điều chỉnh thời gian đến năm 2025.

Tuy nhiên, do khó khăn về nguồn vốn, các dự án phải giãn tiến độ thực hiện, thời gian GPMB bị kéo dài. Trong khoảng thời gian này, trên địa bàn các huyện Triệu Sơn, Như Thanh (cũ) giá đất ở có biến động lớn.

Đồng thời, Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1/8/2024, một số chính sách GPMB có sự thay đổi làm tăng chi phí GPMB. Sở Xây dựng Thanh Hóa đã báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh đề xuất điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh dự án do chi phí GPMB tăng, làm vượt tổng mức đầu tư dự án.

Những cây cầu lỡ nhịp nhiều năm do dự án chưa thể tiếp tục thi công vì vướng GPMB. Ảnh: Văn Thanh

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, trước hết phải sớm hoàn thành toàn bộ công tác GPMB và bố trí vốn để triển khai thi công. Vì vậy, Sở Xây dựng Thanh Hóa đã trình UBND tỉnh phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án; Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh Thanh Hóa đã có Văn bản số 254-BC/ĐU ngày 20/3/2026 báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy.

Sau khi chủ trương đầu tư điều chỉnh dự án được phê duyệt, Sở Xây dựng Thanh Hóa sẽ trình Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt điều chỉnh dự án để cấp có thẩm quyền tiếp tục bố trí phần vốn tăng thêm, phấn đấu hoàn thành công tác GPMB trong năm 2026 và triển khai thực hiện hoàn thành 2 dự án vào năm 2027.

Trước mắt, để xử lý thông tin Báo Thanh tra phản ánh, Sở Xây dựng Thanh Hóa đã chỉ đạo Ban Quản lý Dự án Đầu tư công trình giao thông Thanh Hóa và các nhà thầu thi công thực hiện công tác vệ sinh, đánh gỉ và quét lại nước xi măng để bảo vệ cốt thép đối với những vị trí đang để chờ lắp đặt khe co giãn (tại vị trí mố cầu của các cầu Đồng Han, Bồng Cống, Đồng Chảo) và cốt thép chờ thi công bản mặt cầu tại các phiến dầm của cầu Quang Thanh; đối với phần nền, lề đường có cỏ, cây đang mọc sẽ thực hiện công tác dọn dẹp, vệ sinh định kỳ…