(Thanh tra) - Ngay trên trục đường dẫn lên Cảng hàng không Thọ Xuân, tuyến giao thông được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới cho Thanh Hóa, hàng loạt hạng mục của dự án nghìn tỷ đang bị “đắp chiếu” suốt nhiều năm. Những nhịp cầu dang dở, hoen gỉ, nền đường phủ kín cỏ dại không chỉ phơi bày dấu hiệu lãng phí nguồn lực đầu tư công mà còn để lại nhiều hệ lụy đối với đời sống người dân trong vùng dự án.
Lãng phí giữa kỳ vọng lớn
Men theo tuyến đường lên sân bay Thọ Xuân, hình ảnh đối lập hiện ra rõ nét. Một bên là tuyến đường đã hoàn thiện, xe cộ qua lại thuận tiện; trong khi bên lề tuyến đường này, những đoạn tuyến còn lại ven đường rơi vào cảnh hoang hóa.
Các trụ cầu bê tông dựng dở dang, dầm thép hoen gỉ theo thời gian. Nền đường chưa hoàn thiện bị cỏ dại xâm lấn, có nơi mọc cao quá đầu người. Những cống thoát nước nằm lộ thiên, không phát huy công năng, phơi mình giữa nắng mưa. Những đoạn đường đã giải phóng mặt bằng được đổ đất từng khúc bỏ dở, xe cộ chưa thể qua lại. Các ống cống bê tông đúc sẵn nằm ngổn ngang khắp tuyến bị hoen ố bởi nắng mưa…
Đây là thực trạng của hai dự án thành phần thuộc tuyến đường nối thành phố Thanh Hóa (cũ) với Cảng hàng không Thọ Xuân, công trình từng được kỳ vọng tạo “cú hích” lớn về hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội cho khu vực từ cảng hàng không đến thành phố Thanh Hóa (cũ). Thế nhưng, sau gần 7 năm kể từ khi triển khai, nhiều hạng mục vẫn dừng lại ở trạng thái dang dở, xuống cấp theo thời gian.
Theo hồ sơ, hai dự án gồm đoạn đường giao thông từ cầu Nỏ Hẻn đến đường tỉnh 514 và đoạn từ đường tỉnh 514 đến Cảng hàng không Thọ Xuân đều được HĐND tỉnh Thanh Hóa quyết định chủ trương đầu tư từ tháng 7/2019, UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt trong tháng 10/2019.
Tổng quy mô đầu tư lớn, với chiều dài tuyến hơn 20km, đi qua nhiều xã thuộc huyện Triệu Sơn và Thọ Xuân cũ (nay là các xã Tân Ninh, Xuân Du, Hợp Tiến, Thọ Bình, Thọ Ngọc, Sao Vàng).
Riêng chi phí giải phóng mặt bằng dự án đã lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Đoạn Nỏ Hẻn đến đường tỉnh 514 khoảng 919 tỷ đồng (tăng thêm 530 tỷ đồng so với phê duyệt ban đầu). Đoạn đường tỉnh 514 đến sân bay khoảng 1.225 tỷ đồng (tăng thêm 727 tỷ đồng).
Tổng diện tích đất phải thu hồi hơn 100 ha, nhưng đến nay vẫn còn hàng chục hecta chưa hoàn tất bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Theo kế hoạch, các dự án sẽ hoàn thành vào năm 2023. Tuy nhiên, hiện tiến độ đã phải điều chỉnh lùi đến năm 2027.
Trên thực tế, nhiều hạng mục mới chỉ dừng ở việc thi công nền đường, một số cầu, cống xây dựng dở dang, không thể tiếp tục do thiếu vốn và vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng.
Việc kéo dài thời gian thực hiện không chỉ làm gia tăng nguy cơ đội vốn mà còn khiến nhiều hạng mục đã đầu tư bắt đầu xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ lãng phí lớn.
Sinh kế người dân bị “treo”
Việc 2 dự án lớn ở Thanh Hóa bị bỏ hoang, dừng thi công, có dấu hiệu lãng phí, không chỉ là câu chuyện của những con số về tiền, dự án dang dở còn tác động trực tiếp đến đời sống của người dân trong vùng quy hoạch.
Ông Lê Trọng Thế, một hộ dân ở xã Hợp Tiến có nhà và đất bị ảnh hưởng bởi dự án cho biết: Gia đình bị ảnh hưởng ngay từ khi dự án triển khai kiểm kê. Trước đây, nhà ông cho thuê mặt bằng làm trường mầm non, mỗi năm có nguồn thu ổn định. Nhưng khi dự án bắt đầu, đơn vị thuê phải chuyển đi.
“Khoảng 4 năm nay, gia đình tôi mất gần 200 triệu đồng tiền cho thuê. Nhà cửa thì không được sửa chữa, muốn làm thêm gì cũng không được. Muốn vay vốn ngân hàng để làm ăn cũng chẳng được vì đã nằm trong diện giải phóng mặt bằng”, ông Thế chia sẻ.
Không riêng gì gia đình ông Thế, nhiều hộ dân khác cũng rơi vào tình trạng tương tự: đất đai bị “treo”, không thể xây dựng, không thể thế chấp vay vốn để phát triển kinh tế. Những kế hoạch sản xuất, sinh hoạt bị đình trệ.
Tại xã Xuân Du, ông Phạm Xuân Minh phản ánh: Hệ thống hạ tầng dở dang đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất. “Cống thoát nước làm rồi lại lấp, mưa xuống là ngập. Ao hồ không dám thả cá vì nước tràn. Đầu tư hàng trăm triệu mà giờ không sử dụng được”, ông Minh nói.
Theo người dân địa phương, điều đáng lo ngại không chỉ là sự lãng phí mà còn là việc dự án kéo dài trong khi chưa có giải pháp dứt điểm. Nhiều lần kiến nghị của người dân được gửi lên các cấp chính quyền, song việc tháo gỡ khó khăn vẫn chậm.
Một dự án giao thông trọng điểm, tổng mức đầu tư lớn, được kỳ vọng tạo động lực cho phát triển ở Thanh Hóa, nhưng sau gần 7 năm vẫn chưa thể hoàn thành. Trong khi ngân sách đã bỏ ra hàng nghìn tỷ đồng, nhiều hạng mục đang xuống cấp theo thời gian, thì người dân vẫn phải sống trong cảnh quy hoạch “treo”, sinh kế bị ảnh hưởng.
Từ những thực tế tại 2 dự án lớn ở Thanh Hóa, nhiều câu hỏi được đặt ra: Vì sao dự án chậm tiến độ kéo dài? Việc bố trí vốn, tổ chức thực hiện có những bất cập gì? Ai sẽ chịu trách nhiệm trước nguy cơ lãng phí nguồn lực công và những thiệt hại mà người dân đang gánh chịu?
Khi những nhịp cầu vẫn còn dang dở, câu trả lời vẫn đang bị bỏ lại phía sau.
Kỳ 2: Vòng xoáy chính sách và những m2 đất chưa thể thu hồi
