Thanh tra viên Nguyễn Hồng Sơn khai thác công cụ số trong quá trình xử lý công việc, góp phần đưa chuyển đổi số đi vào thực chất tại Thanh tra tỉnh Lai Châu. Ảnh: Bùi Bình

Gỡ điểm nghẽn từ những việc cụ thể

Chuyển đổi số với cơ quan thanh tra không đơn thuần là đưa hồ sơ lên môi trường điện tử hay có thêm một phần mềm. Điều quan trọng là dữ liệu phải được khai thác, quy trình được rút gọn và công cụ số thực sự giúp cán bộ xử lý công việc nhanh, chính xác hơn.

Từ yêu cầu đó, Thanh tra tỉnh Lai Châu triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số, từ ngày 10/7 đến hết ngày 30/11/2026.

Điểm đáng chú ý là kế hoạch không đặt nặng việc “hoàn thành đầu việc” trên hồ sơ. Một nhiệm vụ chỉ được xác nhận khi có sản phẩm đáp ứng yêu cầu và có minh chứng kiểm chứng được. Với hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, nền tảng và dịch vụ số, sản phẩm phải vận hành, có dữ liệu, có người sử dụng thực tế và bước đầu tạo ra hiệu quả.

Không đo chuyển đổi số bằng số lượng phần mềm hay văn bản được hoàn thành, mà bằng giá trị tạo ra trong công việc - đó là yêu cầu xuyên suốt của đợt cao điểm.

Trong 100 ngày, Thanh tra tỉnh Lai Châu tập trung vào 10 nhóm vấn đề, từ thể chế, hạ tầng, dữ liệu, nền tảng số đến nguồn nhân lực, tài chính, giải ngân và kỷ luật thực thi.

Điểm đáng nói là mỗi nhiệm vụ đều phải xác định rõ người chủ trì, người phối hợp, thời hạn và sản phẩm. Người đứng đầu phòng được giao nhiệm vụ chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng; đơn vị phối hợp chịu trách nhiệm về chất lượng và tiến độ phần việc của mình.

Tiến độ được kiểm tra hằng tuần. Những nhiệm vụ có nguy cơ chậm từ 5 ngày trở lên phải chủ động xây dựng phương án khắc phục và báo cáo kịp thời. Văn phòng - Thường trực Ban Chỉ đạo Thanh tra tỉnh theo dõi các nhiệm vụ quan trọng, nhiệm vụ có nguy cơ chậm; đồng thời tổng hợp, tham mưu tháo gỡ những vướng mắc phát sinh.

Cách làm này tạo ra cơ chế “theo sát việc”, thay vì chờ đến cuối kỳ mới nhìn lại kết quả.

Công bố quyết định thanh tra trên môi trường trực tuyến, góp phần đổi mới phương thức thực hiện nhiệm vụ. Ảnh: Bùi Bình

Khi dữ liệu trở thành công cụ của công việc

Một trong những điểm nghẽn được đặt ra là quản trị dữ liệu. Nếu dữ liệu phân tán, thiếu kết nối hoặc trùng lặp, chuyển đổi số khó tạo ra hiệu quả tương xứng với nguồn lực đầu tư.

Thanh tra tỉnh Lai Châu đặt yêu cầu quản trị thống nhất đối với dữ liệu, hạ tầng và nền tảng số; từng bước khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, “cát cứ” dữ liệu và trùng lặp hệ thống.

Với hoạt động thanh tra, dữ liệu càng có ý nghĩa khi được sử dụng đúng lúc, đúng việc. Từ quản lý hồ sơ, theo dõi tiến độ đến tổng hợp, tra cứu thông tin, việc khai thác dữ liệu tốt có thể giảm thao tác thủ công và rút ngắn thời gian xử lý.

Thanh tra viên Nguyễn Hồng Sơn, Thanh tra tỉnh Lai Châu cho biết, hiệu quả của chuyển đổi số được cảm nhận rõ nhất từ công việc hằng ngày. “Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi người trực tiếp sử dụng thấy công việc thuận lợi hơn. Nếu trước đây phải mất nhiều thời gian tìm kiếm, tổng hợp hồ sơ, thì khi dữ liệu được quản lý tốt, những khâu đó có thể nhanh và chính xác hơn. Đây là điều chúng tôi kỳ vọng từ đợt cao điểm này”.

Mục tiêu cuối cùng, vì thế, không phải “số hóa cho đủ”, mà là làm cho công việc nhẹ hơn, nhanh hơn và minh bạch hơn.

Cùng với hiệu quả sử dụng, an toàn thông tin được đặt song hành. Các hệ thống trọng yếu phải được bảo đảm an toàn theo cấp độ; những hệ thống quan trọng phải được kiểm thử, sao lưu, khôi phục dữ liệu và có phương án ứng cứu trước khi vận hành chính thức.

Theo Phó Chánh Thanh tra tỉnh Vũ Văn Quý, đợt cao điểm không nhằm chạy theo số lượng sản phẩm số, mà tập trung vào những khâu đang thực sự làm chậm công việc.

“Chúng tôi không đặt mục tiêu có thêm thật nhiều phần mềm, mà tập trung xử lý những điểm đang gây ách tắc trong công việc. Cái gì chưa sử dụng được thì chưa thể coi là hoàn thành; cái gì đã đưa vào sử dụng phải chứng minh được giá trị”.

Ông Vũ Văn Quý cho rằng, 100 ngày là thời gian cao điểm để tập trung vào những việc khó, việc còn chậm, còn vướng; nhưng điều quan trọng hơn là sau giai đoạn này, phải duy trì được cách làm dựa trên dữ liệu, rõ người, rõ việc và lấy hiệu quả thực tế làm thước đo.

Điều đáng chờ đợi sau 100 ngày không chỉ là một danh sách nhiệm vụ được đánh dấu hoàn thành.

Nếu những điểm nghẽn được xử lý đến nơi đến chốn, dữ liệu được quản trị tốt hơn, sản phẩm số thực sự đi vào sử dụng và trách nhiệm được gắn rõ với từng công việc, chuyển đổi số sẽ không còn là một nhiệm vụ đứng bên cạnh chuyên môn. Nó sẽ trở thành một phần của chính công việc hằng ngày.

100 ngày có thể là một chặng ngắn, nhưng đủ để tạo ra một cú hích nếu mỗi ngày đều được đo bằng kết quả cụ thể. Từ một cơ sở dữ liệu được làm sạch, một quy trình được rút gọn hay một hệ thống được đưa vào sử dụng, những thay đổi nhỏ có thể tạo nên cách làm mới trong điều hành và thực hiện nhiệm vụ.

Với Thanh tra tỉnh Lai Châu, giá trị của kế hoạch vì thế không chỉ nằm ở việc gỡ được bao nhiêu điểm nghẽn trong 100 ngày, mà còn ở việc những cách làm hiệu quả ấy có được duy trì sau giai đoạn cao điểm hay không.

Bởi đích đến của chuyển đổi số không phải là hoàn thành một kế hoạch, mà là để mỗi công việc được giải quyết tốt hơn nhờ công nghệ và dữ liệu.