Ths Luật học Tạ Thu Thủy, Viện Khoa học thanh tra, trả lời:

Điều 7 Luật Tiếp công dân quy định người KN, tố cáo (TC), kiến nghị, phản ánh khi đến nơi tiếp công dân có các quyền sau: Trình bày về nội dung KN, TC, kiến nghị, phản ánh; được hướng dẫn, giải thích về nội dung liên quan đến KN, TC, kiến nghị, phản ánh của mình; KN, TC về hành vi vi phạm pháp luật của người tiếp công dân; nhận thông báo về việc tiếp nhận, kết quả xử lý KN, TC, kiến nghị, phản ánh; trường hợp người KN, TC, kiến nghị, phản ánh không sử dụng thông thạo tiếng Việt thì có quyền sử dụng người phiên dịch và các quyền khác theo quy định của pháp luật về KN, TC.

Cùng với đó, người KN, TC, kiến nghị, phản ánh có các nghĩa vụ: Nêu rõ họ tên, địa chỉ hoặc xuất trình giấy tờ tùy thân, giấy ủy quyền (nếu có); có thái độ đúng mực, tôn trọng đối với người tiếp công dân; trình bày trung thực sự việc, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến nội dung KN, TC, kiến nghị, phản ánh; ký hoặc điểm chỉ xác nhận những nội dung trình bày đã được người tiếp công dân ghi chép lại; nghiêm chỉnh chấp hành nội quy tiếp công dân và hướng dẫn của người tiếp công dân; chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung KN, TC của mình. Trường hợp nhiều người cùng KN, TC, kiến nghị, phản ánh về một nội dung thì phải cử người đại diện để trình bày nội dung KN, TC, kiến nghị, phản ánh.

Theo Điều 15 Luật Tiếp công dân, việc tiếp công dân tại xã, phường, thị trấn được thực hiện như sau: 

Việc tiếp công dân của cấp ủy, Hội đồng nhân dân, UBND xã, phường, thị trấn được thực hiện tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là UBND cấp xã).

Chủ tịch UBND cấp xã phải trực tiếp phụ trách công tác tiếp công dân ở cấp xã và thực hiện các nhiệm vụ: Ban hành nội quy tiếp công dân; bố trí địa điểm thuận lợi và các điều kiện cần thiết khác cho việc tiếp công dân tại Trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã; phân công người tiếp công dân; trực tiếp tiếp công dân tại trụ sở UBND cấp xã ít nhất 1 ngày trong 1 tuần và thực hiện việc tiếp công dân đột xuất trong các trường hợp quy định của Luật này. Đồng thời, có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan tiếp công dân và xử lý vụ việc nhiều người cùng KN, TC, kiến nghị, phản ánh về một nội dung; bảo đảm an toàn, trật tự cho hoạt động tiếp công dân; tổng hợp tình hình, kết quả công tác tiếp công dân, báo cáo định kỳ và đột xuất với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.

Trường hợp ông đến trực tiếp UBND cấp xã KN, TC, kiến nghị, phản ánh mà chưa có đơn KN, TC, kiến nghị, phản ánh thì sẽ được cán bộ tiếp công dân hướng dẫn viết đơn hoặc ghi lại đầy đủ, chính xác nội dung KN, TC, kiến nghị, phản ánh bằng văn bản và yêu cầu ký xác nhận hoặc điểm chỉ; trường hợp nội dung trình bày chưa rõ ràng, đầy đủ thì người tiếp công dân sẽ đề nghị ông trình bày bổ sung hoặc bổ sung tài liệu, chứng cứ.

Luật Tiếp công dân cũng quy định rõ, khi tiếp dân, người tiếp dân có trách nhiệm sau: 

Yêu cầu người đến KN, TC, kiến nghị, phản ánh nêu rõ họ tên, địa chỉ hoặc xuất trình giấy tờ tùy thân, giấy ủy quyền (nếu có); có đơn hoặc trình bày rõ ràng nội dung KN, TC, kiến nghị, phản ánh; cung cấp thông tin, tài liệu cần thiết cho việc tiếp nhận, thụ lý vụ việc.

Có thái độ đứng mực, tôn trọng công dân, lắng nghe, tiếp nhận đơn KN, TC, kiến nghị, phản ánh hoặc ghi chép đầy đủ, chính xác nội dung mà người đến KN, TC, kiến nghị, phản ánh trình bày.

Giải thích, hướng dẫn cho người đến KN, TC, kiến nghị, phản ánh chấp hành chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật, kết luận, quyết định giải quyết đã có hiệu lực pháp luật của cơ quan có thẩm quyền; hướng dẫn người KN, TC, kiến nghị, phản ánh đến đúng cơ quan hoặc người có thẩm quyền giải quyết.

Trực tiếp xử lý hoặc phân loại, chuyển đơn, trình người có thẩm quyền xử lý KN, TC, kiến nghị, phản ánh; thông báo kết quả xử lý KN, TC, kiến nghị, phản ánh cho công dân.

Yêu cầu người vi phạm nội quy nơi tiếp công dân chấm dứt hành vi vi phạm; trong trường hợp cần thiết, lập biên bản về việc vi phạm và yêu cầu cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, Điều 9 Luật Tiếp công dân cũng quy định người tiếp dân được quyền từ chối tiếp người đến nơi tiếp công dân trong các trường hợp sau đây: Trong tình trạng say do dùng chất kích thích, người mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình; có hành vi đe dọa, xúc phạm cơ quan, tổ chức, đơn vị, người tiếp công dân, người thi hành công vụ hoặc có hành vi khác vi phạm nội quy nơi tiếp công dân hoặc vụ việc KN, TC, kiến nghị, phản ánh đã giải quyết đúng chính sách, pháp luật, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, rà soát, thông báo bằng văn bản và đã được tiếp, giải thích, hướng dẫn nhưng vẫn cố tình KN, TC kéo dài…