(Thanh tra) - Chính sách Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đang được hoàn thiện không chỉ tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về phát triển dịch vụ đấu giá tài sản, mà còn phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; khắc phục hạn chế, bất cập, bảo đảm tính công khai, minh bạch, khách quan.
Ngày 16/4, Bộ Tư pháp tổ chức Hội đồng thẩm định chính sách Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) dưới sự chủ trì của ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
Tại cuộc họp, ông Lê Văn Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) - cơ quan chủ trì soạn thảo - cho biết, sau gần 10 năm triển khai thực hiện Luật Đấu giá tài sản (được sửa đổi, bổ sung năm 2024), bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực hiện đã phát sinh một số hạn chế, bất cập cần sửa đổi, bổ sung.
Trong đó, một số quy định về trình tự, thủ tục đấu giá không còn phù hợp với thực tiễn, gây khó khăn, vướng mắc. Đặc biệt, còn xảy ra tình trạng lợi dụng hoạt động đấu giá tài sản để trục lợi; một số đấu giá viên vi phạm pháp luật, vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp bị xử lý hành chính, hình sự.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn; hoạt động đấu giá tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện bán thông qua đấu giá còn rất ít; trách nhiệm giám sát của người có tài sản đấu giá chưa thực sự rõ ràng…
Do đó, việc xây dựng chính sách để ban hành Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) là cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới về phát triển dịch vụ đấu giá tài sản. Đồng thời, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; khắc phục hạn chế, bất cập, đảm bảo tính công khai, minh bạch, khách quan trong hoạt động đấu giá.
Đại tá Trần Hồng Phú, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an đề nghị thống nhất sử dụng tên gọi “Hệ thống quản lý đấu giá tài sản” trong toàn bộ hồ sơ dự án luật; không sử dụng thuật ngữ “Hệ thống đấu giá trực tuyến”.
Đối với chính sách 3, ông Phú đề nghị quy định rõ việc đấu giá tài sản trực tuyến được thực hiện thông qua Hệ thống quản lý đấu giá tài sản do Bộ Công an xây dựng, quản lý, vận hành (làm rõ nội dung “quản lý, vận hành”).
Đồng thời, ông Phú đề nghị quy định yêu cầu thực hiện thông qua Hệ thống quản lý đấu giá tài sản để đảm bảo an ninh, an toàn dữ liệu và phòng, chống tiêu cực đối với tài sản mà pháp luật quy định phải đấu giá, gồm: Tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, tài sản kết cấu hạ tầng, tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân, tài sản của dự án sử dụng vốn Nhà nước theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công, trừ các tài sản đặc biệt, tài sản chuyên dùng tại đơn vị lực lượng vũ trang Nhân dân; quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.
Về việc phân định chức năng của các nền tảng phục vụ đấu giá tài sản, đại diện Bộ Công an đề nghị bổ sung quy định làm rõ chức năng của Cổng Đấu giá tài sản quốc gia và Hệ thống quản lý đấu giá tài sản, cũng như cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các nền tảng.
Theo ông nên quy định theo hướng Cổng Đấu giá tài sản quốc gia thực hiện quản lý, phê duyệt, niêm yết thông báo lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá và thông báo đấu giá; tiếp nhận, công khai kết quả và quản lý, tổng hợp, phân tích dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành, hoạch định chính sách, đồng thời bảo đảm kết nối, đồng bộ dữ liệu với Hệ thống quản lý đấu giá tài sản.
Đáng chú ý, về quy trình đấu giá trực tuyến, theo Đại tá Trần Hồng Phú, thực tiễn triển khai đấu giá biển số xe cho thấy mô hình đấu giá trực tuyến toàn trình trên môi trường điện tử đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Cụ thể, hạn chế tối đa tình trạng thông đồng, dìm giá; bảo đảm yêu cầu định danh, xác thực đối với người tham gia đấu giá; nâng cao tính công khai, minh bạch; hỗ trợ quản lý người trúng đấu giá và số hóa, lưu trữ, khai thác dữ liệu liên quan.
Do đó, ông đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, xây dựng quy trình đấu giá tài sản trực tuyến trên Hệ thống quản lý đấu giá tài sản triển khai đấu giá trực tuyến theo hướng tương tự mô hình đấu giá biển số xe.
Ông Hoàng Minh Thanh, Trưởng phòng 2, Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực nội chính, nội vụ, dân tộc, tôn giáo, Thanh tra Chính phủ cơ bản thống nhất với chính sách Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Đặc biệt là về phương án mở rộng tiêu chuẩn đấu giá viên (mở rộng các chuyên ngành đào tạo cử nhân), nhất là trong bối cảnh thúc đẩy, khuyến khích việc đấu giá tài sản tự nguyện.
Đồng quan điểm nêu trên với ông Thanh, tuy nhiên, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị cần nghiên cứu, bổ sung điều kiện bắt buộc về đào tạo chuyên sâu pháp luật đấu giá, nhằm bảo đảm chất lượng chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ đấu giá viên.
Đặc biệt, quy định một đấu giá viên chỉ làm trưởng một chi nhánh. Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quy định này là cần thiết để hạn chế tình trạng hình thức trong quản lý chi nhánh. Song cần bổ sung lộ trình thực hiện, nhằm tránh gây khó khăn đột ngột cho doanh nghiệp đấu giá đang hoạt động.
Bên cạnh đó, ông Hoàng Minh Thanh đề nghị duy trì các trang đấu giá trực tuyến của các tổ chức hành nghề đấu giá tài sản bên cạnh hệ thống đấu giá tài sản trực tuyến của Bộ Công an. Theo ông Thanh, các tổ chức này đã được đầu tư công nghệ và đáp ứng các yêu cầu của pháp luật (bảo đảm tính ổn định của chính sách).
Về xử lý trường hợp bỏ cọc, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, quy định về mức tiền đặt trước còn thấp, thiếu cơ chế ngăn chặn tình trạng lợi dụng hoạt động đấu giá tài sản để trục lợi. Do đó, đề nghị bổ sung quy định rõ chế tài trong đấu giá theo hướng tăng mức tiền đặt trước với một số loại tài sản có giá trị lớn như đất đai, khoáng sản; quy định hạn chế tham gia đấu giá trong thời gian nhất định; bổ sung quy định bồi thường thiệt hại nếu gây ra thiệt hại.
“Đây là nội dung rất quan trọng, đặc biệt đối với đấu giá quyền sử dụng đất”, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh.
Ngoài ra, các đại biểu cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ ranh giới chức năng giữa Cổng Đấu giá tài sản quốc gia do Bộ Tư pháp quản lý và Hệ thống đấu giá trực tuyến do Bộ Công an xây dựng và vận hành nhằm tránh chồng chéo trong quản lý và vận hành; bổ sung quy định rõ trách nhiệm quản lý dữ liệu, bảo mật thông tin và bảo đảm an toàn hệ thống; bổ sung đối tượng áp dụng là “hàng dự trữ chiến lược”…
Kết luận cuộc họp, ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật đánh giá cao ý kiến phát biểu của các đại biểu. Ông đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu, giải trình các ý kiến của các đại biểu, đồng thời tiếp tục hoàn thiện hồ sơ chính sách luật bảo đảm tiến độ và chất lượng.
5 nhóm chính sách lớn
Chính sách Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) gồm 5 chính sách lớn, cụ thể:
Chính sách 1: Hoàn thiện quy định về tiêu chuẩn, điều kiện của đấu giá viên; tổ chức, hoạt động, quyền và nghĩa vụ của tổ chức hành nghề đấu giá tài sản.
Trong đó, mở rộng tiêu chuẩn đổi với đấu giá viên; nâng cao chất lượng đào tạo, chất lượng tập sự hành nghề đấu giá.
Chính sách 2: Tăng cường công khai, khách quan, minh bạch, chặt chẽ của trình tự, thủ tục đấu giá tài sản, bảo đảm hiệu quả, khả thi.
Mục tiêu của chính sách nhằm tăng cường chặt chẽ, công khai, khách quan, minh bạch, hạn chế tối đa tình trạng tiêu cực (thông đồng, dìm giá, quân xanh, quân đỏ, lợi dụng hoạt động đấu giá để trục lợi, gây thất thoát tài sản Nhà nước).
Trong đó, đấu giá riêng đối với một số tài sản đặc thù, như quyền sử dụng đất; quyền khai thác khoáng sản… Tiếp tục quy định 4 hình thức đấu giá (trực tuyến, trực tiếp bằng lời nói, trực tiếp bằng bỏ phiếu và bỏ phiếu gián tiếp).
Chính sách 3: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động đấu giá tài sản và nâng cao hiệu quả đấu giá tài sản.
Số hóa dữ liệu đấu giá, nhất là kết quả đấu giá trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia. Đồng thời, quy định rõ chức năng của Cổng Đấu giá tài sản quốc gia do Bộ Tư pháp quản lý, vận hành để đăng thông báo đấu giá theo quy định của Luật Đấu giá tài sản. Việc xây dựng, vận hành, quản lý nền tảng đấu giá trực tuyến của Hệ thống đấu giá trực tuyến do Bộ Công an thực hiện (được kết nối tích hợp vào Cổng Đấu giá tài sản quốc gia).
Chính sách 4: Khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy việc đấu giá tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá.
Chính sách 5: Hoàn thiện các quy định về biện pháp phòng ngừa, xử lý các hành vi vi phạm; nâng cao trách nhiệm của cá nhân, tổ chức trong hoạt động đấu giá; tăng cường hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý Nhà nước về đấu giá tài sản.
