Chiều 7/5, Thường trực Ban Chỉ đạo về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã tiến hành phiên họp đầu tiên dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban Chỉ đạo.

Rà soát văn bản quy phạm pháp luật phải thực chất

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, công tác tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã đạt nhiều kết quả bước đầu.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. Ảnh: P.Thắng

Trong đó, Bộ Tư pháp đã chính thức vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật phiên bản mới để làm nguồn cung cấp dữ liệu quan trọng cho hoạt động tổng rà soát.

Bộ Tư pháp cũng hoàn thành việc xây dựng và vận hành chuyên mục “Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật” tại Cổng Pháp luật Quốc gia, là kênh cung cấp thông tin chính thức của việc thực hiện tổng rà soát.

Danh mục các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên cũng đã được Bộ Ngoại giao công khai.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, thời gian tới, các bộ, ngành và địa phương sẽ tiếp tục được đôn đốc đẩy nhanh tiến độ, đồng thời tăng cường lấy ý kiến người dân, doanh nghiệp và cán bộ thực thi pháp luật để kịp thời phát hiện các bất cập, vướng mắc trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Đánh giá cao sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định lưu ý việc giao nhiệm vụ phải cụ thể, có đầu mối rõ ràng, xác định rõ người chịu trách nhiệm, tránh giao chung chung dẫn đến khó kiểm tra, đôn đốc.

Ông đề nghị trong khối Quốc hội cần phân công rõ từng Phó Chủ tịch Quốc hội phụ trách, theo dõi, chỉ đạo rà soát theo từng lĩnh vực, từng cơ quan.

Tương tự, trong Chính phủ, từng Phó Thủ tướng cần trực tiếp phụ trách, làm việc với các bộ, ngành thuộc lĩnh vực được phân công để bảo đảm công tác rà soát thực chất, sát sao, có chất lượng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định. Ảnh: P.Thắng

Phó Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh, luật phải quy định đúng những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, nhất là các chính sách lớn, nguyên tắc cơ bản, những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân; không luật hóa những nội dung thuộc thẩm quyền của văn bản dưới luật, không để luật ôm đồm công việc của Chính phủ.

“Pháp là pháp, quy là quy; không biến lập quy thành lập pháp, cũng không để luật ôm đồm công việc của Chính phủ”, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Từ đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan khi rà soát phải nghiên cứu kỹ các nghị quyết, kết luận, phát biểu chỉ đạo của Trung ương, Tổng Bí thư, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; tránh cách hiểu máy móc, phiến diện, qua đó đưa ra kiến nghị phù hợp, đúng định hướng.

Tránh tình trạng “tự rà soát, tự đánh giá đạt yêu cầu”

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, đợt tổng rà soát lần này là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, không phải là nhiệm vụ riêng của ngành tư pháp.

Nhận định vẫn còn một số bộ, ngành chậm triển khai, Phó Thủ tướng yêu cầu phải làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu.

Theo đó, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về chất lượng, tiến độ, kết quả rà soát.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu. Ảnh: P.Thắng

Nhấn mạnh yêu cầu về chất lượng, Phó Thủ tướng đề nghị kết quả rà soát phải bảo đảm nguyên tắc “5 rõ”, gồm: Rõ văn bản, rõ điều khoản, rõ nội dung vướng mắc; rõ căn cứ pháp lý và thực tiễn; rõ phương án xử lý; rõ cơ quan chịu trách nhiệm và rõ thời hạn hoàn thành.

Công tác rà soát văn bản pháp luật phải thực chất, không chấp nhận các báo cáo chung chung, hình thức hoặc thiếu phân tích thực tiễn, theo Phó Thủ tướng.

Do đó, lãnh đạo Chính phủ lưu ý Bộ Tư pháp cần có cơ chế thẩm định, phản biện độc lập và trả lại các báo cáo chất lượng thấp, không để tình trạng “tự rà soát, tự đánh giá đạt yêu cầu”.

Ghi nhận thời gian qua, các cơ quan đã triển khai khối lượng công việc rất lớn trong thời gian ngắn, song Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chỉ rõ một số nhiệm vụ còn chậm tiến độ. Đáng chú ý, là nguy cơ rà soát mang tính hình thức, chỉ dừng lại ở danh mục văn bản mà chưa đi vào bản chất vấn đề.

“Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật lần này không phải là một nhiệm vụ hành chính thông thường, mà là một cuộc “tổng kiểm kê thể chế”, một bước chuẩn bị chiến lược cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Nhiệm vụ này nếu làm không nghiêm túc, theo Chủ tịch Quốc hội, “không chỉ lãng phí nguồn lực, mà còn bỏ lỡ cơ hội cải cách thể chế, bỏ lỡ cơ hội chấn chỉnh những điểm nghẽn thể chế, vốn đang là nút thắt của nút thắt trong phát triển”.

Ông đề nghị các cơ quan không chỉ tổ chức hội thảo, tọa đàm, mà cần trực tiếp gặp gỡ người dân, doanh nghiệp để lắng nghe những khó khăn, vướng mắc trong thực thi pháp luật.

Rà soát văn bản quy phạm pháp luật phải đi kèm kiến nghị cụ thể, rõ địa chỉ

Về nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 5 và tháng 6, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan tập trung thực hiện nghiêm các nhiệm vụ đã được phân công; khẩn trương hoàn thành các nhiệm vụ quá hạn; các cơ quan trung ương, địa phương chưa hoàn thành kế hoạch phải hoàn thành theo đúng mốc thời gian được giao.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật lần này là một cuộc “tổng kiểm kê thể chế”, một bước chuẩn bị chiến lược cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Ảnh: P.Thắng

Chủ tịch Quốc hội lưu ý việc rà soát phải có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực có tác động lớn đến phát triển như phân cấp, phân quyền; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; phát triển kinh tế tư nhân; hội nhập quốc tế; thủ tục hành chính; dữ liệu số; cung cấp dịch vụ công trực tuyến; đồng thời bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Quá trình rà soát, các cơ quan phải khách quan, khoa học, cầu thị, không né tránh; mạnh dạn đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp, kể cả những quy định thuộc thẩm quyền hoặc lợi ích quản lý của chính cơ quan mình.

Kết quả rà soát phải đi kèm kiến nghị cụ thể, rõ địa chỉ, rõ nội dung sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ; tránh chung chung, hình thức, thiếu tính khả thi, Chủ tịch Quốc hội quán triệt.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh truyền thông, tạo đồng thuận xã hội, huy động sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân.

Nhấn mạnh khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu cao, thời gian gấp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan triển khai nhiệm vụ nghiêm túc, thực chất, hiệu quả.