Doanh nghiệp xuất nhập khẩu được Bộ Công Thương khuyến nghị siết quản trị rủi ro trước biến động Trung Đông. Ảnh: VGP

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), từ ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel đã tiến hành các đợt không kích quy mô lớn nhằm vào Iran, đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong khu vực. Chỉ trong vòng 24 - 48 giờ sau đó, các bên đều phát tín hiệu chuẩn bị cho kịch bản xung đột kéo dài nhiều ngày.

Diễn biến quân sự dồn dập và các đợt phản công đã làm gia tăng bất ổn, tạo môi trường rủi ro cao đối với vận tải quốc tế, giao thương và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cục Xuất nhập khẩu dự báo giá hàng tiêu dùng, nhiên liệu và dầu thế giới có thể tăng trong thời gian tới, qua đó tác động tiêu cực, gián tiếp và đa chiều tới hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam nói chung và với thị trường Trung Đông nói riêng.

Đối với lĩnh vực logistics, việc giá nhiên liệu tăng được nhận định sẽ tiếp tục đẩy chi phí vận tải biển và hàng không đi lên, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến vận tải hàng hóa tới khu vực vùng Vịnh. Một số quốc gia Trung Đông đã hạn chế hoặc đóng cửa không phận vì lý do an ninh, buộc các chuyến bay hàng hóa phải chuyển hướng, kéo dài thời gian bay và làm tăng chi phí logistics.

Đáng chú ý, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như đình trệ sau các cuộc không kích nhằm vào Iran. Tehran đã cảnh báo tàu thuyền việc đi qua khu vực này không còn an toàn, khiến nhiều hãng tàu phải điều chỉnh hải trình, kéo dài thời gian vận chuyển và đội chi phí nhiên liệu.

Trước bối cảnh trên, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các hiệp hội theo dõi sát diễn biến tình hình, tăng cường trao đổi với cơ quan quản lý để kịp thời cập nhật thông tin cho hội viên, từ đó chủ động phương án sản xuất, xuất nhập khẩu và vận tải, hạn chế nguy cơ ùn tắc và giảm thiểu tác động tiêu cực.

Cơ quan này khuyến nghị các doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa nguồn cung và thị trường tiêu thụ nhằm giảm phụ thuộc vào Israel, Iran và khu vực Trung Đông khi phát sinh rủi ro. Song song đó, khi đàm phán và ký kết hợp đồng mua bán, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các điều khoản về logistics, giao hàng, bảo hiểm và bất khả kháng để bảo vệ quyền lợi khi xảy ra sự cố.

Các hiệp hội cũng được đề nghị tăng cường phối hợp với các bộ, ngành trong việc phân tích số liệu xuất nhập khẩu, theo dõi biến động địa chính trị, giá cước vận tải và phụ phí để kịp thời thống nhất phương án ứng phó.

Bộ Công Thương nhấn mạnh doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch phòng ngừa, nâng cao khả năng thích ứng nhằm giảm thiểu rủi ro trong thương mại và vận chuyển quốc tế, đồng thời chủ động chuẩn bị kịch bản phản ứng nhanh khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Ngoài ra, các hiệp hội và doanh nghiệp được khuyến khích tăng cường trao đổi với Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài cùng hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để tìm kiếm đơn hàng và thị trường mới, qua đó tận dụng cơ hội thay thế khi thị trường truyền thống biến động.

Bộ Công Thương cho hay các đơn vị trực thuộc sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến tại Trung Đông, cập nhật thông tin kịp thời cho hiệp hội và doanh nghiệp, đồng thời nghiên cứu mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế nhằm nâng cao năng lực ứng phó trước các cú sốc tương tự trong tương lai.