Phần đất diện tích 23.785m², trong đó có 16.785m² thuộc tờ bản đồ số 7 và số 8 chính quy, ấp Bình Đường 1, xã An Bình, huyện Dĩ An (nay là thị xã Dĩ An) tỉnh Bình Dương và phần đất 7.000m² tọa lạc tại phường Linh Xuân, quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh, có nguồn gốc của ông Hồ Văn Do (ông nội ông Hồ Văn On) sử dụng từ trước năm 1975.

Sau khi ông Do và vợ là bà Nguyễn Thị Đảnh qua đời, các con ông Do lần lượt sử dụng phần đất trên. Cụ thể: Từ năm 1960 - 1972 bà Hồ Thị Dạ sử dụng, từ năm 1973 - 1984 bà Hồ Thị Thưa sử dụng; từ năm 1984 - 1995, ông Hồ Văn Nghĩa sử dụng.

Ngày 27/7/1995, ông Nghĩa đứng ra họp mặt gia tộc lập tờ cam kết phân chia đất làm 5 phần:  Ông Hồ Văn Nghĩa nhận 2 sào thuộc TP Hồ Chí Minh và 2,5 sào tại tỉnh Bình Dương; ông Đoàn Văn Tôn (con bà Hồ Thị Dạ) nhận 3 sào thuộc TP Hồ Chí Minh; ông Hồ Văn On nhận 5,5 sào tại Bình Dương; ông Phạm Văn Xèn (con bà Hồ Thị Giang) 4,5 sào tại Bình Dương; bà Phạm Thị Viện (con bà Hồ Thị Thưa) 4,5 sào tại Bình Dương. Tờ phân chia được UBND xã An Bình xác nhận ngày 14/2/1996.

Diện tích đất nói trên là sở hữu tài sản chung của ông bà để lại, đã được phân chia. Do đó, quyền sở hữu tài sản chung đã chấm dứt.

Theo các chuyên gia pháp lý, tờ cam kết phân chia đất thân tộc là giao dịch dân sự đã được các bên ký kết năm 1995 là căn cứ pháp lý, có hiệu lực bắt buộc đối với các bên và có hiệu lực từ thời điểm giao kết. Tờ phân chia này thể hiện nguyên tắc các bên hoàn toàn tự nguyện, không bên nào được áp đặt, cấm đoán, cưỡng ép, đe dọa, ngăn cản bên nào, phù hợp với quy định tại Điều 7 Bộ luật Dân sự, trong việc xác lập quyền, nghĩa vụ dân sự được pháp luật bảo đảm, các bên tham gia giao dịch đều có đầy đủ năng lực hành vi dân sự. Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không trái pháp luật, đạo đức xã hội, người tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện, hình thức giao dịch phù hợp với quy định pháp luật.

Sau khi được gia tộc phân chia đất, diện tích của ai người đó quản lý sử dụng. Riêng ông Hồ Văn On, sau khi được phân chia đất, đã tiến hành đổ đất, gạch, cát, đá làm nhà ở và sinh sống tại đây.

Ngày 17/3/1997, ông Hồ Văn Nghĩa (trước đây chính ông Nghĩa là người đứng ra lập tờ phân chia đất) có đơn tường trình đề nghị UBND thị trấn Dĩ An giải quyết việc ông Hồ Văn On tự ý đổ gạch, cát để xây dựng trên đất của thân tộc.

Ngày 20/3/1997, UBND thị trấn Dĩ An lập biên bản kiểm tra việc xây dựng trái phép của ông Hồ Văn On, yêu cầu ngưng việc xây dựng chờ quyết định giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Sau đó, UBND thị trấn Dĩ An tổ chức hòa giải lần 1 trong thân tộc nhưng không có kết quả.

Đến ngày 18/4/2000, UBND xã An Bình (tách ra từ thị trấn Dĩ An) tổ chức cuộc hòa giải lần 2, toàn bộ thân tộc của ông Hồ Văn On ký tên, thống nhất chuyển hồ sơ lên cấp trên xử lý theo quy định pháp luật về đất đai.

Sau một thời gian thụ lý hồ sơ vụ việc, ngày 8/6/2001, Chủ tịch UBND huyện Dĩ An ban hành Quyết định số 307/UB-CT có nội dung: Công nhận cho bà Nguyễn Thị Chinh (vợ ông Hồ Văn Nghĩa) được quyền sử dụng 5.679m² thuộc Tờ bản đồ số 8 chính quy xã An Bình và Quyết định số 311/UB-CT công nhận quyền sử dụng đất cho ông Đoàn Văn Tôn (con bà Hồ Thị Dạ) diện tích 4.327m² thuộc tờ bản đồ số 7 chính quy xã An Bình.

Vẫn chưa dừng lại, ngày 20/6/2002, Chủ tịch UBND huyện Dĩ An ban hành Quyết định số 519/QĐ-CT công nhận quyền sử dụng đất cho ông Phan Văn Phát (cháu ngoại bà Hồ Thị Thưa) được quyền sử dụng 4.718m² thuộc tờ bản đồ số 8 xã An Bình, huyện Dĩ An (phần đất ông On đang quản lý sử dụng); công nhận sự tự nguyện của ông Phan Văn Phát phân chia số đất nói trên như sau: Ông Hồ Văn Lắng 500m², ông Phạm Văn Xèn (con bà Hồ Thị Giang) 500m², ông Hồ Văn On 700m², ông Hồ Văn Hùng 1.000m², ông Phan Văn Phát 2.017m².

Không đồng ý với các quyết định giải quyết khó hiểu của Chủ tịch UBND huyện Dĩ An, các ông Hồ Văn On, Hồ Hữu Hạnh, Hồ Văn Bình, Phạm Văn Xèn, Hồ Văn Hùng KN lên UBND tỉnh Bình Dương.

Sau đó, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương ban hành các quyết định giải quyết KN có nội dung: Bác đơn KN của ông Hồ Văn On, Hồ Văn Bình, Hồ Hữu Hạnh, Phạm Văn Xèn về việc đòi được phân chia đất theo Tờ cam kết chia đất ông bà; điều chỉnh Điều 1 Quyết định số 519/QĐ-CT ngày 20/6/2002 của UBND huyện Dĩ An: Công nhận sự tự nguyện của ông Phan Văn Phát và ông Hồ Văn Hùng về việc đồng ý phân chia quyền sử dụng đất diện tích 4.718m² cho ông Hồ Văn On được sử dụng 336,9m², ông Phan Văn Xèn 350,6m², ông Hồ Văn Lắng 364,4m², ông Phan Văn Phát 1.549,7m², ông Hồ Văn Hùng 2.116,4m².

Không đồng ý, ông Hồ Văn On và gia tộc KN lên Thủ tướng Chính phủ.

Kỳ II: Người dân mòn mỏi đợi chờ

Minh Yến