Trụ sở cơ quan Thanh tra Chính phủ. Ảnh: LL

Tập trung “điểm nghẽn” – không để dự án bị bỏ sót

Văn bản nêu rõ, Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo cơ quan thanh tra địa phương rà soát toàn bộ các dự án tồn đọng thuộc phạm vi quản lý. Yêu cầu đặt ra là không để sót bất kỳ dự án nào đang gặp vướng mắc nhưng chưa được tổng hợp, xem xét xử lý.

Các địa phương phải hoàn thành thanh tra, ban hành kết luận trước ngày 10/6/2026, đồng thời gửi báo cáo về Thanh tra Chính phủ trước ngày 15/6/2026 để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng trước ngày 30/6/2026.

Đáng chú ý, Văn bản 1089 không chỉ dừng ở việc “kiểm tra cho đủ”, mà nhấn mạnh yêu cầu rà soát lại cả những dự án đã từng được thanh tra, kiểm tra nhưng kết luận chưa đủ căn cứ để xử lý dứt điểm. Với những trường hợp này, các cơ quan chức năng phải tiếp tục thanh tra, kiểm tra bổ sung theo thẩm quyền.

Làm rõ trách nhiệm, nhận diện sai phạm

Theo Đề cương hướng dẫn kèm theo Văn bản 1089, nội dung thanh tra tập trung vào các “nút thắt” cốt lõi của dự án: khó khăn, vướng mắc kéo dài; việc thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước; dấu hiệu thất thoát, lãng phí; và các vi phạm (nếu có).

Một yêu cầu quan trọng là phải xác định rõ nguyên nhân dẫn đến tồn đọng: do cơ chế, chính sách, do cơ quan quản lý hay do nhà đầu tư – hoặc do sự đan xen của nhiều yếu tố. Trên cơ sở đó, làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan.

Đề cương cũng đặt ra yêu cầu nhận diện động cơ, mục đích vi phạm, kể cả dấu hiệu tham nhũng, tiêu cực nếu có; đồng thời đánh giá việc khắc phục hậu quả, thu hồi tài sản bị thất thoát.

Không chỉ tiếp cận từ góc độ pháp lý, hoạt động thanh tra lần này còn yêu cầu xem xét yếu tố thực tiễn khách quan, hoàn cảnh lịch sử của dự án, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Các vấn đề về an ninh, trật tự, tranh chấp, khiếu kiện – đặc biệt là các yếu tố có liên quan đến nước ngoài – cũng được đưa vào diện đánh giá toàn diện.

Tăng cường phối hợp kiểm tra của Đảng

Một điểm mới đáng chú ý là sự phối hợp chặt chẽ giữa hệ thống thanh tra và cơ quan kiểm tra của Đảng. Theo đó, Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy được đề nghị chỉ đạo Ủy ban Kiểm tra cùng cấp tham gia kiểm tra một số dự án trọng điểm trên địa bàn.

Cách tiếp cận này nhằm tăng cường tính đồng bộ trong giám sát, kiểm tra, bảo đảm việc xử lý các dự án tồn đọng không chỉ đúng pháp luật mà còn đúng quy định của Đảng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Theo quy định, thời kỳ thanh tra được tính từ khi triển khai dự án đến ngày 31/3/2026; trong trường hợp cần thiết có thể mở rộng phạm vi xem xét. Thời hạn thanh tra không quá 30 ngày – một khoảng thời gian tương đối ngắn so với tính chất phức tạp của nhiều dự án tồn đọng kéo dài nhiều năm.

Điều này đặt ra yêu cầu cao về năng lực tổ chức, điều hành và phối hợp giữa các cơ quan liên quan, đặc biệt trong việc thu thập tài liệu, đánh giá chứng cứ và đưa ra kết luận chính xác, khách quan.

Với cách tiếp cận này, đợt thanh tra chuyên đề không chỉ nhằm xử lý các “điểm nghẽn” cụ thể, mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn: Khơi thông nguồn lực đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công và củng cố kỷ cương, kỷ luật trong quản lý.

Việc ban hành Văn bản 1089/TTCP-C.VII cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Thanh tra Chính phủ trong việc thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị và Chính phủ về xử lý các dự án tồn đọng kéo dài – một vấn đề đã được cảnh báo nhiều năm qua nhưng chưa được giải quyết triệt để.

Với yêu cầu “không để sót”, “làm rõ trách nhiệm” và “đề xuất giải pháp thực chất”, đợt thanh tra lần này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển rõ rệt, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào hiệu lực của công tác thanh tra, kiểm tra.