(Thanh tra) - Chỉ với vài thao tác đơn giản, dịch vụ chụp ảnh tự động (photobooth) - người dùng có thể chụp ảnh, nhận ảnh in tại chỗ và tải ảnh số về điện thoại thông qua quét mã QR. Tuy nhiên, cùng với đó là những rủi ro mới về an toàn thông tin, đặc biệt liên quan đến dữ liệu cá nhân.
Cảnh báo mới từ Công an TP Hà Nội gióng lên hồi chuông về những lỗ hổng bảo mật dễ bị khai thác, đòi hỏi người dùng không thể chủ quan. Cụ thể, công an Hà Nội vừa cho biết, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nhiều tiện ích công nghệ phục vụ đời sống dân sinh ngày càng trở nên phổ biến.
Trong đó, dịch vụ chụp ảnh tự động (photobooth) kết hợp mã QR thu hút người dân chụp ảnh, nhất là giới trẻ và đang ngày càng phát triển nhanh tại các đô thị lớn, đặc biệt ở trung tâm thương mại, sự kiện, lễ hội và các không gian công cộng.
Chỉ với vài thao tác đơn giản, người dùng có thể chụp ảnh, nhận ảnh in tại chỗ và tải ảnh số về điện thoại thông qua quét mã QR, giá cả lại rất phải chăng, vừa túi tiền nên đây đang là loại hình giải trí được yêu thích. Tuy nhiên, bên cạnh sự tiện lợi, loại hình dịch vụ này cũng tiềm ẩn nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân nếu hệ thống không bảo đảm an toàn thông tin.
Theo chia sẻ của các nhà khởi nghiệp trong lĩnh vực photobooth, tại Việt Nam, mô hình này chỉ thực sự “nóng” trong khoảng 1-2 năm trở lại đây. Thị trường nhanh chóng xuất hiện nhiều hình thức triển khai, từ nhượng quyền thương hiệu đến tự xây dựng chủ đề với màu sắc và phong cách riêng để luôn tạo sự mới mẻ, độc quyền nhằm thu hút đông đảo người dân đến chụp.
Sự tăng trưởng mạnh mẽ của photobooth chủ yếu đến từ nhu cầu tìm kiếm trải nghiệm cảm xúc ngày càng cao của giới trẻ, đặc biệt là Gen Z và các bạn tuổi teen. Thay vì chỉ đi xem phim, cà phê chuyện trò cuối tuần, nay photobooth đã trở thành một trong những điểm đến quen thuộc của nhiều bạn trẻ.
Nhiều quán cà phê đã nhanh chóng bắt kịp xu thế, kết hợp với chụp photobooth đã giúp tăng doanh thu đáng kể.
Theo chị Trần Mai Liên, chủ một cửa hàng photobooth (Hà Nội), ngày trong tuần, cửa hàng đón từ 100 - 180 lượt khách; trong khi cuối tuần và những dịp lễ, lượng khách tăng gấp đôi, có thể dao động từ 200-300 lượt/ngày. Khách hàng đông, nhất là giới trẻ đang rất yêu thích chụp ảnh tự động vừa in ảnh lấy được ngay, vừa có thể tải ảnh về qua di động để lưu giữ
Tuy nhiên, để lấy ảnh về điện thoại, khách hàng phải quét mã QR. Theo cảnh báo từ cộng đồng an ninh mạng, nhiều hệ thống photobooth hiện tồn tại lỗ hổng bảo mật, khiến hình ảnh cá nhân có thể bị truy cập trái phép, thậm chí trở thành dữ liệu công khai trên Internet mà người dùng không hay biết. Điều này không chỉ xâm phạm quyền riêng tư mà còn có thể bị lợi dụng phục vụ các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.
Qua thực tế hoạt động của các trạm photobooth trên địa bàn, Hà Nội đang đứng trước nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân thông qua mã QR. Hiện nay, photobooth chủ yếu vận hành theo cơ chế sau khi chụp ảnh, hệ thống sẽ lưu dữ liệu trên máy chủ và cung cấp cho người dùng một đường dẫn truy cập thông qua mã QR. Khi quét mã, người dùng được dẫn tới trang chứa ảnh để tải xuống hoặc chia sẻ.
Tuy nhiên, theo phân tích của các chuyên gia, nhiều hệ thống đang sử dụng cơ chế tạo đường dẫn đơn giản, dựa trên các mã định danh có tính tuần tự hoặc dễ suy đoán. Nếu không có biện pháp xác thực quyền truy cập, người khác có thể thay đổi mã trong đường dẫn để truy cập dữ liệu của người dùng khác. Đây là dạng lỗ hổng bảo mật điển hình, tiềm ẩn nguy cơ làm lộ ảnh cá nhân, ảnh gia đình, ảnh trẻ em hoặc các dữ liệu nhạy cảm mà chủ sở hữu không hề hay biết.
Đáng lo ngại hơn, lỗ hổng này không đòi hỏi thủ đoạn kỹ thuật quá phức tạp. Nếu hệ thống không kiểm soát truy cập chặt chẽ, đối tượng xấu có thể lợi dụng để thu thập dữ liệu với số lượng lớn thông qua các công cụ tự động.
Trong bối cảnh công nghệ AI và nhận diện khuôn mặt phát triển nhanh, dữ liệu hình ảnh bị lộ có thể bị khai thác để giả mạo danh tính, tạo hồ sơ giả, phục vụ hành vi lừa đảo, hoặc sử dụng cho các mục đích trái phép khác trên không gian mạng.
Từ tình hình trên, Công an thành phố Hà Nội khuyến cáo người dân, không chia sẻ công khai đường link ảnh photobooth trên mạng xã hội hoặc gửi cho nhiều người khi chưa kiểm soát được phạm vi truy cập. Các đường dẫn này có thể bị truy cập tự do nếu hệ thống không có cơ chế bảo mật phù hợp.
Không mặc định các thiết bị công nghệ đặt tại nơi công cộng đều an toàn. Người dân cần chú ý đến mức độ bảo mật của hệ thống trước khi sử dụng, nhất là với các thiết bị không có thông tin rõ ràng về đơn vị vận hành. Sự tiện lợi của công nghệ là không thể phủ nhận.
Tuy nhiên, nếu thiếu đi những “hàng rào” bảo mật cần thiết, những trải nghiệm tưởng chừng vô hại như chụp ảnh photobooth cũng có thể trở thành điểm khởi đầu cho các rủi ro an ninh mạng khó lường.
