(Thanh tra) - Ngày 20/4/2026, Thanh tra Chính phủ đã ban hành Thông báo số 4405/TB-TTCP về kết luận thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật trong công tác quản lý, sử dụng đất đai, quy hoạch xây dựng và cấp phép xây dựng trên địa bàn thành phố Hà Nội. Kết luận không chỉ ghi nhận những chuyển biến tích cực mà còn chỉ ra hàng loạt hạn chế, vi phạm kéo dài, đòi hỏi phải có giải pháp chấn chỉnh quyết liệt, đồng bộ trong thời gian tới.
Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, trong giai đoạn 2011- 2022, thành phố Hà Nội đã có nhiều nỗ lực trong quản lý đất đai, quy hoạch và trật tự xây dựng như ban hành nhiều cơ chế, chính sách cụ thể hóa quy định pháp luật; công tác quy hoạch từng bước hoàn thiện với khối lượng lớn các đồ án được phê duyệt; hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm trật tự xây dựng được tăng cường.
Những kết quả này góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, tăng thu ngân sách, cải thiện đời sống người dân và thúc đẩy quá trình đô thị hóa của Thủ đô.
Ngày 26/2/2026, Thanh tra Chính phủ có Văn bản số 76/TTCP-C.I báo cáo, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo thực hiện nội dung tại Kết luận thanh tra số 66/KL-TTCP ngày 26/2/2026 của Thanh tra Chính phủ.
Ngày 25/3/2026, Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 2587/VPCP-V.I thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình về việc thực hiện Kết luận thanh tra số 66/KL-TTCP ngày 26/2/2026 của Thanh tra Chính phủ.
“Tuy nhiên, những chuyển biến tích cực chưa đồng đều, một số lĩnh vực còn tồn tại kéo dài, thậm chí có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng”, Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh.
Một trong những vấn đề nổi cộm theo Thanh tra Chính phủ là việc triển khai các nghị quyết của Chính phủ về sắp xếp, xử lý đất đai sau cổ phần hóa doanh nghiệp còn chậm và thiếu đồng bộ. Thành phố chưa xây dựng kế hoạch tổng thể, chưa rà soát đầy đủ phương án sử dụng đất, dẫn đến nguy cơ thất thoát, sử dụng đất kém hiệu quả.
Bên cạnh đó, công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại nhiều dự án khu đô thị, nhà ở đạt tỷ lệ thấp. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sai phạm của chủ đầu tư trong quá trình triển khai dự án, khiến quyền lợi của người dân bị ảnh hưởng và phát sinh khiếu kiện.
Đáng chú ý, việc quản lý quỹ đất 20% dành cho nhà ở xã hội chưa đạt yêu cầu. Nhiều dự án không bố trí quỹ đất theo quy định; việc thu tiền thay thế quỹ đất thiếu minh bạch, chưa được quản lý riêng; nguồn lực tài chính lớn chưa được sử dụng hiệu quả để phát triển nhà ở xã hội, gây lãng phí.
Qua thanh tra, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ công tác lập và thực hiện quy hoạch còn nhiều bất cập. Nhiều đồ án quy hoạch chậm tiến độ, chất lượng chưa cao, phải điều chỉnh nhiều lần. Việc điều chỉnh cục bộ quy hoạch ở một số nơi chưa tuân thủ quy định, thậm chí làm tăng mật độ dân số, gây quá tải hạ tầng.
Chưa hết, Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra tình trạng “hợp thức hóa sai phạm” thông qua điều chỉnh quy hoạch, khi một số khu đất công cộng, cây xanh bị chuyển đổi thành đất ở hoặc công trình hỗn hợp.
Dẫn đến, nhiều khu đô thị thiếu trường học, thiếu hạ tầng giao thông, ùn tắc gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người dân.
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra nhiều vi phạm trong cấp giấy phép xây dựng: cấp phép không phù hợp quy hoạch, hồ sơ thiếu sót, thiếu công khai thông tin. Một số trường hợp điều chỉnh giấy phép sau khi công trình đã xây dựng sai phép.
Công tác quản lý trật tự xây dựng còn lỏng lẻo. Nhiều công trình vi phạm không được phát hiện, xử lý kịp thời; việc xử lý thiếu kiên quyết, không triệt để, dẫn đến khó khắc phục hậu quả.
Đáng lo ngại, có tình trạng bàn giao nhà cho người dân khi chưa nghiệm thu, chưa đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy.
Qua thanh tra trực tiếp 23 dự án khu đô thị, nhà ở theo kế hoạch tiến hành thanh tra, Thanh tra Chính phủ phát hiện hàng loạt vi phạm như nhiều dự án điều chỉnh quy hoạch không đúng quy định, giao đất không phù hợp quy hoạch; một số dự án không đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư, không đấu giá quyền sử dụng đất; sai phạm trong xác định tiền sử dụng đất, có nguy cơ thất thoát ngân sách; 21/23 dự án có sai sót trong tính toán nghĩa vụ tài chính; 12/23 dự án vi phạm trật tự xây dựng; một số dự án chậm tiến độ, nợ tiền sử dụng đất.
Trong đó, tại Dự án Khu đô thị Văn Khê mở rộng (Usilk City) được UBND tỉnh Hà Tây giao Công ty Cổ phần Sông Đà Thăng Long làm chủ đầu tư khi không bảo đảm năng lực tài chính theo quy định. Mặt khác, chủ đầu tư đã ký các hợp đồng chuyển nhượng, bán nhà, vay vốn, phát hành trái phiếu… thu về tổng số tiền hơn 8,4 nghìn tỷ đồng nhưng đã sử dụng hơn 5,3 nghìn tỷ đồng cho các dự án khác, mục đích khác dẫn đến dự án thiếu vốn đầu tư, thi công chậm tiến độ, chưa bàn giao được trên 750 căn hộ cho các khách hàng, làm phát sinh khiếu kiện, gây lãng phí đất đai, cần chuyển cơ quan điều tra để xem xét, xử lý tiếp.
Trên cơ sở kết luận, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND thành phố Hà Nội rà soát toàn diện việc quản lý, sử dụng đất đai, đặc biệt là đất sau cổ phần hóa; giải quyết dứt điểm việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân; bố trí đủ quỹ đất và nguồn lực phát triển nhà ở xã hội; siết chặt công tác quy hoạch, hạn chế điều chỉnh tùy tiện; tăng cường quản lý trật tự xây dựng, xử lý nghiêm vi phạm.
Về tài chính, Thanh tra Chính phủ yêu cầu UBND Thành phố chỉ đạo kiểm tra, rà soát, xử lý theo quy định đối với số tiền 106,228 tỷ đồng, trong đó nợ tiền sử dụng đất và tiền chậm nộp của 2 dự án (Dự án Khu đô thị Văn Khê mở rộng số tiền 1,906 tỷ đồng; Dự án Khu nhà ở thấp tầng Nam Thanh số tiền 69,832 tỷ đồng), sau 6 tháng kể từ ngày ban hành kết luận thanh tra, nếu chủ đầu tư không thực hiện thì UBND thành phố Hà Nội chuyển hồ sơ vụ việc sang Cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.
Tiền sử dụng đất đối với diện tích chuyển nhượng thực tế tăng so với diện tích đã được cơ quan chức năng xác định tiền sử dụng đất tại Dự án Tòa nhà hỗn hợp Đài PTTH Hà Nội, số tiền tạm tính 34,49 tỷ đồng.
UBND thành phố Hà Nội tổ chức kiểm điểm làm rõ trách nhiệm và xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định; đồng thời chỉ đạo Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, địa phương có liên quan tiến hành kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân để xảy ra các hạn chế, thiếu sót, vi phạm đã chỉ ra qua thanh tra để xử lý theo đúng quy định.
Thanh tra Chính phủ chuyển hồ sơ vụ việc liên quan đến Dự án khu đô thị Văn Khê mở rộng (Usilk City) do Công ty cổ phần Sông Đà Thăng Long làm chủ đầu tư đến Bộ Công an xem xét điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật do có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, liên quan đến việc sử dụng vốn sai mục đích, gây thiệt hại lớn và phát sinh khiếu kiện.
Ngoài ra, nhiều nội dung được giao cho các bộ, ngành liên quan như Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính phối hợp xử lý theo thẩm quyền.
Kết luận thanh tra lần này được đánh giá là toàn diện, sâu sắc, không chỉ chỉ ra sai phạm mà còn định hướng rõ ràng các giải pháp khắc phục. Đây là cơ sở quan trọng để Hà Nội chấn chỉnh công tác quản lý đất đai, quy hoạch và xây dựng, hướng tới phát triển đô thị bền vững, minh bạch.
Việc thực hiện nghiêm túc các kiến nghị sau thanh tra sẽ không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn củng cố niềm tin của người dân, tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định, lâu dài của Thủ đô.
