Đại diện gia tộc ông Tình, đã 3 lần tôn tạo cơ sở thờ tự tại huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre

Năm 1885, ông Trần Hữu Tình, dành phần đất thuộc quyền sử dụng của mình, để lập cơ sở thờ tự cho gia tộc với hình thức từ đường tên là chùa Tân Khánh, hiện thuộc địa bàn xã Tân Thạch, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Qua gần 128 năm, gia tộc này đã bỏ nhiều công sức tôn tạo với 3 lần sửa chữa nâng cấp bằng tiền của con cháu. Giai đoạn 1989 - 1990, ông Lê Văn Nhứt, người thừa kế hợp pháp của gia tộc, đã kê khai đứng tên sổ mục kê của địa phương. Ngày 18/3/2003, UBND huyện Châu Thành cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ) cho ông Nhứt với diện tích 6.665m2 là loại đất ONT - LNC, thuộc các thửa 74, 143, 144, tờ Bản đồ số 4. Việc cấp giấy CNQSDĐ là đúng quy định pháp luật, cụ thể là tại Điều 5 của Thông tư liên tịch 1646/2000/TTLT-TCĐC-TGCP ngày 30/10/2000 của Ban Tôn giáo Chính phủ và Tổng Cục địa chính, đã xác định rõ: “UBND cấp huyện cấp giấy CNQSDĐ đối với công trình tín ngưỡng dân gian tại nông thôn. Diện tích đất có các công trình nói trên được xác định trên cơ sở hiện trạng. Cộng đồng dân cư sử dụng đất có công trình tín ngưỡng dân gian cử đại diện chịu trách nhiệm trước Nhà nước về việc sử dụng đất đó”. Sau đó, ông Nhứt đã chuyển quyền sử dụng một phần diện tích đất cho bà Lê Thị Kim Hồng vào năm 2004, cho bà Đỗ Xuân Thắm vào năm 2006.

Vì phát sinh khiếu nại giữa một số thành viên trong gia tộc, Thanh tra tỉnh Bến Tre tiến hành xác minh, làm rõ. Tại Kết luận 173/KL-TT ngày 24/4/2008, Thanh tra tỉnh Bến Tre cho rằng, việc cấp giấy CNQSDĐ cho ông Nhứt là sai thẩm quyền. Trên cơ sở này, ngày 23/4/2009, UBND huyện Châu Thành đã ban hành Quyết định 1490/QĐ-UBND thu hồi giấy CNQSDĐ của ông Nhứt với diện tích 900m2 (thửa số 143), 3.981,8m2 (thửa số 144). Tiếp đó đến ngày 10/12/2012, Chủ tịch UBND huyện Châu Thành ban hành Quyết định 6329/QĐ-UBND thay thế cho Quyết định 1490/QĐ-UBND.

Nhận thấy các quyết định hành chính của UBND huyện Châu Thành ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp đối với quyền sử dụng phần đất diện tích 6.665m2 là cơ sở thờ tự nhiều đời, đại diện gia tộc ông Tình đã có đơn khiếu nại gửi các cơ quan chức năng tỉnh Bến Tre. Nội dung đơn khiếu nại nói rõ đây là cơ sở thờ tự gia tộc dưới hình thức tín ngưỡng dân gian thờ Phật và thân nhân gia tộc, trên phần đất này còn nhiều mồ mả của người trong gia tộc, không phải là cơ sở tôn giáo, nên việc UBND huyện Châu Thành cấp giấy CNQSDĐ cho ông Nhứt thời điểm tháng 3/2003, là đúng quy định pháp luật, đúng hiện trạng sử dụng đất, phù hợp với chúc ngôn của gia tộc. Việc một số cơ quan chức năng, trong đó có Thanh tra tỉnh Bến Tre cho rằng, phần đất này là đất cơ sở tôn giáo, cụ thể là có chùa Tân Khánh để kết luận UBND huyện Châu Thành đã sai thẩm quyền khi cấp giấy CNQSDĐ cho ông Nhứt là không đúng. Thực tế, đến tháng 6/2009, Ban Tôn giáo (Sở Nội vụ Bến Tre) vẫn khẳng định: Chùa Tân Khánh không có đăng ký gia nhập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, không có trong danh bộ tự viện do Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bến Tre quản lý.

Tương tự, tại ấp Đồng Lân, xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn lại phát sinh việc khiếu nại của gia tộc ông Nguyễn Văn Hùng và bà Nguyễn Thị Bưởi, với ngôi từ đường có tên là Thiền Lâm Tự, diện tích đất theo giấy tờ là 3.840m2 là đất gia tộc nhưng lại được hiểu là đất cơ sở tôn giáo. Cách hiểu này đã làm sự việc kéo dài nhiều năm chưa được giải quyết dứt điểm.

Theo hồ sơ, năm 1921, bà Bưởi xây dựng từ đường và sử dụng công trình có tên Thiền Lâm Tự (có cấu trúc 2 mái lợp ngói, tường xây, 1 nóc lợp lá) để thờ cúng ông bà, cũng như che chở nuôi giấu cán bộ hoạt động cách mạng. Sau đó, bà Bưởi giao lại từ đường cho một số người quen để đi hoạt động cách mạng, phần đất này qua thời gian được phân chia cho nhiều hộ sử dụng xây nhà. Hiện tại chỉ còn ngôi từ đường có tên là Thiền Lâm Tự và phần mộ của gia tộc nên bà Nguyễn Duy Huệ, con ruột bà Bưởi có đơn xin lại phần diện tích này để thờ cúng ông bà và chăm sóc phần mộ gia tộc.

Qua xem xét, ban đầu UBND huyện Hóc Môn cho rằng, đây là đất cơ sở tôn giáo nên hướng dẫn bà Huệ gửi đơn đến Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh. Sau khi xác minh làm rõ, ngày 11/12/2012, Sở TN&MT có Văn bản 7506/TNMT-TTS nêu rõ phần đất Thiền Lâm Tự không thuộc sự quản lý của Ban Đại diện Phật giáo huyện Hóc Môn.

Nhận định về 2 vụ việc này, luật sư Phạm Tấn Thuấn, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh cho rằng: Khi đã xác định cơ sở tín ngưỡng do gia tộc tạo lập chưa đăng ký gia nhập sinh hoạt trong giáo hội các cấp, thì quan hệ pháp lý đối với các trường hợp này cần áp dụng khoản 1, Điều 160 Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai là: “Chủ tịch UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh giải quyết tranh chấp đất đối với hộ gia đình cá nhân, cộng đồng dân cư”. Vụ khiếu nại của gia tộc ông Tình về quyền sử dụng đất đáng lẽ thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND huyện Châu Thành, nhưng Thanh tra tỉnh Bến Tre lại xác minh, làm rõ và kiến nghị giải quyết là chưa phù hợp. Còn vụ việc khiếu nại của bà Huệ thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND huyện Hóc Môn, nhưng cơ quan này lại hướng dẫn công dân khiếu nại lên cấp trên là sai với quy định. Để thuận lợi cho việc giải quyết cả hai vụ việc này, Ban Tôn giáo thuộc Sở Nội vụ hai địa phương cần có văn bản xác định rõ một lần nữa hai cơ sở thờ tự nói trên có thuộc sự quản lý của Giáo hội Phật giáo hay không. Đây làm cơ sở pháp lý quan trọng để thống nhất cách hiểu giữa các cơ quan chức năng trong giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất của 2 cơ sở thờ tự gia tộc.

Ngọc Thanh