Một số DN lĩnh vực bán lẻ thực hiện CPH và phát triển tốt sau khi tái cơ cấu. Ảnh: Hữu Oanh

Khoảng 15, 20 năm qua, khi CPH các DN thương mại Hà Nội có thương hiệu nổi tiếng như: Bô đê ga, Đông Đô, Phú Gia, kem Tràng Tiền, Thủy tạ, Bắc Nam, vang Thăng Long, Đông Á... đều có giá trị thương hiệu rất cao. Tuy nhiên, giá trị thương hiệu đó đã bị bỏ qua một phần khi tiến hành CPH.

Mặt khác, các DN trên lại chiếm những vị trí vô cùng đẹp, có địa tô chênh lệch cao ở các quận trung tâm như: Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng, Đống Đa... Do vậy, khi CPH cũng bỏ sót giá trị địa tô nói trên. Đó là hai điểm khác biệt lớn nhất khi CPH các DN thương mại Hà Nội so với các tỉnh, thành nhỏ khác. Việc định giá các tài sản hữu hình và nhất là những tài sản vô hình đã nêu ở trên trong quá trình CPH là một bài học để sau này CPH các DN thương mại Hà Nội sẽ hiệu quả hơn và chính xác hơn.

Theo dõi CPH của các công ty trong ngành thương mại Hà Nội trước đây cũng nổi lên những diễn biến khác cần quan tâm, đó là: Việc xây dựng chiến lược kinh doanh sau CPH chưa được coi trọng; công sức chủ yếu của toàn công ty và các cơ quan quản lý tập trung cho việc định giá tài sản DN, sắp xếp bộ máy nhân sự lao động, do vậy việc hoạt động của các công ty thương mại Hà Nội vẫn là “bình mới rượu cũ”; nghĩa vụ nôp ngân sách, thu nhập người lao động cũng không có chuyển biến đáng kể. Nội bộ của đơn vị có lúc mất đoàn kết, một số công ty có những khiếu nại phức tạp gây khó khăn cho các cơ quan quản lý Nhà nước…

Với tình hình như trên thì việc có nhiều nhà đầu tư chiến lược tham gia vốn và tham gia ban quản trị DN là hết sức khó khăn, chủ yếu là các nhà đầu tư, các lãnh đạo cũ nắm được thông tin tiến hành mua cổ phiếu của cán bộ công nhân viên chức trong DN là chính.

Một nguyên nhân khác đó là thời kỳ đó thị trường chứng khoán mới manh nha xuất hiện, các yếu tố khó khăn trên làm cho sự phát triển mạnh mẽ của các DN cổ phần bị hạn chế sự phát triển mạnh mẽ của DN cổ phần. Cuối cùng là công tác quản lý Nhà nước về thương mại trên địa bàn, trong đó đối với các công ty cổ phần có phần suy giảm hơn trước, các chế độ báo cáo thỉnh thị thưa dần, hiệu lực của các văn bản chuyển xuống không được thực hiện đến nơi đến chốn. Các DN hiểu lầm rằng CPH là hầu như rời bỏ chức năng quản lý của các cơ quan quản lý Nhà nước, điều đó hoàn toàn không phải vậy. Theo các quyết định mới nhất của Chính phủ về tiêu chí phân loại Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối hoặc cổ phần không chi phối thì các DN thương mại không thuộc diện Nhà nước nắm cổ phần trên 50%. Đây là một chủ trương hết sức đúng đắn của nhà nước trong tiến trình CPH từ năm 2014 và những năm tiếp theo. Đây là điều kiện đã đẩy nhanh CPH các DN thương mại trên địa bàn Thủ đô.

Muốn có động lực cho CPH cho các DN thương mại Hà Nội cũng như các DN Nhà nước nói chung, điều quan trọng là phải đồng bộ từ ba phía: Nhà nước, DN và nhà đầu tư. Đối với Nhà nước cần tách bạch vai trò chủ sở hữu đối với phần vốn còn nắm giữ của Nhà nước, công tác quản lý Nhà nước là tạo môi trường kinh doanh lành mạnh cho các DN trên thị trường, kiểm soát thị trường một cách công bằng, bình đẳng, công khai giữa các loại hình DN kinh doanh sản xuất trên thị trường.

Đối với các DN phải làm tốt công tác quản trị DN sau CPH, tập trung trí tuệ và thời gian, công sức cho việc xây dựng chiến lược của DN…

Điều quan trọng cuối cùng đó là Nhà nước cần có kế hoạch quyết tâm cải cách thể chế kinh tế từ bên trong và ổn định kinh tế vĩ mô, đó là hai tiền đề quan trọng, rất cấp bách hiện nay nhằm góp phần vào công cuộc tái cơ cấu nền kinh tế quốc gia.

Vũ Vinh Phú

Nguyên Phó Giám đốc Sở Thương mại Hà Nội