Trụ sở cơ quan Thanh tra Chính phủ. Ảnh: PH

Thực hiện ý kiến kết luận của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu tại cuộc họp xử lý các kiến nghị của Thanh tra Chính phủ liên quan đến việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện kết luận thanh tra (theo Thông báo số 274/VPCP-V.I ngày 30/5/2026 của Văn phòng Chính phủ), Thanh tra Chính phủ đã xây dựng dự thảo tờ trình trình Chính phủ và dự thảo Nghị quyết quy định việc sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị thanh tra.

Trong văn bản gửi các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố, Thanh tra Chính phủ đề nghị nghiên cứu, tham gia ý kiến bằng văn bản đối với dự thảo tờ trình và dự thảo Nghị quyết để cơ quan chủ trì tổng hợp, tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ, gửi Bộ Tư pháp thẩm định trước khi báo cáo Chính phủ trong tháng 7/2026.

Theo dự thảo tờ trình, việc ban hành Nghị quyết được xác định là cần thiết nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất để xem xét sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị thanh tra trong những trường hợp phát sinh khó khăn, vướng mắc do thay đổi của pháp luật, thay đổi điều kiện thực tế hoặc xuất hiện các căn cứ khách quan mới trong quá trình tổ chức thực hiện.

Dự thảo cũng nhấn mạnh việc sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị thanh tra phải bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành và thực tiễn khách quan, đồng thời giữ vững nguyên tắc không hợp thức hóa sai phạm, không làm thay đổi bản chất hành vi vi phạm đã được xác định đúng pháp luật, không làm ảnh hưởng đến việc xử lý trách nhiệm đối với tổ chức, cá nhân có vi phạm.

Về mục tiêu xây dựng Nghị quyết, dự thảo hướng tới thiết lập cơ chế pháp lý thống nhất, công khai, minh bạch về điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và trách nhiệm trong việc xem xét sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị thanh tra; nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực hiện kết luận thanh tra, góp phần tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Dự thảo Nghị quyết gồm 9 điều, quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; nguyên tắc sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị thanh tra; các trường hợp được xem xét sửa đổi, bổ sung; phạm vi nội dung được sửa đổi; thẩm quyền; trình tự, thủ tục; hiệu lực của quyết định sửa đổi, bổ sung; trách nhiệm tổ chức thực hiện và điều khoản thi hành.

Đáng chú ý, dự thảo quy định 6 trường hợp được xem xét sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị thanh tra, gồm: phát hiện sai sót trong quá trình ban hành kết luận; phát sinh tình tiết mới hoặc tài liệu, chứng cứ mới; quy định của pháp luật thay đổi làm ảnh hưởng đến nội dung hoặc việc thực hiện kết luận; có kết luận, bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của cơ quan có thẩm quyền làm thay đổi căn cứ pháp lý hoặc thực tế; do sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính, thay đổi quy hoạch, cơ chế, chính sách hoặc các nguyên nhân khách quan khác; và các trường hợp khác theo nghị quyết của Quốc hội hoặc theo quy định của pháp luật.

Dự thảo cũng quy định rõ các nguyên tắc kiểm soát việc sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị thanh tra, trong đó yêu cầu việc xem xét phải đúng thẩm quyền, công khai, minh bạch, có căn cứ pháp luật và căn cứ thực tiễn; không được lợi dụng để hợp thức hóa hành vi vi phạm pháp luật, làm giảm trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hoặc làm thất thoát tài sản nhà nước.

Theo dự thảo, thẩm quyền quyết định việc sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị thanh tra thuộc Thủ trưởng cơ quan thanh tra đã ban hành kết luận thanh tra. Đối với các cơ quan thanh tra đã kết thúc hoạt động, thẩm quyền được giao cho Thủ trưởng cơ quan thanh tra tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ của cơ quan đó. Trường hợp không xác định được thẩm quyền, báo cáo Tổng Thanh tra Chính phủ xem xét, quyết định.

Thanh tra Chính phủ đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố gửi ý kiến góp ý bằng văn bản về Thanh tra Chính phủ (qua Vụ Pháp chế) để tổng hợp, hoàn thiện dự thảo theo quy định.