Gia Lai đã triển khai 91 dự án điện với tổng công suất khoảng 4.924 MW. Ảnh: Song Việt

Khơi thông thủ tục, tăng tốc các dự án nguồn điện

Gia Lai là một trong những địa phương có tiềm năng lớn về phát triển năng lượng tái tạo nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi với bức xạ mặt trời cao, tốc độ gió ổn định cùng quỹ đất rộng. Theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, Gia Lai được phân bổ tổng công suất nguồn điện 6.523 MW trong giai đoạn 2025-2030 và 2.736 MW trong giai đoạn 2031-2035, mở ra dư địa rất lớn để phát triển các dự án điện gió, điện mặt trời và thủy điện.

Những năm gần đây, địa phương đã chủ động phối hợp với Bộ Công thương, các bộ, ngành Trung ương cùng các chủ đầu tư để tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án nguồn điện và lưới điện trên địa bàn.

Trong giai đoạn chuyển tiếp 2023-2024, Gia Lai đã đưa vào vận hành ổn định 4 dự án điện gió với tổng công suất 244,5 MW và một dự án thủy điện công suất 360 MW. Đây được xem là nền tảng quan trọng để địa phương bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển năng lượng theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Đến nay, Gia Lai đã triển khai 91 trong tổng số 110 dự án nguồn điện với tổng công suất khoảng 4.924 MW, tương đương gần 90% tổng công suất được phân bổ trong giai đoạn 2025-2030.

Trong số này, 3 dự án điện gió với tổng công suất 132 MW đã phát điện thương mại; 2 dự án điện gió Chơ Long và Yang Trung với tổng công suất 250,5 MW đã hoàn thành xây dựng; 2 dự án thủy điện công suất 30 MW đang được tích cực thi công.

Gia Lai có 24 dự án điện mặt trời với tổng công suất 1.530 MW. Ảnh: Song Việt

Đáng chú ý, khối lượng các dự án đang hoàn thiện thủ tục đầu tư còn rất lớn. Hiện có 57 dự án với tổng công suất khoảng 3.566 MW đang được nhà đầu tư hoàn tất các thủ tục về đất đai, môi trường, xây dựng và đầu tư. Đồng thời, 8 dự án khác đang trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư. Phần lớn các dự án thuộc nhóm năng lượng sạch, gồm khoảng 2.455 MW điện gió, 955 MW điện mặt trời và hơn 100 MW thủy điện.

Từ đầu năm 2026 đến nay, sau khi hoàn thành việc rà soát về quy hoạch, sử dụng đất, môi trường và các điều kiện pháp lý, nhiều dự án đã được tỉnh yêu cầu khẩn trương triển khai.

Trong đó có các dự án điện gió như Ia Bòong - Chư Prông, Vân Canh, Vân Canh 1, Vân Canh 2, Vĩnh Thạnh; các dự án điện mặt trời Ia Ly, Krông Pa 2, Phú Thiện, Chư Ngọc, Trang Đức và Nhà máy điện sinh khối An Khê.

Theo ông Dương Minh Đức, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Gia Lai, sau khi hoàn tất các thủ tục đầu tư, nhiều dự án điện năng lượng tái tạo sẽ đồng loạt được triển khai xây dựng.

Các khu vực như Ia Rsai, Uar, Chư Sê, Ayun Pa, Phú Túc... được xác định là vùng trọng điểm phát triển điện năng lượng tái tạo nhờ số giờ nắng lớn, cường độ bức xạ cao và điều kiện tự nhiên thuận lợi.

Tại Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất các dự án điện năng lượng trên địa bàn Gia Lai đến năm 2030 và tầm nhìn 2050 dự kiến đạt khoảng 9.657 MW. Trong đó, 74 dự án điện gió với tổng công suất 5.431 MW; 24 dự án điện mặt trời với 1.530 MW; 48 dự án thủy điện với 1.353 MW.

Khối lượng dự án lớn cho thấy Gia Lai đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành một trong những trung tâm năng lượng tái tạo của khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Gia Lai kiến nghị tháo gỡ các "nút thắt" để khơi thông các dự án điện. Ảnh: Song Việt

Tháo "nút thắt" để giải phóng công suất điện

Dù các dự án nguồn điện thuộc Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII cơ bản đã hoàn tất các thủ tục về chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và chuẩn bị khởi công trong năm 2026, nhưng hệ thống lưới điện truyền tải ở Gia Lai vẫn chưa được đầu tư đồng bộ với tốc độ phát triển nguồn điện.

"Điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay là hạ tầng truyền tải 220kV. Theo đánh giá của UBND tỉnh Gia Lai, khu vực Krông Pa đang chịu áp lực lớn khi lưới điện 110kV đã đầy tải, trong khi nhiều dự án năng lượng tái tạo tiếp tục được triển khai.

Hiện khu vực này có 5 nhà máy năng lượng tái tạo đang vận hành, với tổng công suất hơn 113 MW và 7 dự án khác đang xây dựng với tổng công suất trên 202 MW, dự kiến phát điện vào cuối năm 2027.

Nếu hệ thống truyền tải không được đầu tư kịp thời, nguy cơ quá tải lưới điện và phải cắt giảm công suất phát sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp cũng như mục tiêu phát triển năng lượng của địa phương.

Xuất phát từ thực tế đó, tháng 7/2026, UBND tỉnh Gia Lai đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công thương kiến nghị tháo gỡ nhiều khó khăn liên quan đến hạ tầng truyền tải.

Trong đó, tỉnh đề nghị Bộ Công Thương xem xét nâng quy mô công suất điện năng lượng tái tạo được phân bổ trong Quy hoạch điện quốc gia, đặc biệt đối với điện gió và điện mặt trời nhằm phát huy tốt hơn lợi thế tự nhiên của địa phương.

Gia Lai kiến nghị Chính phủ sớm ban hành khung giá phát điện đối với các dự án điện gió và điện mặt trời năm 2026 để làm cơ sở tổ chức đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư và triển khai các dự án mới.

Nhiều trong số 48 dự án thủy điện (tổng công suất 1.353 MW) ở Gia Lai đã được đầu tư xây dựng hoàn chỉnh. Ảnh: Song Việt

Một kiến nghị quan trọng khác là đẩy nhanh đầu tư các công trình lưới điện truyền tải theo quy hoạch, nhất là đường dây 220kV Chư Sê - Krông Pa, Trạm biến áp 220kV Krông Pa, cùng các công trình lưới điện 110kV liên quan nhằm giải tỏa công suất cho các dự án đã và đang triển khai.

Đối với các dự án đã hoàn thành xây dựng nhưng chưa thể phát điện thương mại, Gia Lai đề nghị Bộ Công thương hỗ trợ các chủ đầu tư hoàn tất thủ tục công nhận vận hành thương mại đối với Nhà máy điện gió Chơ Long và Yang Trung có tổng công suất 250,5 MW, sau khi các dự án này đã đáp ứng yêu cầu kiểm tra chất lượng điện năng và an toàn kỹ thuật.

Tại buổi làm việc với lãnh đạo UBND tỉnh Gia Lai vào ngày 17/7/2026, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hoàng Long đánh giá, Gia Lai là một trong những địa phương triển khai khá hiệu quả Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Thứ trưởng đề nghị tỉnh tiếp tục xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể đối với các dự án còn lại, phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành và chính quyền địa phương nhằm bảo đảm các dự án được triển khai đúng tiến độ.

Cùng với việc thực hiện các dự án giai đoạn 2025-2030, Gia Lai cũng cần chủ động chuẩn bị nguồn lực, quy hoạch và danh mục đầu tư cho giai đoạn 2031-2035 ngay từ bây giờ để sẵn sàng triển khai khi bước sang chu kỳ phát triển mới.

Bộ Công thương sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất, kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc tại các dự án điện ở Gia Lai, giúp khơi thông nguồn lực đầu tư.