Thành phố Hà Nội hiện có 3 vị trí xử lý chất thải rắn xây dựng đang hoạt động, với tổng công suất 1.320 tấn/ngày. Ảnh: Quang Dân

3 vị trí đang hoạt động

Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với hàng loạt dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị và công trình xây dựng được triển khai đồng loạt. Trong bối cảnh thành phố như một “đại công trường”, khối lượng phế thải xây dựng phát sinh ngày càng lớn, khiến việc thu gom, vận chuyển và xử lý đúng quy định trở thành bài toán cấp bách, đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực xử lý cũng như kiểm soát chặt chẽ từ nguồn phát sinh.

Trao đổi với Báo Thanh tra, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, trên địa bàn thành phố hiện có 3 vị trí xử lý chất thải rắn xây dựng đang hoạt động, với tổng công suất xử lý 1.320 tấn/ngày. Công suất tiếp nhận để xử lý dần có thể lên tới 4.000 tấn/ngày.

Cụ thể, điểm chôn lấp tại Nguyên Khê có diện tích 4,8ha, do Công ty Cổ phần Xử lý chất thải xây dựng và Đầu tư phát triển môi trường Hà Nội vận hành, công suất 360 tấn/ngày.

Hai điểm xử lý, nghiền chất thải rắn xây dựng do Công ty Toàn Cầu vận hành gồm khu vực nút giao Pháp Vân - Cầu Giẽ và Phúc Lợi, mỗi điểm có công suất 480 tấn/ngày.

Ngoài các cơ sở đang hoạt động, thành phố đang đẩy nhanh tiến độ triển khai 5 vị trí xử lý theo quy hoạch. Trong đó, khu X16B Chương Dương dự kiến có công suất 700 tấn/ngày; Nhà máy Dục Tú 1.000 tấn/ngày; Khu xử lý Tiến Thắng 480 tấn/ngày; Khu xử lý Xuân Sơn 960 tấn/ngày và khu X16A Chương Dương 1.500 tấn/ngày.

Giám sát từ nguồn phát sinh đến nơi xử lý

Về trách nhiệm quản lý chất thải xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường dẫn Điều 82 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, theo đó chủ nguồn thải phát sinh chất thải rắn xây dựng có trách nhiệm ký hợp đồng chuyển giao và chi trả kinh phí cho cơ sở thu gom, vận chuyển, xử lý phù hợp.

Khoản 1 và khoản 2 Điều 5 Quyết định số 68/2025/QĐ-UBND ngày 8/11/2025 của UBND thành phố Hà Nội quy định, trước khi khởi công, chủ đầu tư phải thông báo việc khởi công cho UBND cấp xã. Hồ sơ thông báo phải có hợp đồng với đơn vị đủ năng lực và tư cách pháp nhân để thu gom, vận chuyển, chuyển giao chất thải xây dựng cho cơ sở có chức năng xử lý.

UBND cấp xã có trách nhiệm tiếp nhận thông báo, theo dõi, kiểm tra và phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật của chủ đầu tư công trình.

Hoạt động vận chuyển, đổ thải và xử lý chất thải rắn xây dựng hiện được giám sát qua nhiều kênh. Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường tại các công trình; Sở Xây dựng kiểm tra việc chấp hành quy định về thi công xây dựng; lực lượng công an, thanh tra và các đơn vị chức năng tổ chức tuần tra, kiểm tra. Phản ánh của báo chí và cộng đồng cũng là một nguồn thông tin phục vụ công tác quản lý.

Thành phố đã ban hành nhiều văn bản phân công trách nhiệm cho chính quyền cấp xã, các sở, ngành và lực lượng kiểm tra xây dựng, giao thông, gồm Quyết định số 68/2025/QĐ-UBND, Quyết định số 2831/QĐ-UBND ngày 20/6/2025, Chỉ thị số 19/CT-UBND ngày 10/12/2025 và Chỉ thị số 08/CT-UBND ngày 5/5/2026.

Theo phân công, Công an thành phố phối hợp với Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND xã, phường kiểm tra các tuyến đường ra, vào công trường, các vị trí tập kết, trung chuyển; xử lý hành vi đổ trộm phế thải xây dựng. Camera giao thông, camera an ninh và các giải pháp công nghệ tích hợp trí tuệ nhân tạo được định hướng sử dụng để phát hiện, trích xuất hình ảnh các phương tiện không che chắn, làm rơi vãi vật liệu, phế thải, đất thải gây bụi trên đường.

Hướng tới quản lý điện tử, truy xuất nguồn gốc

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Hà Nội đang định hướng xây dựng hệ thống giám sát theo chuỗi, từ nguồn phát sinh đến nơi xử lý cuối cùng. Toàn bộ quá trình phát sinh, vận chuyển và xử lý chất thải rắn xây dựng sẽ được quản lý bằng phương thức điện tử.

Theo định hướng này, phương tiện vận chuyển sẽ phải lắp thiết bị định vị GPS và truyền dữ liệu cho cơ quan quản lý. Việc bàn giao, tiếp nhận chất thải có thể được xác nhận bằng chứng từ điện tử hoặc mã QR; camera sẽ được lắp tại các cơ sở tiếp nhận, bãi tập kết và khu xử lý.

Thành phố cũng dự kiến xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, liên thông giữa cơ quan quản lý xây dựng, môi trường, giao thông và chính quyền địa phương. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, mô hình này sẽ tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, hạn chế tình trạng đổ thải trái phép, đồng thời nâng tỷ lệ tái chế và tái sử dụng chất thải rắn xây dựng.