Ngành Hải quan với trang thiết bị, công nghệ hiện đại. Ảnh: Cục Hải quan

Bám sát tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, Cục Hải quan đã chủ động rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) cùng các điều kiện kinh doanh. Đơn vị đã ban hành mới 4 TTHC, sửa đổi, bổ sung 11 TTHC và bãi bỏ 1 TTHC; đồng thời phối hợp với Cục Thuế trình Bộ Tài chính ban hành quyết định công bố TTHC liên quan. Các tiêu chuẩn, biện pháp quản lý mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 được triển khai đồng bộ theo Quyết định số 1848/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 2421/QĐ-BTC của Bộ Tài chính.

Bên cạnh cải cách thủ tục, cơ chế kết nối đa phương tiếp tục mở rộng. Cục Hải quan đã tham mưu Bộ Tài chính ban hành Công văn số 9589/BTC-CHQ báo cáo Chính phủ về duy trì Ủy ban 1899, xây dựng Kế hoạch hành động triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, phát triển logistics và tiếp tục triển khai dự án “Mở rộng cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối cơ chế một cửa ASEAN (giai đoạn 3)”.

Song song với cải cách thể chế, công tác chuyển đổi số và cung cấp dịch vụ công trực tuyến tiếp tục được Cục Hải quan đẩy mạnh theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ngành đang tích cực thực hiện các bước điều chỉnh dự án xây dựng hệ thống CNTT phục vụ Hải quan số; đồng thời duy trì vận hành hệ thống VNACCS/VCIS cùng các hệ thống vệ tinh ổn định, an toàn 24/7 nhằm bảo đảm thông quan thông suốt.

Để đáp ứng mô hình tổ chức bộ máy mới và yêu cầu hiện đại hóa, Cục Hải quan đã xây dựng bộ mã định danh mới cho các đơn vị hải quan cửa khẩu, ngoài cửa khẩu, kho bãi và địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung. Bên cạnh đó, hạ tầng kỹ thuật đang được khẩn trương hoàn thiện để chuẩn bị thí điểm xác thực người khai hải quan đối với hàng hóa trị giá nhỏ thông qua kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID).

Hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp thể hiện rõ qua kết quả tiếp nhận dịch vụ công trực tuyến: Từ ngày 1/1/2026 đến ngày 19/7/2026, toàn ngành đã tiếp nhận gần 75,9 triệu hồ sơ, trong đó phương thức trực tuyến chiếm áp đảo với 75.879.005 hồ sơ (hồ sơ trực tiếp và qua bưu chính chỉ ghi nhận 18.132 bộ).

Một dấu ấn nổi bật trong năm 2026 là việc thí điểm mô hình thông quan tập trung từ ngày 1/6/2026 tại Chi cục Hải quan khu vực III. Sau 2 tháng vận hành, mô hình này đã chứng minh tính hiệu quả vượt trội khi chuẩn hóa toàn bộ quy trình nghiệp vụ, tập trung dữ liệu tại một đầu mối và nâng cao năng lực phân tích rủi ro.

Ngay trong tháng đầu tiên, thông qua rà soát tập trung, đơn vị đã kịp thời phát hiện 425 dòng hàng có dấu hiệu rủi ro, bao gồm cả các tờ khai thuộc luồng Xanh. Mô hình không chỉ rút ngắn thời gian xử lý và tiết kiệm nhân lực cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan hải quan, mà còn tạo tiền đề để ngành mở rộng quy mô.

Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Cục Hải quan đã tham mưu xây dựng Đề án quản lý thống nhất hoạt động kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu và phương tiện xuất nhập cảnh để trình Chính phủ phê duyệt.

Làn sóng hiện đại hóa không dừng lại ở cấp trung ương mà lan tỏa mạnh mẽ tới từng đơn vị cơ sở:

Chi cục Hải quan khu vực I đột phá với giải pháp số hóa chứng từ hải quan dạng dữ liệu có cấu trúc, tích hợp hệ thống đăng ký kiểm hóa, lấy mẫu điện tử và tra cứu trạng thái tờ khai kết hợp đo lường mức độ hài lòng của doanh nghiệp.

Chi cục Hải quan khu vực II đạt tỷ lệ 100% hồ sơ và kết quả giải quyết TTHC được số hóa, tiếp nhận và giải quyết đúng hạn hơn 16.000 hồ sơ trực tuyến.

Chi cục Hải quan khu vực IV, điểm sáng công nghệ với phần mềm HQKV IV Customs Support, Zalo Official Account tích hợp Chatbot AI hỗ trợ tự động thông báo hợp đồng gia công lại, cùng hệ thống Dashboard trực quan giúp lãnh đạo điều hành tức thời.

Chi cục Hải quan khu vực XII tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa quy trình bằng robot (RPA). Khảo sát dịch vụ công tại địa bàn Đà Nẵng ghi nhận tỷ lệ hài lòng đạt 99,98% trên tổng số hơn 4.500 lượt đánh giá.

Với lộ trình bài bản, ngành Hải quan đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ hoàn thành Đề án Hải quan thông minh; 100% chứng từ thuộc hồ sơ hải quan được số hóa và 100% TTHC đủ điều kiện chuyển sang dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tối ưu hóa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.