Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo TP Cần Thơ góp phần hình thành hệ sinh thái công nghệ, tạo nền tảng thúc đẩy chuyển đổi số Cần Thơ và các mô hình kinh tế mới. Ảnh: Phú Đức

Chuyển đổi số lâu nay thường được nhìn qua dịch vụ công trực tuyến, cơ sở dữ liệu, thương mại điện tử hay điều hành đô thị thông minh. Nhưng với kinh tế tầm thấp, TP Cần Thơ đang đặt công nghệ vào một bài toán lớn hơn: Quản trị một không gian kinh tế bằng dữ liệu.

Kế hoạch số 375/KH-UBND ngày 6/8/2026 về phát triển kinh tế tầm thấp trên địa bàn TP Cần Thơ đến năm 2030 xác định từng bước hình thành Trung tâm giám sát, quản lý thiết bị bay không người lái; xây dựng hệ thống quản lý không lưu tầm thấp (UTM); phát triển kết nối 5G/6G; quy hoạch bãi đáp, trạm sạc, trung tâm điều hành bay và logistics gắn với Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ, cảng biển và các khu công nghiệp.

Trước mắt, Cần Thơ không lựa chọn triển khai đại trà ngay từ đầu mà ưu tiên cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox). Đáng chú ý, hiệu quả ứng dụng UAV phải được lượng hóa bằng những chỉ số cụ thể về chi phí, nhân lực và năng suất so với phương thức truyền thống.

Cách tiếp cận này tạo ra ranh giới giữa đưa công nghệ vào sử dụng và biến công nghệ thành năng suất. Một thiết bị hiện đại chưa chắc tạo ra giá trị nếu dữ liệu bị chia cắt, quy trình cũ không thay đổi và chi phí vận hành lớn hơn lợi ích mang lại. Ngược lại, khi dữ liệu trở thành căn cứ đo hiệu quả và ra quyết định, chuyển đổi số mới thực sự tác động đến chất lượng tăng trưởng.

Ở góc nhìn kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân, chuyên gia Kinh tế cho rằng, khi nói về kinh tế tầm thấp, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc Cần Thơ sẽ sở hữu bao nhiêu UAV hay triển khai bao nhiêu thiết bị công nghệ, mà quan trọng hơn là thành phố có xây dựng được một hệ sinh thái đủ năng lực biến công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo thành năng suất, giá trị gia tăng và động lực tăng trưởng mới hay không.

Theo TS Lê Bá Chí Nhân, Cần Thơ có lợi thế đặc biệt khi là đô thị trung tâm của Đồng bằng sông Cửu Long, có khả năng kết nối các lĩnh vực nông nghiệp, logistics, thương mại, y tế, giáo dục và dịch vụ. Đây chính là những không gian thực tiễn để kinh tế tầm thấp được ứng dụng, từ giám sát sản xuất nông nghiệp, quản lý hạ tầng, quan trắc môi trường, logistics đến hỗ trợ phòng chống thiên tai và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

“Đi trước không có nghĩa là sở hữu nhiều thiết bị nhất, mà là tạo ra được năng lực vận hành và một thị trường đủ lớn cho công nghệ phát triển. Cần Thơ cần xây dựng nền tảng dữ liệu đồng bộ, cơ chế thử nghiệm linh hoạt, tiêu chuẩn an toàn rõ ràng và sự liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, viện trường. Khi dữ liệu được kết nối và công nghệ được đưa vào giải quyết những bài toán kinh tế cụ thể, giá trị tạo ra sẽ vượt ra ngoài phạm vi một đô thị”, TS Lê Bá Chí Nhân nhận định.

Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ là một trong những đơn vị tham gia thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Cần Thơ. Ảnh: Phú Đức

Theo ông, nếu hình thành được các mô hình ứng dụng có hiệu quả và khả năng nhân rộng, Cần Thơ không chỉ trở thành nơi ứng dụng kinh tế tầm thấp mà còn có thể đóng vai trò “phòng thí nghiệm” của vùng, từ đó hình thành những mô hình kinh tế mới có khả năng lan tỏa trên toàn Đồng bằng sông Cửu Long.

Nếu một mô hình UAV trong nông nghiệp chỉ giúp giảm nhân công trên một cánh đồng, giá trị còn giới hạn. Nhưng nếu từ thử nghiệm đó hình thành được dữ liệu, tiêu chuẩn vận hành, phương thức quản lý và mô hình có thể nhân rộng cho vùng sản xuất lớn của Đồng bằng sông Cửu Long, giá trị sẽ thay đổi về chất.

Tương tự, UAV phục vụ logistics không chỉ là câu chuyện vận chuyển một kiện hàng nhanh hơn. Khi được kết nối với sân bay, cảng biển, khu công nghiệp và hệ thống quản lý số, nó có thể trở thành một mắt xích của chuỗi logistics mới.

Giai đoạn 2026–2027, Cần Thơ tập trung hoàn thiện Sandbox, quy hoạch không gian tầm thấp, xây dựng UTM, đào tạo nhân lực và đầu tư hạ tầng thử nghiệm. Giai đoạn 2028–2030 sẽ mở rộng mô hình, hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng đầu tư hạ tầng và thúc đẩy thương mại hóa.

Vì thế, ý nghĩa lớn hơn của chuyển đổi số Cần Thơ không nằm ở việc đưa thêm UAV lên bầu trời. Điều đáng chú ý là thành phố đang thử sức với một cấp độ chuyển đổi số cao hơn: dùng dữ liệu, hạ tầng số và công nghệ để tổ chức một không gian kinh tế mới.

Nếu những thử nghiệm tại Cần Thơ tạo được mô hình có khả năng chuẩn hóa và nhân rộng, thành phố sẽ không chỉ mở thêm dư địa tăng trưởng dưới 1.000 mét. Quan trọng hơn, Cần Thơ có cơ hội chuyển vị thế từ địa phương ứng dụng công nghệ sang trung tâm thử nghiệm, chuyển giao và dẫn dắt những mô hình phát triển mới cho Đồng bằng sông Cửu Long.