(Thanh tra) - Siết chặt kỷ cương công vụ không chỉ dừng lại ở những quy định trên giấy, mà phải được hiện thực hóa qua từng hành vi ứng xử cụ thể của cán bộ thanh tra: từ cách thẩm định hồ sơ, đối thoại với đối tượng thanh tra đến tinh thần trách nhiệm với đồng nghiệp và sự nêu gương của người đứng đầu.
Đó chính là "bộ lọc" quan trọng giúp nâng cao chất lượng, tiến độ và giữ vững sự minh bạch trong hoạt động thanh tra.
Trong hoạt động thanh tra, quy tắc ứng xử trước hết được thể hiện ở cách cán bộ tiếp nhận, kiểm tra và đánh giá thông tin. Trước một vấn đề có nhiều luồng thông tin hoặc ý kiến trái chiều, cán bộ thanh tra bắt buộc phải thẩm tra, đối chiếu kỹ lưỡng trước khi đưa ra nhận định, tuyệt đối không dựa vào báo cáo một chiều hay tài liệu chưa được kiểm chứng.
Theo Cục trưởng Cục IX Đỗ Mạnh Hùng, quy tắc ứng xử của cán bộ thanh tra trước hết đòi hỏi việc thực hiện nhiệm vụ phải công tâm, khách quan, công khai và minh bạch, hoàn toàn dựa hồ sơ, tài liệu, kết quả xác minh thực tế và quy định của pháp luật.
Khi quy trình và chuẩn mực ứng xử được tuân thủ nghiêm ngặt, tiến độ công việc cũng được bảo đảm. Trong 9 tháng đầu năm 2026, các đơn vị, cục, vụ thuộc Thanh tra Chính phủ đều hoàn thành nhiệm vụ đúng tiến độ, không để xảy ra tình trạng chậm hay quá hạn.
Đơn cử, tại Cục IX, từ đầu năm đến nay đã ban hành kết luận đối với 2 cuộc thanh tra, không có cuộc nào chậm báo cáo kết quả hoặc chậm ban hành kết luận. Theo ông Hùng, việc bảo đảm tiến độ phải đi cùng yêu cầu xử lý công việc đúng quy trình, bám sát hồ sơ, tài liệu và xác định rõ trách nhiệm của từng thành viên.
Tương tự, tại Cục VII triển khai mới 4 cuộc thanh tra, ban hành kết luận 5 cuộc; không có cuộc nào chậm báo cáo kết quả hoặc chậm ban hành kết luận; Cục VIII, triển khai mới 7 cuộc thanh tra, đã ban hành kết luận 5/9 cuộc.
Đáng chú ý, việc bảo đảm tiến độ không tách rời yêu cầu giữ đúng giới hạn trong quan hệ công vụ. Việc lắng nghe giải trình từ đối tượng thanh tra phải đi đôi với kiểm chứng độc lập. Mọi cuộc tiếp xúc, trao đổi chỉ được thực hiện trong phạm vi nhiệm vụ được giao.
Ông Đỗ Mạnh Hùng chia sẻ, giữ khoảng cách nghề nghiệp không phải để tạo sự xa cách với đối tượng thanh tra, mà để bảo đảm thái độ chuẩn mực, tôn trọng và không để các mối quan hệ bên ngoài chi phối việc thực hiện nhiệm vụ.
Ứng xử trong ngành Thanh tra còn là cách cán bộ giải quyết các tình huống phát sinh và phối hợp nội bộ. Khi hồ sơ chưa rõ, cán bộ phải kiên trì xác minh thay vì vội vàng đưa ra kết luận. Khi đoàn thanh tra có ý kiến khác nhau, các thành viên cùng thảo luận trên cơ sở chứng cứ và chuyên môn; trường hợp xuất hiện nguy cơ ảnh hưởng đến tính khách quan, việc kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền là yêu cầu bắt buộc.
Theo Trưởng phòng Tổng hợp Cục XI Hoàng Thị Tuyết Mai, ứng xử chuẩn mực bắt đầu từ việc mỗi cán bộ xác định rõ trách nhiệm, chủ động trao đổi khi gặp vướng mắc và chịu trách nhiệm đến cùng với phần việc được giao.
Tại Cục XI, nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền đã được áp dụng vào tổ chức công việc hàng ngày. Khi từng vị trí nắm chắc phạm vi quyền hạn và trách nhiệm, việc phối hợp giữa các thành viên trong đoàn thanh tra trở nên chủ động, mạch lạc và hiệu quả hơn.
Đặc biệt, trong hoạt động thanh tra, một cá nhân khó có thể hoàn thành công việc nếu thiếu sự phối hợp của các thành viên khác. Vì vậy, cách ứng xử giữa cán bộ với đồng nghiệp cũng được thể hiện trực tiếp qua việc trao đổi, hỗ trợ và chịu trách nhiệm về phần việc của mình.
Đồng quan điểm, Trưởng phòng Tổng hợp Cục V Trần Thị Liên nhấn mạnh, chuẩn mực trong quan hệ công tác phải được cụ thể hóa bằng tinh thần trách nhiệm, kỷ luật, sự tôn trọng đồng nghiệp và tinh thần thẳng thắn. Khi mỗi cá nhân tự giác giữ chuẩn mực từ những việc nhỏ nhất, quy tắc ứng xử sẽ chuyển hóa thành văn hóa làm việc tự nhiên tại đơn vị thay vì một quy định hình thức.
Quy tắc ứng xử không chỉ áp dụng cho cán bộ thực thi nhiệm vụ mà trước hết đòi hỏi người đứng đầu phải tự giữ mình trong từng hành vi, lời nói và quyết định. Sự thống nhất giữa lời nói và hành động, công tâm trong phân công, tôn trọng và lắng nghe cấp dưới là những hành động thiết thực nhất để lãnh đạo làm gương.
Tại các cục, vụ, đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ, vai trò của người đứng đầu thể hiện rõ nhất khi xuất hiện vướng mắc hoặc ý kiến khác nhau trong xử lý công việc. Lãnh đạo phải giữ tinh thần trách nhiệm, không né tránh, đùn đẩy hay để những khác biệt chuyên môn chuyển thành mâu thuẫn cá nhân.
Bên cạnh đó, sự nghiêm túc của người đứng đầu về giờ giấc, quy trình công tác và sự công tâm trong đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ sẽ tạo dựng niềm tin và thiết lập chuẩn mực chung cho toàn đơn vị.
Đồng thời, người đứng đầu phải tạo điều kiện để cán bộ được nói đúng vấn đề, đồng thời bảo đảm mọi trao đổi và xử lý công việc đều trong khuôn khổ quy định.
Cục trưởng Đỗ Mạnh Hùng chia sẻ: Khi chuẩn mực được bắt đầu từ người đứng đầu, quy tắc ứng xử sẽ không dừng lại ở văn bản mà từng bước trở thành nếp ứng xử tự giác. Đây là nền tảng để xây dựng hình ảnh người cán bộ thanh tra bản lĩnh, liêm chính, công tâm, góp phần hình thành văn hóa công vụ thống nhất trong toàn ngành.
Người đứng đầu phải bảo đảm sự khách quan, công tâm, minh bạch và đúng nguyên tắc trong những vấn đề liên quan đến đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ. Cách ứng xử với cán bộ trong những công việc này không chỉ thể hiện phẩm chất của người lãnh đạo mà còn tác động đến niềm tin, tinh thần phối hợp và ý thức chấp hành trong toàn đơn vị.
Kỷ cương công vụ và chuẩn mực ứng xử nội bộ là điều kiện cần để đảm bảo chất lượng mỗi cuộc thanh tra. Tuy nhiên, thước đo niềm tin của xã hội đối với ngành Thanh tra còn nằm ở thái độ tiếp xúc, lắng nghe và trách nhiệm giải quyết quyền lợi chính đáng của công dân.
Bài 2: Ứng xử với công dân bằng trách nhiệm giải quyết
