(Thanh tra) - Qua thanh tra đột xuất việc cho thuê đất và quản lý, sử dụng đất của UBND xã Vĩnh Trạch Đông, TP Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu (nay là phường Hiệp Thành), Thanh tra tỉnh Cà Mau đã phát hiện hàng loạt sai phạm, gây thiệt hại ngân sách hơn 900 triệu đồng, lãng phí tài nguyên đất với số tiền ước tính gần 3 tỷ đồng. Nhận thấy những sai phạm này có dấu hiệu phạm tội, Thanh tra tỉnh đã kiến nghị chuyển hồ sơ sang Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh.
Theo Kết luận thanh tra số 73/KL-TT ngày 14/9/2026 của Thanh tra tỉnh Cà Mau, xã Vĩnh Trạch Đông (nay là phường Hiệp Thành) đã cho thuê 2 loại đất gồm đất công ích và đất công do Ban Quản lý dự án Chương trình 773 giao lại (Dự án 773).
Đối với đất công ích có diện tích 14ha thuộc thửa số 135 (hồ sơ địa chính có diện tích hơn 16ha), từ năm 2003 đến 2018, UBND xã Vĩnh Trạch Đông ký hợp đồng cho ông Ngô Vũ Lợi thuê đất. Từ tháng 12/2018, ông Lợi không tiếp tục sản xuất mà chuyển thành quả lao động trên đất cho ông Cao Thành Văn (đại diện HTX Artemia) với số tiền 1,5 tỷ đồng (có sự chứng kiến và xác nhận của ông Lê Trường Hận - Chủ tịch UBND xã). Ông Văn đã sử dụng phần đất này đến nay nhưng không ký hợp đồng thuê đất và không nộp tiền thuê đất hàng năm, UBND xã cũng không có văn bản đề nghị ký hợp đồng hoặc đề nghị thu hồi đất.
Thanh tra tỉnh Cà Mau đã kết luận, việc UBND xã Vĩnh Trạch Đông không tổ chức đấu giá cho thuê đất là trái quy định. Chủ tịch UBND xã (giai đoạn tháng 2/2006 – 8/2014) là người chịu trách nhiệm chính (trực tiếp ký hợp đồng).
Chủ tịch UBND xã (giai đoạn xã không cho thuê đất) cũng bị xác định chưa thực hiện đúng trách nhiệm trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm, dẫn đến cá nhân sử dụng đất nhưng không nộp tiền thuê đất từ năm 2019 đến năm 2025, nguy cơ gây lãng phí tài nguyên và thất thoát ngân sách Nhà nước với số tiền ước tính là 686 triệu đồng và khó có khả năng thu hồi…
Tháng 7/2006, UBND tỉnh Bạc Liêu đã giao UBND xã Vĩnh Trạch Đông quản lý khoảng 512,23ha đất và chỉ đạo xã này giao đất cho dân để sản xuất theo quy định. UBND xã đã giao 334,4ha cho các hộ dân để nuôi trồng thủy sản, còn lại 121,75ha cho các hộ dân thuê để sản xuất muối (gồm 11 thửa đất).
Tháng 9/2007, UBND thị xã Bạc Liêu đã giao 121,75ha đất nêu trên vào quỹ đất công ích của xã. Trong đó, chỉ đạo nếu cho thuê thì không quá 5 năm và khi Nhà nước thu hồi thì không bồi thường, hỗ trợ.
Đầu năm 2008, UBND thị xã Bạc Liêu có văn bản giao UBND xã Vĩnh Trạch Đông cho thuê phần diện tích 121,75ha; sau khi hết thời gian hợp đồng (đến tháng 9/2008), UBND xã có trách nhiệm lập phương án đấu thầu cho thuê đất theo quy định.
Tuy nhiên, từ năm 2008 đến 2017, UBND xã Vĩnh Trạch Đông không lập phương án đấu thầu cho thuê đất mà cho nhiều cá nhân trên địa bàn xã thuê đất để nuôi trồng thủy sản gồm các thửa số 217 thuộc tờ bản đồ số 16-1; và các thửa 218, 219, 1107, 1108, 1109, 1114, 1115, 1138, 1139, 1140 thuộc tờ bản đồ số 15-1.
Thanh tra tỉnh Cà Mau đã kết luận, UBND xã Vĩnh Trạch Đông tổ chức cho thuê đất đối với các cá nhân mà không tổ chức đấu giá là không đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013.
Quá trình đoàn thanh tra khảo sát thực tế cho thấy, kể từ năm 2018 đến nay, các thửa đất số 217, 218, 1109, 1114, 1115, UBND xã không ký hợp đồng cho thuê, không có thu tiền cho thuê đất nhưng nhiều cá nhân vẫn sử dụng đất cho đến nay và không nộp tiền thuê đất cho Nhà nước.
Kết luận thanh tra cho biết, Chủ tịch UBND xã (giai đoạn xã không cho thuê đất) chưa thực hiện đúng trách nhiệm trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai theo quy định. Điều này đã dẫn đến nhiều cá nhân sử dụng đất nhưng không nộp tiền thuê đất từ năm 2018 đến năm 2025, nguy cơ gây lãng phí tài nguyên và thất thoát ngân sách Nhà nước với số tiền ước tính hơn 2,3 tỷ đồng và khó có khả năng thu hồi.
Theo kết luận, qua kiểm tra các hồ sơ chứng từ được cung cấp, số tiền thu từ tiền cho thuê đất so với chứng từ nộp ngân sách có sự chênh lệch là hơn 107,2 triệu đồng (tiền thu do thuê đất là hơn 1,492 tỷ đồng; tiền thực nộp Kho bạc Nhà nước là hơn 1,385 tỷ đồng).
Ngoài ra, khi đối chiếu số tiền thu so với số tiền cho thuê đất (trong giai đoạn UBND xã Vĩnh Trạch Đông cho thuê đất) còn nợ ngân sách Nhà nước với số tiền ước tính là 825,57 triệu đồng.
Thanh tra tỉnh Cà Mau kết luận, trách nhiệm của các hành vi sai phạm này thuộc về Chủ tịch UBND xã Vĩnh Trạch Đông qua các thời kỳ (giai đoạn từ tháng 2/2006 – 8/2014; tháng 9/2014 – 5/2015; tháng 6/2015 – 8/2020) trong việc chưa làm tròn trách nhiệm trong quản lý tài chính về đất đai, quá trình quản lý không thực hiện chỉ đạo, đôn đốc thu tiền thuê đất, dẫn đến nguy cơ lãng phí, gây thất thoát ngân sách với số tiền ước tính là 932,777 triệu đồng…
Kết luận nêu rõ, những vi phạm nêu trên sẽ trở thành hành vi nguy hiểm cho xã hội khi làm thất thoát ngân sách Nhà nước số tiền lớn. Trên thực tế, những hành vi này đã gây thiệt hại ngân sách số tiền 932,777 triệu đồng và gây lãng phí tài nguyên đất với tổng số tiền ước tính là gần 3 tỷ đồng. Chính vì vậy, những sai phạm trên đã có dấu hiệu vi phạm pháp luật về hình sự, cần chuyển đến cơ quan cảnh sát điều tra để điều tra làm rõ có tội phạm xảy ra hay không.
Từ những sai phạm được phát hiện qua thanh tra, Thanh tra tỉnh Cà Mau đã kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh giao Chủ tịch UBND phường Hiệp Thành tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm đối với nhiều cá nhân có hành vi sai phạm. Trường hợp vượt thẩm quyền thì báo cáo Sở Nội vụ để được hướng dẫn, xử lý theo đúng quy định pháp luật.
Đồng thời, chịu trách nhiệm trong việc rà soát toàn bộ hồ sơ, tài liệu liên quan đến quá trình cho thuê đất từ năm 2003 đến 2017, làm việc với người có liên quan để thu hồi nộp ngân sách Nhà nước số tiền ước tính là 825,57 triệu đồng (tiền thuê đất của các cá nhân chưa nộp)…
Thanh tra tỉnh cũng kiến nghị thu hồi tiền vi phạm với tổng số hơn 137,2 triệu đồng.
Đáng chú ý, qua kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Cà Mau đã kiến nghị chuyển hồ sơ vụ việc sai phạm có dấu hiệu tội phạm sang Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh để làm rõ các dấu hiệu vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
