Ca khúc: Tự hào người làm báo Thanh tra

Theo dõi Báo Thanh tra trên

Thanh tra tại Tập đoàn TKV: Bảo toàn vốn chủ sở hữu nhưng còn vi phạm trong quản lý khoáng sản, tài chính

Trần Quý

Thứ bảy, 21/11/2026 - 12:00

(Thanh tra) - Ngày 20/11/2026, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 4389/TB-TTCP thông báo Kết luận thanh tra số 466/KL-TTCP ngày 17/7/2026 về quản lý vốn và tài sản Nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV).

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 4389 thông báo Kết luận thanh tra số 466 ngày 17/7/2026 về quản lý vốn và tài sản Nhà nước tại TKV. Ảnh: PV

Bên cạnh kết quả bảo toàn vốn chủ sở hữu và kinh doanh có lãi, cơ quan thanh tra chỉ rõ nhiều vi phạm trong quản lý tài chính, khai thác than, dự án đầu tư và nhà, đất.

Giai đoạn 2020 - 2024, TKV đã ban hành 41 quy chế quản lý, sử dụng vốn Nhà nước trên cơ sở Điều lệ, Quy chế tài chính và thực tiễn hoạt động. Hội đồng thành viên và Ban Kiểm soát thực hiện giám sát tài chính, báo cáo định kỳ đúng quy định.

Trong giai đoạn này, TKV bảo toàn được vốn chủ sở hữu, hằng năm đều có lãi và hoàn thành nghĩa vụ thuế, phí với Nhà nước. Từ mức vốn điều lệ 35.000 tỷ đồng phê duyệt năm 2018, vốn chủ sở hữu của Công ty Mẹ - TKV đến 31/12/2024 đạt 41.259 tỷ đồng và đang tiếp tục bổ sung lên 42.000 tỷ đồng theo Quyết định số 623/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.  

Hoạt động đầu tư tài chính ra ngoài doanh nghiệp của Công ty Mẹ đến hết năm 2024 đạt 16.300 tỷ đồng tại 51 doanh nghiệp, phần lớn công ty con và công ty liên doanh, liên kết đều có lãi.

Công ty Mẹ phân phối lợi nhuận sau thuế, trích lập Quỹ Đầu tư phát triển đúng quy định; hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu giai đoạn 2020 - 2024 đều dưới 3 lần, đảm bảo an toàn tài chính.

Nguồn vốn huy động từ phát hành trái phiếu riêng lẻ (4.000 tỷ đồng tại Công ty Mẹ và 400 tỷ đồng tại Tổng Công ty Điện lực - TKV) được sử dụng đúng mục đích; đến tháng 2/2026, Công ty Mẹ đã thanh toán hết trái phiếu đến hạn.

Tuy nhiên, công tác tái cơ cấu doanh nghiệp tại TKV triển khai còn chậm. Theo Đề án Tái cơ cấu được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, TKV phải thoái vốn Nhà nước tại 19 doanh nghiệp, nhưng đến thời điểm thanh tra mới hoàn thành tại 2/19 doanh nghiệp.  

Trụ sở Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Ảnh: PV

Về quản lý tài chính, thuế và phí, Thanh tra Chính phủ chỉ ra việc ban hành giá bán than thiếu khung điều chỉnh độ ẩm theo tiêu chuẩn; định giá, tiêu thụ đồng áp dụng hệ số cố định, chưa sát biến động thị trường; thu phí nhãn hiệu khi chưa có chứng thư định giá tài sản vô hình.

Công ty Mẹ chưa xác định, nộp tiền chậm nộp giai đoạn 2021 - 2022 đối với khoản lợi nhuận còn lại 129,247 tỷ đồng; chưa loại trừ khỏi chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) 10,962 tỷ đồng tiền thuê đất của 2 thửa đất chưa sử dụng.

Ở khối công ty con, 8 doanh nghiệp có trên 50% vốn Nhà nước chưa chia hết cổ tức từ lợi nhuận sau thuế với giá trị lũy kế 1.987,912 tỷ đồng (phần của TKV là 1.634,453 tỷ đồng); 6 công ty con trích Quỹ Đầu tư phát triển vượt quy định 96,939 tỷ đồng; 9 chi nhánh và 3 công ty con trích khấu hao tài sản cố định vượt mức 70,170 tỷ đồng.

Ngoài ra, TKV giao khoán một số chi phí cao hơn thực tế 290,572 tỷ đồng (gồm tạm ứng cao hơn 99,434 tỷ đồng và đơn giá khoán cao hơn 191,138 tỷ đồng).  

Về nghĩa vụ ngân sách trong hoạt động khoáng sản, sản lượng tính thuế tài nguyên của các đơn vị khai thác bán than cho 2 công ty tuyển than Hòn Gai và Cửa Ông chênh lệch 4.950.278 tấn so với sản lượng sau sàng tuyển do chưa tính thuế theo sản lượng than thu được sau sàng tuyển.

Tổng Công ty Khoáng sản - TKV kê khai, nộp thiếu 3,935 tỷ đồng thuế tài nguyên tinh quặng sắt. Việc hạch toán tiền cấp quyền khai thác khoáng sản chưa phù hợp quy định cũng làm tăng chi phí được trừ khi tính thuế TNDN giai đoạn 2020 - 2026 tại 6 công ty lên 463,224 tỷ đồng.  

Kiểm tra hoạt động khai thác than tại 13 điểm mỏ của 6 công ty giai đoạn 2020 - 2024 cho thấy, 4/6 công ty (Than Uông Bí, Than Mạo Khê, Than Vàng Danh, Than Cao Sơn) khai thác vượt công suất năm dưới 15% so với giấy phép; 3 công ty không lắp đặt hoặc chậm lắp đặt trạm cân than nguyên khai.

Đáng chú ý, Công ty Than Hòn Gai xây dựng cơ bản mỏ Bình Minh từ năm 2010 và tận thu 49.681 tấn than trước khi được cấp phép năm 2013; Công ty CP Than Tây Nam Đá Mài (nay là Than Cao Sơn) khai thác mỏ lộ thiên Khe Chàm II giai đoạn 2012 - 30/6/2014 khi chưa có giấy phép.

TKV còn cho phép 3 công ty bán sản phẩm ngoài than/đất đá lẫn than khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép; thủ tục đất đai và đóng cửa mỏ ở nhiều đơn vị còn chậm, chưa đúng trình tự.  

Đối với quản lý dự án đầu tư và cơ sở nhà, đất, kiểm tra 5 dự án cho thấy nhiều thiếu sót từ khâu lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương, dự toán đến đấu thầu và thực hiện hợp đồng.

Tại dự án mỏ Cao Sơn, việc lập, thẩm định chưa đánh giá đầy đủ nhu cầu sử dụng đất, dẫn đến chồng lấn 133,46 ha với phạm vi khai thác của Tổng Công ty Đông Bắc; nếu chấm dứt dự án sẽ phát sinh 6,294 tỷ đồng chi phí tư vấn không sử dụng được.

Về quản lý nhà, đất, tòa nhà trụ sở TKV tại Lô 22E3 Khu đô thị mới Cầu Giấy (Hà Nội) tổng đầu tư 3.771 tỷ đồng đưa vào sử dụng từ tháng 9/2023, nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; giá cho thuê thực tế tại trụ sở Hà Nội và Quảng Ninh thấp hơn dự kiến phê duyệt trong dự án.

Trong khi đó, Tổng Công ty Công nghiệp Hóa chất mỏ - Vinacomin thuộc diện chuyển trụ sở về tòa nhà Vinacomin, nhưng không có kế hoạch thực hiện mà chi 45,36 tỷ đồng sửa chữa lớn trụ sở cũ tại 25 ngõ 1 Phan Đình Giót (Hà Nội).

Cơ quan thanh tra cũng chỉ rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của các bộ, địa phương: Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cấp một số giấy phép điều chỉnh khi chưa đủ thủ tục, gia hạn giấy phép vượt thời gian quy hoạch, chậm điều chỉnh công suất và tiền cấp quyền khai thác khoáng sản.

Bộ Công Thương tham mưu quy hoạch chưa rà soát kỹ phạm vi sử dụng đất giữa các giấy phép và chưa ban hành quy định xác định sản phẩm công nghiệp làm cơ sở tính thuế tài nguyên.

UBND tỉnh Quảng Ninh chậm ban hành giá tính thuế nước thiên nhiên phục vụ khai khoáng và còn thiếu sót trong phê duyệt chủ trương đầu tư, thu hồi, cho thuê đất.  

Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị yêu cầu TKV nộp bổ sung các loại thuế, phí trên 129,113 tỷ đồng (gồm hơn 92,644 tỷ đồng thuế TNDN do tính sai chi phí tiền cấp quyền khai thác khoáng sản; hơn 16,306 tỷ đồng tiền cấp quyền khai thác khoáng sản điều chỉnh tăng; hơn 14,034 tỷ đồng thuế TNDN do tính sai khấu hao; hơn 3,935 tỷ đồng thuế tài nguyên tinh quặng sắt và hơn 2,192 tỷ đồng thuế TNDN do tính sai chi phí tiền thuê đất); giảm trừ khi quyết toán trên 727,8 triệu đồng tại 2 hợp đồng và giảm trừ tổng dự toán dự án Tân Yên - Đông Tràng Bạch trên 9,366 tỷ đồng.  

Đồng thời, kiến nghị các Bộ (Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính, Xây dựng), UBND tỉnh Quảng Ninh, UBND TP Hà Nội và TKV rà soát, làm rõ nguyên nhân, hậu quả và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân qua từng thời kỳ để xử lý nghiêm.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra, rà soát việc xây dựng cơ bản mỏ và khai thác trước khi có giấy phép tại Công ty Than Hòn Gai và Công ty CP Than Cao Sơn; nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra xem xét, xử lý.

Bộ Tài chính đôn đốc TKV đẩy nhanh thoái vốn tại 17/19 doanh nghiệp còn lại, tháo gỡ vướng mắc cho 4 dự án có nguy cơ mất vốn và hoàn thiện quy định về thuế tài nguyên, định mức chi phí xây dựng mỏ lộ thiên.  

Ý kiến bình luận:

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu.

Hiện chưa có bình luận nào, hãy trở thành người đầu tiên bình luận cho bài biết này!

Tin cùng chuyên mục

Tin mới nhất

Xem thêm