Trung tướng Bùi Quang Thanh, Chánh Thanh tra Bộ Công an phát biểu chỉ đạo hội nghị. Ảnh: TT

Trung tướng Bùi Quang Thanh, Ủy viên Đảng ủy Công an Trung ương, Chánh Thanh tra Bộ Công an chủ trì hội nghị.

Nhận diện rõ thủ đoạn tội phạm mới

Tại hội nghị, Đại tá Trần Văn Thư, Thanh tra viên cao cấp, Phó Chánh Thanh tra Bộ Công an đã công bố toàn văn Quyết định số 256/QĐ-X05-P4, ngày 22/9/2026 của Chánh Thanh tra Bộ Công an.

Theo đó, đoàn thanh tra gồm 7 thành viên do Đại tá Trần Văn Thư làm Trưởng đoàn; sẽ tiến hành thanh tra trong thời hạn 45 ngày, kể từ ngày công bố quyết định thanh tra; thời kỳ thanh tra từ ngày 1/1/2023 đến thời điểm thanh tra.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Trung tướng Bùi Quang Thanh nhận định, tội phạm trên lĩnh vực buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đang diễn biến hết sức phức tạp tại nhiều tuyến biên giới và địa bàn trọng điểm.

Dẫn chứng bằng các số liệu cụ thể, Chánh Thanh tra Bộ Công an cho biết, giai đoạn 2020 - 2025, mỗi năm cả nước phát hiện và xử lý từ gần 120.000 đến hơn 190.000 vụ việc; trong đó, các hành vi gian lận thương mại chiếm tỷ lệ rất cao, từ 79% đến 88% tổng số vụ.

Đáng chú ý, các vi phạm về hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ dù chiếm tỷ lệ thấp hơn nhưng lại có phương thức ngày càng tinh vi, đặc biệt bùng phát mạnh mẽ trên môi trường số.

Đại tá Trần Văn Thư, Thanh tra viên cao cấp, Phó Chánh Thanh tra Bộ Công an công bố quyết định thanh tra. Ảnh: TT

Vấn nạn này không chỉ gây thất thu lớn cho ngân sách Nhà nước, làm méo mó môi trường cạnh tranh mà còn xâm phạm nghiêm trọng quyền lợi người tiêu dùng và uy tín của các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Trước tình hình đó, ngày 17/5/2025, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Chỉ thị số 13/CT-TTg về tăng cường công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới; ngày 5/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 397/NQ-CP về việc ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ về đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030.

Quán triệt sâu sắc các chỉ đạo, Bộ Công an đã yêu cầu công an các đơn vị, địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ; rà dựng các đối tượng, đường dây tội phạm; đẩy nhanh tiến độ điều tra và phối hợp với cơ quan tư pháp xử lý nghiêm minh nhằm mục đích răn đe.

Để đánh giá khách quan, toàn diện kết quả thực hiện, Thanh tra Bộ Công an đã xây dựng và trình lãnh đạo Bộ phê duyệt Kế hoạch số 14/KH-BCA-X05 ngày 15/11/2025, tiến hành thanh tra diện rộng đối với công an 34 địa phương.

Trong đó, Thanh tra Bộ trực tiếp chủ trì thanh tra tại Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu; Công an TP Hà Nội; Công an tỉnh Tây Ninh và Công an tỉnh Lạng Sơn.

Đánh giá khách quan, toàn diện, gắn trách nhiệm cụ thể

Phân tích sâu hơn về địa bàn Lạng Sơn, Chánh Thanh tra Bộ Công an chỉ rõ, đây là địa phương có vị trí chiến lược với đường biên giới giáp Trung Quốc dài 231km, bao gồm 2 cửa khẩu quốc tế, 1 cửa khẩu chính, 9 cửa khẩu phụ cùng nhiều đường mòn, lối mở.

Thời gian qua, Công an tỉnh đã bám sát chỉ đạo, hoàn thành tốt công tác tham mưu và đấu tranh, mang lại nhiều chuyển biến tích cực; song, thực tiễn vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.

Các đối tượng đang triệt để lợi dụng địa hình khu vực biên giới dài, trong khi lực lượng chức năng mỏng, để vận chuyển hàng lậu với số lượng nhỏ lẻ nhằm né tránh sự kiểm soát.

Tinh vi hơn, tội phạm lợi dụng triệt để không gian mạng, thương mại điện tử, lập pháp nhân ảo, ký hợp đồng khống và chuyển phát qua đường bưu chính, gây ra không ít khó khăn cho việc nhận diện và xử lý.

Bên cạnh những thách thức về địa hình và công nghệ, Trung tướng Bùi Quang Thanh cũng thẳng thắn đánh giá, việc giám định nguồn gốc, chất lượng hàng hóa thường xuyên bị kéo dài do thiếu mẫu đối chiếu và các trung tâm giám định ở xa.

Cùng với đó, thủ đoạn sản xuất hàng giả ngày càng tinh xảo, kết hợp với việc thiếu vắng đại diện thương hiệu tại Việt Nam và sự hạn chế trong chia sẻ thông tin qua biên giới với cơ quan chức năng Trung Quốc đã làm tăng thêm độ khó cho lực lượng thực thi pháp luật.

Trung tướng Bùi Quang Thanh, Chánh Thanh tra Bộ Công an chủ trì hội nghị. Ảnh: TT

Hơn thế, các đơn vị nghiệp vụ hiện vẫn đang đối diện với tình trạng thiếu hụt biên chế và trang thiết bị kỹ thuật hiện đại để giám sát hiệu quả trên cả không gian mạng lẫn các địa bàn hiểm trở.

Để cuộc thanh tra đạt chất lượng, đúng tiến độ, Chánh Thanh tra Bộ Công an yêu cầu Giám đốc Công an tỉnh Lạng Sơn chỉ đạo các đơn vị chức năng thực hiện nghiêm túc quyết định thanh tra; đồng thời, phối hợp chặt chẽ, cử cán bộ am hiểu nghiệp vụ cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu theo đề cương.

Đối với đoàn thanh tra, Chánh Thanh tra Bộ Công an quán triệt nguyên tắc làm việc phải thận trọng, khách quan, tuân thủ quy trình, quy định; tuyệt đối không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của đơn vị.

Cùng với đó, nêu cao tinh thần trách nhiệm, nỗ lực đẩy nhanh tiến độ, rút ngắn tối đa thời gian tiến hành thanh tra trực tiếp nhưng vẫn phải đảm bảo chất lượng, hiệu quả cao nhất.  

Việc đánh giá phải cụ thể, chỉ rõ nơi làm tốt, nơi chưa tốt, từ đó kiến nghị sửa đổi các quy định cho phù hợp. Đặc biệt, khi đánh giá tồn tại, vi phạm, khuyết điểm phải xác định rõ trách nhiệm của từng tập thể, cá nhân. Đồng thời, cần xem xét kỹ lưỡng các yếu tố tác động đến hoạt động của đơn vị, địa phương để phân tích rạch ròi nguyên nhân chủ quan, khách quan.

Trên cơ sở đó, xác định đúng tính chất, mức độ vi phạm, từ đó đưa ra kết luận và kiến nghị giải pháp chấn chỉnh cụ thể. Mọi đề xuất hình thức xử lý kỷ luật phải tương xứng, bảo đảm trung thực, khách quan, toàn diện, “thấu tình, đạt lý” và phù hợp với thực tiễn, có tính khả thi.

Người đứng đầu cơ quan Thanh tra Bộ Công an cũng lưu ý, quá trình thanh tra, từng thành viên của đoàn phải chấp hành nghiêm quy tắc ứng xử, kỷ luật ngành, quy định bảo vệ bí mật Nhà nước và nỗ lực hoàn thành chương trình, kế hoạch đã được phê duyệt.