(Thanh tra) - Xác định phát triển sản xuất là giải pháp quan trọng để nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân, xã Cần Yên (tỉnh Cao Bằng) đã triển khai các chương trình hỗ trợ nông nghiệp gắn với nhu cầu thực tế của địa phương.
Nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia từng bước tạo điều kiện để người dân phát triển sinh kế, nâng cao năng lực sản xuất và hướng tới giảm nghèo bền vững.
Cần Yên là xã miền núi, biên giới của tỉnh Cao Bằng, được thành lập trên cơ sở sắp xếp, hợp nhất các xã Cần Yên, Cần Nông và Lương Thông. Sau sắp xếp, xã có diện tích tự nhiên 144,64 km², dân số 10.330 người với 2.146 hộ sinh sống tại 19 xóm. Trên địa bàn có 7 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao.
Những năm qua, cùng với việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, xã Cần Yên chú trọng triển khai các chương trình, dự án hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp, nhất là những nội dung gắn với tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống hộ nghèo, hộ cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số.
Các nguồn lực hỗ trợ chủ yếu được huy động từ các Chương trình mục tiêu quốc gia. Nội dung hỗ trợ tập trung vào trồng trọt, chăn nuôi, phát triển sinh kế và tổ chức sản xuất theo nhóm hộ, tổ hợp tác, hợp tác xã.
Theo kết quả rà soát của UBND xã, từ năm 2022 đến nay, địa phương đã triển khai 16 dự án, mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp. Trong đó, 9 dự án, mô hình thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và 7 dự án, mô hình thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Tổng kinh phí được phê duyệt thực hiện các chương trình, dự án, kế hoạch hỗ trợ phát triển sản xuất trên địa bàn đạt hơn 9,124 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương là 8,668 tỷ đồng, vốn đối ứng của người dân là hơn 546,6 triệu đồng. Kinh phí đã quyết toán đạt hơn 8,443 tỷ đồng.
Qua rà soát, cả 16 dự án, mô hình đều đã hoàn thành. Đây là cơ sở để địa phương tiếp tục đánh giá khả năng duy trì sản xuất, mức độ phát huy hiệu quả của các nguồn lực đầu tư và những điều kiện cần thiết để nhân rộng mô hình trong thời gian tới.
Thực tế cho thấy, việc hỗ trợ sản xuất không chỉ giúp người dân có thêm tư liệu, vật tư và điều kiện phát triển kinh tế mà còn góp phần nâng cao nhận thức về áp dụng tiến bộ kỹ thuật, chăm sóc cây trồng, vật nuôi và phòng, chống dịch bệnh. Thông qua quá trình tham gia mô hình, người dân từng bước tích lũy kinh nghiệm, chủ động hơn trong tổ chức sản xuất và sử dụng nguồn lực được hỗ trợ.
Đối với công tác giảm nghèo, phát triển sản xuất có ý nghĩa thiết thực khi tạo điều kiện để hộ nghèo, hộ cận nghèo từng bước cải thiện sinh kế, hạn chế phụ thuộc vào các hình thức hỗ trợ trực tiếp. Khi có điều kiện duy trì sản xuất, nâng cao năng suất và tìm được đầu ra ổn định cho sản phẩm, người dân sẽ có thêm cơ hội tăng thu nhập, cải thiện đời sống và từng bước vươn lên thoát nghèo.
Bên cạnh kết quả đạt được, việc triển khai các chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất tại Cần Yên vẫn còn những khó khăn. Quy mô sản xuất của phần lớn hộ dân còn nhỏ lẻ, phân tán; điều kiện giao thông, cơ sở hạ tầng và khả năng tiếp cận thị trường chưa thuận lợi. Những yếu tố này ảnh hưởng đến việc hình thành vùng sản xuất tập trung cũng như khả năng mở rộng quy mô của các mô hình.
Liên kết giữa người dân với tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp còn hạn chế; đầu ra của một số sản phẩm chưa ổn định. Trong khi đó, giá vật tư nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi biến động, thời tiết bất thường và nguy cơ dịch bệnh có thể làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất. Khả năng đối ứng của một bộ phận hộ dân còn thấp, gây khó khăn cho việc duy trì và phát triển mô hình sau khi kết thúc hỗ trợ.
Một hạn chế khác là công tác theo dõi, đánh giá hiệu quả sau đầu tư chưa được thực hiện thường xuyên, đồng bộ. Việc tổng hợp hồ sơ, số liệu qua nhiều năm còn gặp khó khăn, trong khi đội ngũ cán bộ cấp xã phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Vì vậy, việc đánh giá hiệu quả cần gắn với tình hình duy trì sản xuất, thu nhập của hộ tham gia và khả năng phát triển mô hình, thay vì chỉ căn cứ vào số dự án hoàn thành hay kinh phí đã quyết toán.
Theo UBND xã Cần Yên, qua rà soát bước đầu, địa phương chưa phát hiện dự án, mô hình kém hiệu quả. Việc xét duyệt hồ sơ và lựa chọn đối tượng thụ hưởng được thực hiện theo tiêu chí, danh sách và quy định của từng chương trình; chưa phát hiện trường hợp lập khống danh sách, xác định sai đối tượng, hỗ trợ vượt định mức hoặc sử dụng kinh phí sai mục đích.
Thời gian tới, xã Cần Yên xác định tiếp tục rà soát nhu cầu của người dân, điều kiện sản xuất và lợi thế của từng khu vực để lựa chọn nội dung hỗ trợ phù hợp. Các mô hình cần gắn với khả năng duy trì sau hỗ trợ, hạn chế đầu tư dàn trải, manh mún; ưu tiên những phương án có khả năng tạo việc làm, tăng thu nhập và phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất của địa phương.
Cùng với nguồn lực đầu tư, xã sẽ tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, tập huấn kiến thức sản xuất, chăm sóc cây trồng, vật nuôi và phòng, chống dịch bệnh. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát từ khâu lựa chọn đối tượng, tổ chức triển khai đến đánh giá kết quả sau hỗ trợ, qua đó kịp thời tháo gỡ khó khăn và nâng cao trách nhiệm của các bên tham gia.
Đẩy mạnh liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, khuyến khích người dân tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã, kết nối với doanh nghiệp và cơ sở thu mua, góp phần ổn định đầu ra, nâng cao giá trị nông sản. Đồng thời, xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường đối với những mặt hàng có lợi thế của địa phương.
Bên cạnh đó, UBND xã Cần Yên kiến nghị cấp có thẩm quyền tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất; thống nhất hướng dẫn về hồ sơ, nghiệm thu, thanh quyết toán và đánh giá hiệu quả sau đầu tư. Quan tâm bố trí nguồn lực cho cấp xã thực hiện công tác kiểm tra, giám sát, tổng hợp và theo dõi các mô hình.
Nâng cao hiệu quả hỗ trợ phát triển sản xuất không chỉ góp phần khai thác tiềm năng nông nghiệp mà còn tạo nền tảng để người dân chủ động cải thiện sinh kế. Với việc lựa chọn đúng mô hình, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tăng cường liên kết thị trường, Cần Yên có thêm điều kiện nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân, từng bước thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.
