Sáng 18/10, Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Đề xuất thu hồi tài sản không qua kết tội với tội rửa tiền, kinh tế, tham nhũng, chức vụ

Theo Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến, dự thảo nghị quyết gồm 3 chương, 22 điều, quy định trường hợp, căn cứ, điều kiện áp dụng cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội; thẩm quyền, nhiệm vụ, quyền hạn và trình tự, thủ tục thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến. Ảnh:quochoi.vn

Việc thực hiện cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội thông qua thủ tục VKSND khởi kiện, yêu cầu TAND giải quyết vụ việc dân sự để thu hồi tài sản cho Nhà nước.

Nghị quyết này không áp dụng đối với trường hợp pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự.

Cùng với đó, quy định không thu hồi tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người thứ ba, trừ trường hợp tài sản đó người thứ ba được thừa kế, được tặng cho hoặc nhận được thông qua giao dịch mà người tham gia giao dịch biết hoặc phải biết là tài sản có liên quan đến tội phạm hoặc nhằm che giấu, tẩu tán tài sản.

Theo tờ trình của VKSND Tối cao, Bộ Chính trị đã có kết luận nêu rõ phạm vi loại vụ án hình sự tiến hành thu hồi tài sản gồm các vụ án hình sự về tội phạm rửa tiền, kinh tế, tham nhũng, chức vụ.

Để bảo đảm phù hợp với các chương của Bộ luật Hình sự, dự thảo nghị quyết quy định cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội được áp dụng đối với vụ án hình sự về tội rửa tiền, các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, các tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ.

Dự thảo đồng thời quy định 3 trường hợp kèm theo các căn cứ để áp dụng cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Một là, trường hợp đã khởi tố vụ án hình sự nhưng quyết định khởi tố vụ án bị hủy bỏ.

Hai là, trường hợp vụ án hình sự bị tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án.

Ba là, trường hợp vụ án hình sự bị đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án.

Cơ chế thí điểm không áp dụng với những hành vi phạm tội trước ngày 1/3/2027

VKSND Tối cao đề xuất thời gian thực hiện thí điểm là 2 năm từ ngày 1/3/2027; đồng thời quy định chuyển tiếp đối với vụ việc đang được giải quyết khi Nghị quyết hết hiệu lực, bảo đảm tính liên tục trong quá trình áp dụng pháp luật.

“Nghị quyết không áp dụng đối với những hành vi phạm tội xảy ra trước 00 giờ 00 phút ngày 1/3/2027”, Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến nói.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: quochoi.vn

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; về các vụ án hình sự, tài sản thuộc phạm vi áp dụng và các trường hợp áp dụng cơ chế thí điểm.

Cơ quan thẩm tra cũng tán thành với quy định về việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như trong dự thảo nghị quyết nhằm kịp thời ngăn chặn việc tài sản bị tẩu tán, thất thoát sau khi có căn cứ kết thúc vụ án hình sự.

Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cần quy định cụ thể cơ quan có trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo từng giai đoạn cụ thể trong trường hợp áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng mà gây thiệt hại để bảo đảm minh bạch, rõ ràng và thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Vẫn theo ông Hiếu, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thấy rằng quy định thời gian thực hiện thí điểm 2 năm là đúng với kết luận của cấp có thẩm quyền.

“Nội dung không áp dụng hồi tố đối với những hành vi phạm tội xảy ra trước 00 giờ 00 phút ngày 1/3/2027 bảo đảm phù hợp với nguyên tắc pháp chế, không áp dụng quy định bất lợi đối với hành vi đã xảy ra trước khi chính sách có hiệu lực, bảo đảm minh bạch, rõ ràng và thuận lợi trong quá trình áp dụng pháp luật”, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh.