Cơ cấu lao động có việc làm phân theo khu vực kinh tế, giai đoạn 2021 - 2025 (%). Ảnh: NSO

Lực lượng lao động liên tục được mở rộng

Thị trường lao động Việt Nam năm 2025 đã khép lại với nhiều kết quả khả quan, phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế sau những giai đoạn biến động.

Theo dữ liệu mới nhất từ Cục Thống kê - Bộ Tài chính, quy mô việc làm tăng, thu nhập cải thiện, thất nghiệp duy trì ở mức thấp và cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng tích cực là những dấu ấn nổi bật nhất.

Điểm sáng đầu tiên phải kể đến là quy mô lực lượng lao động và số người có việc làm liên tục được mở rộng. Năm 2025, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của cả nước đạt 53,5 triệu người, tăng gần 590 nghìn người so với năm trước. Trong đó, số người có việc làm đạt 52,4 triệu người.

Sự gia tăng này cho thấy năng lực hấp thụ lao động của nền kinh tế đang hồi phục tốt, đặc biệt là vào quý IV/2025 khi các doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất kinh doanh cuối năm.

Song song với số lượng, chất lượng nguồn nhân lực cũng có những bước tiến đáng ghi nhận. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ năm 2025 đạt 29,2%, hoàn thành mục tiêu đề ra tại các Nghị quyết của Chính phủ. Đây là tiền đề quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Đặc biệt, cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch theo hướng hiện đại. Tỷ trọng lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm xuống còn 25,7%, trong khi khu vực dịch vụ (40,8%) và công nghiệp – xây dựng (33,5%), tăng mạnh. Sự chuyển dịch này không chỉ giúp nâng cao năng suất lao động tổng thể mà còn minh chứng cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đang đi đúng hướng.

Một trong những thành tựu ấn tượng nhất năm 2025 chính là mức thu nhập của người lao động. Thu nhập bình quân của lao động đang làm việc đạt khoảng 8,4 triệu đồng/tháng, tăng tới 8,9% so với năm 2024.

Riêng trong quý IV, con số này đạt mức 8,7 triệu đồng/tháng. Việc thu nhập tăng nhanh hơn tốc độ lạm phát đã trực tiếp giúp cải thiện đời sống, nâng cao sức mua và đảm bảo an sinh xã hội cho hàng triệu hộ gia đình.

Bên cạnh đó, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động được kiểm soát chặt chẽ ở mức 2,22%. Con số này tương đương với giai đoạn trước đại dịch, cho thấy thị trường việc làm đã thực sự ổn định trở lại.

Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ, giai đoạn 2021 - 2025 (%). Ảnh: NSO

Phát triển hệ thống thông tin thị trường lao động hiện đại

Dù đạt được nhiều thành tựu, bức tranh lao động năm 2025 vẫn còn những mảng tối cần sớm khắc phục. Hạn chế lớn nhất là tỷ lệ lao động phi chính thức chung vẫn còn ở mức cao, chiếm tới 63,1%. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn người lao động chưa được tiếp cận với hệ thống an sinh xã hội bền vững, không có hợp đồng lao động hoặc bảo hiểm xã hội, dễ bị tổn thương trước các cú sốc kinh tế.

Cùng với đó, tình trạng thất nghiệp trong thanh niên (từ 15 - 24 tuổi) vẫn là một bài toán khó. Tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm này trong quý IV/2025 lên tới 9,04%, cao gấp nhiều lần tỷ lệ chung.

Hiện có khoảng 1,4 triệu thanh niên không có việc làm và cũng không tham gia học tập hay đào tạo (NEET). Thực trạng này phản ánh sự "lệch pha" giữa chất lượng đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, đồng thời cho thấy nguy cơ lãng phí nguồn lực trẻ rất lớn.

Ngoài ra, tình trạng thiếu việc làm tại khu vực nông thôn và việc chưa sử dụng hết tiềm năng lao động (khoảng 2 triệu người) cho thấy sự phát triển của thị trường vẫn chưa đồng đều giữa các vùng miền.

Để phát huy những điểm sáng và khắc phục các hạn chế, trong thời gian tới, Việt Nam cần thực hiện đồng bộ nhiều nhóm giải pháp:

Một là, thúc đẩy chuyển dịch lao động từ khu vực phi chính thức sang chính thức; tiếp tục hoàn thiện các chính sách về bảo hiểm xã hội tự nguyện, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa để khuyến khích ký kết hợp đồng lao động chính quy.

Hai là, tập trung giải quyết việc làm cho thanh niên, cần đổi mới giáo dục nghề nghiệp theo hướng bám sát nhu cầu thị trường, đẩy mạnh liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Đặc biệt, trong bối cảnh AI và chuyển đổi số bùng nổ, việc đào tạo kỹ năng công nghệ cho người trẻ là yêu cầu bắt buộc.

Ba là, phát triển hệ thống thông tin thị trường lao động hiện đại. Việc ứng dụng công nghệ thông tin để kết nối cung - cầu lao động giữa các địa phương sẽ giúp giảm thiểu tình trạng dư thừa lao động cục bộ và tối ưu hóa nguồn nhân lực.

Năm 2025 đã để lại một nền tảng vững chắc nhưng cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới. Với những chính sách đúng đắn và sự chủ động của người lao động, thị trường lao động Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục bứt phá, trở thành động lực chính đưa nền kinh tế tiến xa hơn trong những năm tiếp theo.