Bà Lộc chăm sóc con trai là Phạm Văn Tới, người đã bị tạm dừng cấp chế độ NNCĐDC từ tháng 8/2019. Ảnh: TH

Theo trình bày của gia đình, ông Phạm Mai Nho (SN 1952), nhập ngũ tháng 3/1972. Ông từng vào sinh ra tử khắp các chiến trường Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Nam và tham gia cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc 1979. Cuối năm 1981, ông Nho xuất ngũ về địa phương.

Bà Nguyễn Thị Lộc (vợ ông Nho) cho biết: Đầu năm 1977, ông Nho từ chiến trường miền Nam về, kết hôn với bà. Hai vợ chồng ông bà sinh được 5 người con trai thì 3 con là Phạm Văn Tân (SN 1981), Phạm Văn Tới (SN 1987) và Phạm Văn Tư (SN 1994) đều bị dị tật, và bệnh thần kinh nặng, không tự chủ được hành động của mình.

Con trai đầu lòng là Phạm Văn Tuấn (SN 1978) không bị dị tật, nhưng khi xây dựng gia đình, vợ chồng Tuấn sinh được 5 người con thì 3 con bị dị tật, chết sau khi sinh 5 - 10 ngày, hai con bị thiểu năng trí tuệ. Nay, vợ Tuấn đã bỏ nhà đi, để lại hai con bệnh tật cho chồng.

Người con thứ 3 là Phạm Văn Tiến (SN 1985), không bị dị tật nhưng hai con của Tiến đều bị thiểu năng trí tuệ và bệnh thần kinh.

Năm 1994, người con thứ hai là Phạm Văn Tân phát bệnh, chết khi 13 tuổi.

Tháng 10/2000, ông Nho và 2 người con là Phạm Văn Tới, Phạm Văn Tư được hưởng chế độ NNCĐDC. Năm 2002, ông Nho phát bệnh ung thư do di chứng CĐDC và mất vào năm 2007.

Hơn 10 năm từ khi chồng mất, một mình bà Lộc chăm nom 2 người con dị tật, thần kinh. Mỗi lần lên cơn động kinh là 2 người con đập phá đồ đạc trong nhà như quạt, giường, tủ, bàn ghế, thậm chí cả bát, đĩa, mâm, nồi... Mùa hè cũng như mùa đông, cả hai đứa cởi hết quần áo ở trần như nhộng, hàng ngày bà Lộc phải lo vệ sinh, tắm rửa, dọn dẹp vệ sinh cho từng đứa. Nhiều đêm, bà không dám ngủ mà phải thức trông con sợ chúng tỉnh giấc lại đập phá.

Đau lòng nhất là mỗi khi bà Lộc có việc ra khỏi nhà, bà phải dùng dây thừng buộc chân 2 con vào cột nhà để khỏi phá phách và bỏ đi lang thang.

Đầu năm 2019, bà Lộc được Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Vĩnh Phúc hỗ trợ 30 triệu đồng sửa lại ngôi nhà đã xuống cấp. Huyện Hội Tam Đảo đã vận động các nhà hảo tâm hỗ trợ kinh phí làm đường, xây tường bao, làm cổng sắt cho gia đình bà Lộc để 2 người con không bỏ ra ngoài, không còn cảnh người mẹ phải buộc chân con vào cột nhà như trước.

Bà Lộc nghẹn lời nói: Có nhà mới, nhưng chưa ở được bao lâu thì tháng 5/2019, cháu Tư mất, nay trong nhà chỉ còn 2 mẹ con: 1 già yếu bệnh tật, 1 dị tật, thần kinh. Cuộc sống của 2 mẹ con bà Lộc chỉ dựa vào số tiền trợ cấp NNCĐDC hàng tháng (hơn 900.000 đồng) của con trai Phạm Văn Tới.

Được Hội NNCĐDC tỉnh Vĩnh Phúc hỗ trợ kinh phí, mẹ con bà Lộc đã sửa chữa lại ngôi nhà xuống cấp. Ảnh: TH

Nỗi đau mất con chưa nguôi thì nỗi xót đau khác lại ập đến với mẹ con bà  Lộc, là: Sở LĐTBXH tỉnh Vĩnh Phúc ra quyết định dừng cấp chế độ NNCĐDC đối với anh Tới từ tháng 8/2019. Vì, qua thanh tra, hồ sơ quân nhân của ông Nho lưu tại Ban Chỉ huy quân sự huyện Tam Đảo không thể hiện ông từng tham gia kháng chiến (chiến đấu) ở chiến trường B-C-K.

Trước quyết định trên của Sở LĐTBXH tỉnh Vĩnh Phúc, dư luận xã hội đặt câu hỏi: 19 năm qua (10/2000 - 7/2019), ông Nho và 2 con là Tư, Tới đều là NNCĐDC “giả”?

Trao đổi với chúng tôi về trường hợp anh Tới bị dừng hưởng chế độ trợ cấp NNCĐDC, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chánh Tranh tra Sở LĐTBXH tỉnh Vĩnh Phúc cho biết: Cuối năm 2018, Đoàn Thanh tra Sở LĐTBXH tỉnh đã tổ chức thanh tra, kiểm tra hồ sơ của những đối tượng đang hưởng chế độ NNCĐDC ở huyện Tam Đảo, trong đó có trường hợp ông  Nho. Qua kiểm tra cho thấy, hồ sơ của ông Nho được lưu tại Ban Chỉ huy quân sự huyện Tam Đảo không thể hiện thời gian ông Nho tham gia chiến trường B-C-K, không có giấy chứng nhận X-Y-Z, không có Huân chương Chiến sỹ giải phóng... Theo quy định tại Điều 26 Pháp lệnh số 04/2012/UBTVQH13 - “Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng” thì ông Nho không nằm trong diện là đối tượng bị nhiễm chất độc hóa học, như vậy ông Nho không phải là NNCĐDC và con ông Nho là Phạm Văn Tới cũng không phải là NNCĐDC (nạn nhân gián tiếp).

Sau khi đoàn thanh tra rà soát, có kết luận, đoàn đã yêu cầu đối tượng (Phạm Văn Tới), đồng thời đề nghị Phòng LĐTBXH huyện Tam Đảo hướng dẫn đối tượng bổ sung hồ sơ trước ngày 1/4/2019. Nhưng đối tượng không bổ sung được hồ sơ.

Sở LĐTBXH tiếp tục gia hạn cho đối tượng đến ngày 17/7/2019. Tuy nhiên đối tượng đang hưởng chế độ là Phạm Văn Tới cũng không bổ sung được hồ sơ chứng minh bố là Phạm Mai Nho có thời gian tham gia kháng chiến ở chiến trường B-C-K.

Ngày 17/7/2019, Sở LĐTBXH tỉnh Vĩnh Phúc đã ra quyết định tạm dừng cấp chế độ NNCĐDC từ tháng 8/2019 đối với đối tượng Phạm Văn Tới.

Về vấn đề trên, Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin huyện Tam Đảo Trương Thái Yên cho biết: Sau khi nhận được thông tin trường hợp NNCĐDC Phạm Văn Tới bị tạm dừng hưởng chế độ, Ban Thường vụ Huyện Hội đã họp, thống nhất phối hợp với Phòng LĐTBXH huyện, đồng thời chỉ đạo Hội NNCĐDC/dioxin xã Tam Quan, động viên, giúp đỡ gia đình bà Nguyễn Thị Lộc, Hội sẽ có trách nhiệm bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của hội viên Phạm Văn Tới.

Bà Đào Thị Tâm, Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin xã Tam Quan cho biết, bà đã trực tiếp tìm gặp 3 người là đồng ngũ, bạn chiến đấu ở chiến trường cùng ông Nho. Đó là các ông: Lê Tiến Dũng, thôn Làng Chanh, Nguyễn Văn Tý, thôn Đồng Bùa (xã Tam Quan) và Lê Văn Ngọc, thôn Đồi Cao, xã Hợp Châu, huyện Tam Đảo, cả 3 người trên hiện đang hưởng chế độ NNCĐDC. Các ông Dũng, Ngọc, Tý đã viết giấy xác nhận, ông Nho vào chiến trường Miền Nam tháng 9/1972, là bạn chiến đấu vào sinh ra tử ở mặt trận Quảng Trị, Quảng Nam, Đà Nẵng, đó là địa bàn trọng điểm mà quân đội Mỹ rải chất độc hóa học trong chiến tranh ở Việt Nam. Năm 1977, ông Nho xuất ngũ.

Ông Trương Thái Yên cho biết, khi tiếp Đoàn Thanh tra Sở LĐTBXH, ông Lại Hữu Phúc, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Quan đã phát biểu: Nếu con ông Nho không được hưởng chế độ NNCĐDC thì ở xã này không có ai là NNCĐDC. Ông Yên cho rằng, khi kiểm tra hồ sơ xét duyệt làm chế độ NNCĐDC, ông Nho đã nộp đầy đủ hồ sơ theo quy định. Nếu hồ sơ ông Nho không đủ, không hợp lệ thì các cơ quan chức năng không phê duyệt công nhận ông Nho là NNCĐDC. Trong thời gian 19 năm, nhiều đoàn đã về Tam Đảo thanh tra, kiểm tra hồ sơ đối tượng là NNCĐDC, hồ sơ ông Phạm Mai Nho vẫn đảm bảo đúng, đủ, hợp lệ.

Năm 2017, bà Nguyễn Thị Lộc là 1 trong 2 đại biểu tỉnh Vĩnh Phúc vinh dự được về Hà Nội dự “Lễ tri ân những tấm lòng nhân hậu vì NNCĐDC” toàn quốc. Tại buổi lễ, bà Lộc được Trung ương Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam tặng Kỷ niệm chương “Vì NNCĐDC”. Đó là chứng minh, ghi nhận cựu chiến binh Phạm Mai Nho là NNCĐDC. Và, con ông Nho là Phạm Văn Tư (chết 1/2019) và Phạm Văn Tới đủ điều kiện hưởng chế độ NNCĐDC. Việc Sở LĐTBXH tỉnh Vĩnh Phúc chỉ căn cứ vào hồ sơ hiện tại của ông Nho còn lưu lại ở Ban Chỉ huy quân sự huyện Tam Đảo để ra quyết định tạm dừng cấp chế độ NNCĐDC đối với Phạm Văn Tới là máy móc, chưa thấu tình đạt lý.

Ông Trương Thái Yên khẳng định: Căn cứ vào “Điều 7, Thông tư liên tịch số: 20/2016/TTLT-BYT-BLĐTBXH ngày 30/6/2016 “Quy định danh mục bệnh, tật, dị dạng, dị tật có liên quan đến phơi nhiễm với chất độc hóa học đối với người hoạt động kháng chiến và con đẻ của họ”, thì trường hợp ông Phạm Mai Nho và 2 người con của ông là Phạm Văn Tới, Phạm Văn Tư đủ điều kiện, cơ sở để ghi nhận là NNCĐDC/dioxin. 

Tuy nhiên, để bổ sung đầy đủ hồ sơ ghi nhận ông Phạm Mai Nho có thời gian tham gia kháng chiến ở chiến trường B-C-K và X-Y-Z như Sở LĐTBXH tỉnh Vĩnh Phúc yêu cầu, thì đối với ông Phạm Mai Nho người đã ở nơi “chín suối”  và bà Nguyễn Thị Lộc, người đã gần 70 tuổi, đi lại khó khăn vì bệnh thấp khớp gối và đối tượng bệnh tật như Phạm Văn Tới là điều không thể!

Để tránh khiếu kiện, khiếu nại phát sinh, và từ những căn cứ trên, mong rằng Sở LĐTBXH tỉnh Vĩnh Phúc cần xem xét, sớm giải quyết trả lại chế độ NNCĐDC cho anh Phạm Văn Tới, đây cũng là hành động góp phần “xoa dịu nỗi đau da cam” đối với NNCĐDC.

Trung Hiếu