(Thanh tra) - Trả lời chất vấn nội dung này, Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật: Lỗi của ai người đấy chịu, lỗi của Nhà nước, lỗi của cán bộ thuế thì cán bộ thuế phải chịu trách nhiệm.
Sáng 12/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn lần đầu trả lời chất vấn trước Quốc hội.
Đại biểu Quốc hội Dương Khắc Mai (Hải Phòng) chất vấn về việc còn tình trạng chậm hoàn thuế giá trị gia tăng làm ảnh hưởng đến dòng vốn sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Ông đề nghị Bộ trưởng cho biết nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp xử lý hồ sơ tồn đọng để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp.
Trả lời, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa nhận việc hoàn thuế VAT vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu. Ông cho biết trong các cuộc gặp Thủ tướng cũng nhắc “Bộ trưởng xem lại việc hoàn thuế vì doanh nghiệp còn kêu ca nhiều lắm”.
Theo Bộ trưởng, trong bối cảnh doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn, việc đẩy nhanh hoàn thuế VAT là cần thiết để giảm áp lực cho doanh nghiệp.
Để khắc phục việc chậm hoàn thuế, Bộ trưởng nêu rõ đã triển khai phân luồng với những doanh nghiệp có lịch sử chấp hành tốt. Hiện khoảng 80% hồ sơ thuộc “luồng xanh”, được hoàn thuế trước và kiểm tra sau; 20% còn lại phải kiểm tra trước khi hoàn.
Nhờ vậy, tiến độ hoàn thuế năm nay tăng rất cao so với năm trước. Tính đến nay, cơ quan thuế đã hoàn khoảng 79.000 tỷ đồng, tương đương 99% dự toán năm 2026 dành cho công tác này và tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, 88% hồ sơ thuộc “luồng xanh” được hoàn thuế trong khoảng 7 ngày.
Đối với doanh nghiệp thuộc diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau, thời gian giải quyết bình quân cũng được rút ngắn từ khoảng 50 ngày xuống còn 40 ngày.
Hiện 100% hồ sơ hoàn thuế được thực hiện trên môi trường điện tử. Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phân loại doanh nghiệp kỹ hơn và ứng dụng công nghệ thông tin để rút ngắn thời gian xử lý.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, vẫn có rủi ro cao. Trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã từ chối hoàn thuế hơn 10.000 tỷ đồng do hồ sơ của doanh nghiệp không đầy đủ, phải đối soát hóa đơn.
Ông khẳng định ngành tài chính sẽ tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, vừa bảo đảm chặt chẽ, không để thất thoát ngân sách nhà nước, vừa tạo điều kiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp.
Đại biểu Quốc hội Trần Anh Tuấn (TPHCM) đặt vấn đề, hiện nay doanh nghiệp chậm nộp thuế thì bị phạt 0,03%/ngày. Luật Quản lý thuế năm 2019 có quy định trường hợp Nhà nước chậm hoàn thuế thì trả lãi 0,03%/ngày cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, Luật Quản lý thuế năm 2025 không còn quy định này.
Để bảo đảm tính công bằng, bình đẳng và nâng cao trách nhiệm công vụ, đại biểu chất vấn Bộ trưởng có nguyên tắc về việc “Nhà nước chậm hoàn thì trả lãi bằng mức doanh nghiệp chậm nộp hay không?”.
“Theo cá nhân tôi, cần thực hiện theo nguyên tắc bình đẳng: lỗi của ai người đó chịu”, Bộ trưởng Bộ Tài chính trả lời.
Theo ông, nếu người dân có đầy đủ hồ sơ đúng quy định của pháp luật mà cơ quan thuế, cụ thể là cán bộ thuế tiếp nhận hồ sơ không xử lý, thì phải kiên quyết xử lý trách nhiệm, kể cả bồi thường vật chất cho người nộp thuế.
Ông tiếp tục nhấn mạnh hiện nay thủ tục hoàn thuế đối với “luồng xanh” đang cố gắng giải quyết trong 7 ngày. Đối với trường hợp kiểm tra trước hoàn sau, cơ quan thuế cũng đang phối hợp chặt chẽ.
Điều quan trọng, theo Bộ trưởng, hồ sơ của người nộp thuế đã gửi online 100%, nhưng việc kiểm tra đối chiếu hóa đơn vẫn cần thời gian và tiềm ẩn rủi ro ở nhóm doanh nghiệp có vấn đề trong chấp hành pháp luật.
“Thời gian tới, chúng tôi sẽ nghiên cứu kỹ vấn đề này”, Bộ trưởng nói và khẳng định lại nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật: Lỗi của ai người đấy chịu, lỗi của Nhà nước, lỗi của cán bộ thuế thì cán bộ thuế phải chịu trách nhiệm.
Đại biểu Quốc hội Dương Minh Tuấn (TPHCM) cho biết hiện nay có hàng nghìn trường hợp công dân hết sức bức xúc khi bị người khác lợi dụng hồ sơ để đăng ký kinh doanh, thành lập doanh nghiệp, phát hành hóa đơn và trốn thuế.
“Hậu quả là người dân bị cơ quan thuế áp dụng các biện pháp cưỡng chế, ảnh hưởng nghiêm trọng quyền tự do cư trú, việc làm và danh dự cá nhân”, đại biểu Tuấn nói.
Ông đề nghị bộ trưởng cho biết trách nhiệm, giải pháp và lộ trình của Bộ Tài chính để giải quyết dứt điểm tình trạng này, tránh gây oan sai kéo dài cho người dân.
Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết qua kiểm tra, rà soát, hiện nay người dân bị lợi dụng hồ sơ giả để lập doanh nghiệp còn khoảng 8.000 trường hợp.
“Tất cả các doanh nghiệp này đều thành lập cách đây 20 năm, khi công nghệ thông tin chưa phát triển và sự kết nối giữa cơ quan thuế với cơ quan công an chưa được triển khai”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết.
Theo Bộ trưởng, đến nay, khi đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm dữ liệu quốc gia “đúng, đủ, sạch, sống”, thống nhất dùng chung, tình trạng lợi dụng hồ sơ của người dân để làm đăng ký kinh doanh giả là không còn nữa.
Thời gian tới, cơ quan thuế tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan công an để làm rõ và thanh lọc các công ty này.
Ông đồng thời nhấn mạnh cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân có ý thức bảo vệ thông tin cá nhân của mình, tránh bị kẻ xấu lợi dụng dẫn đến vi phạm pháp luật.
Chất vấn Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) đề cập việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Dẫn báo cáo của Bộ Tài chính cho biết đã cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ, nhưng theo đại biểu, thước đo của cải cách chính là sự thuận lợi và chi phí thực tế doanh nghiệp phải bỏ ra khi thực hiện thủ tục.
Ông đề nghị Bộ trưởng cho biết đâu là những điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ để các kết quả cải cách thực sự chuyển thành lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ?
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm Chính phủ giao cho các bộ, ngành.
Theo ông, nhờ những nỗ lực thời gian qua, thủ tục hành chính đã giảm khoảng 87%, thời gian tuân thủ giảm khoảng 53% và chi phí tuân thủ giảm 55%.
“Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính, bảo đảm theo các chuẩn mực thông lệ nhưng vẫn chặt chẽ, tạo điều kiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp kinh doanh chính đáng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội”, Bộ trưởng nói.
Một trong những giải pháp trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính.
Theo ông, các thủ tục sẽ tiếp tục được cải tiến theo hướng đơn giản, thân thiện hơn với người sử dụng. Cùng với đó, ngành tài chính sẽ chú trọng bảo đảm an ninh mạng và an toàn dữ liệu, đáp ứng yêu cầu chính đáng của người dân và doanh nghiệp.
