(Thanh tra) - Đại biểu Quốc hội đề nghị cơ sở dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, hoặc gây ngộ độc tập thể do lỗi của mình theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền thì thu hồi ngay giấy chứng nhận, không chờ vụ thứ hai, không chờ có người tử vong.
Chiều 11/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Góp ý, đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân (TPHCM) băn khoăn khi công cụ mạnh nhất là thu hồi giấy chứng nhận lại bị rút khỏi dự luật.
“Tôi có một phát hiện nhỏ mà rất mong là mình đọc nhầm”, đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân mở đầu bài phát biểu.
Theo ông, bản dự thảo luật tháng 10, Điều 45 nêu 9 trường hợp thu hồi Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trong đó có 4 trường hợp nặng nhất là dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, bị xử phạt từ hai lần trong 12 tháng và để xảy ra ngộ độc. Đến bản mới trình hôm nay, cả 4 trường hợp này đã không còn. Còn lại chủ yếu là do lỗi giấy tờ.
“Nếu làm giả một tờ giấy thì bị thu hồi, còn làm giả cả lô thực phẩm, để cả bếp ăn phải đi cấp cứu thì luật không còn coi là căn cứ thu hồi”, ông Nhân nói.
Đại biểu đoàn TPHCM cho biết 6 tháng đầu năm, cả nước có 58 vụ ngộ độc, 10 người tử vong. Đặc biệt, rủi ro dồn vào bếp ăn trường học, khu công nghiệp, bệnh viện, nơi học sinh, công nhân, người bệnh không được chọn mâm cơm của mình.
Với việc rút công cụ mạnh nhất là thu hồi giấy chứng nhận, đại biểu Phạm Trọng Nhân nhìn nhận đây có thể không phải sơ suất kỹ thuật, mà là “triệu chứng của một đạo luật đi vòng”.
Tờ trình tự thừa nhận “một mâm cơm, ba bộ quản lý”. Song đại biểu Phạm Trọng Nhân chỉ ra “đếm được bảy bộ có điều riêng”. “Cộng các bộ, ngành liên quan, cộng UBND hai cấp thì mâm cơm vẫn vậy, có chăng là thêm người cầm đũa”, ông Nhân ví von.
Ông ví dụ chống thực phẩm giả, Điều 66 giao Bộ Công Thương chủ trì, Điều 67 lại giao Bộ Công an chủ trì.
“Một việc hai người chủ trì, khi có chuyện sẽ có hai lời giải thích”, đại biểu Nhân nói, đồng thời đặt vấn đề: “Một lô thực phẩm sản xuất ở tỉnh này, bán qua sàn thương mại điện tử đi ra nhiều tỉnh, gây ngộ độc ở tỉnh khác. Ai phát cảnh báo đầu tiên? Ai quyết định phạm vi thu hồi và ai sẽ theo đến cùng?”.
Dự thảo giao UBND xử lý sự cố "trong phạm vi địa phương" và chỉ giao Bộ Y tế chủ trì khi sự cố xảy ra ở nước ngoài. Như vậy, sự cố ở nước ngoài thì có người chủ trì, còn sự cố lan qua nhiều tỉnh trong nước thì “luật còn để trống”.
“Trong khi đó, người làm ăn tử tế lại bị siết. Hẳn ta còn nhớ Nghị định 46 hướng dẫn luật này có hiệu lực ngày 26/1, đến ngày 4/2 đã phải tạm ngưng vì hàng ách tắc ở cửa khẩu. Một nghị định sống được 9 ngày. Ta siết người ngay, mà thả lỏng kẻ gian, đó là nghịch lý nguy hiểm nhất của một đạo luật về bữa ăn”, đại biểu Phạm Trọng Nhân nêu quan điểm.
Từ phân tích trên, ông Nhân đề nghị khôi phục và nâng mức căn cứ thu hồi tại khoản 2 Điều 45: cơ sở dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, hoặc gây ngộ độc tập thể do lỗi của mình theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền thì thu hồi ngay, không chờ vụ thứ hai, không chờ có người tử vong.
Cùng với đó, quy định thời hạn không được cấp lại và công khai trên hệ thống thông tin an toàn thực phẩm.
Đại biểu đề nghị giải thích vì sao 4 căn cứ này lại bị rút khỏi dự thảo.
Ông Nhân đồng thời đề nghị gia cố trao thực quyền cho đầu mối, sửa đổi quy định theo hướng Bộ Y tế có quyền yêu cầu, chỉ định cơ quan chủ trì và quyết định khi các bộ chưa thống nhất.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống dữ liệu để khi sự cố xảy ra có thể xác định được lô hàng đang ở đâu, ai phải xử lý và xử lý trong bao lâu, ông Nhân lưu ý “cắt thủ tục của người làm ăn tử tế bao nhiêu, thì phải siết chế tài với kẻ làm ăn gian dối bấy nhiêu”.
“Người dân chỉ giản dị là cần biết bữa cơm của con mình ở trường hôm nay có an toàn hay không? Chỉ khi luật làm được điều này, thì người dân mới an tâm”, ông Nhân nói.
Đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) chỉ ra khoảng trống khi “dự thảo mới lo thực phẩm không gây ngộ độc hôm nay, chưa lo thực phẩm không gây bệnh tật ngày mai”.
Đề cập về việc nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì, đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng bảng thành phần chữ nhỏ mặt sau, người cao tuổi khó đọc, trẻ em không hiểu.
“Nhãn cảnh báo không cấm sản xuất, không cấm mua bán; chỉ trả lại cho người tiêu dùng quyền lựa chọn có hiểu biết và tạo động lực để doanh nghiệp tự giảm đường, giảm muối”, ông Hoàng Anh nói.
Ông đề nghị bổ sung quy định “thực phẩm bao gói sẵn vượt ngưỡng đường, muối, chất béo phải có nhãn cảnh báo mặt trước”.
Hạn chế quảng cáo thực phẩm có hại cho sức khỏe đối với trẻ em cũng là đề xuất được đại biểu tỉnh Gia Lai đưa ra.
Theo ông, hằng ngày trên truyền hình, mạng xã hội, các cháu tiếp xúc với quảng cáo thực phẩm siêu chế biến gắn với hoạt hình, quà tặng. Dự thảo đã cấm lợi dụng hình ảnh nhân viên y tế, người có ảnh hưởng, nhưng chưa có quy định bảo vệ trẻ em.
Đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị không cấm quảng cáo nói chung, chỉ hạn chế quảng cáo hướng tới trẻ em với thực phẩm phải ghi nhãn cảnh báo, không quảng cáo trong chương trình, khung giờ, nền tảng cho trẻ em; không dùng nhân vật hoạt hình, quà tặng để lôi kéo; không quảng cáo, tài trợ, bày bán trong trường học. Quy định này phải đặt ngay trong luật.
