Luật BHXH 2025 đã quy định giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để được hưởng chế độ hưu trí (lương hưu) từ 20 năm xuống còn 15 năm.

Người lao động khi đủ tuổi nghỉ hưu mà có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên được hưởng lương hưu hằng tháng. Ảnh minh họa: Trúc Đào

Việc này, nhằm tạo cơ hội cho những người lao động cao tuổi, có số năm tham gia BHXH thấp được tiếp cận và thụ hưởng quyền lợi BHXH.

Theo đó, người lao động khi đủ tuổi nghỉ hưu mà có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên được hưởng lương hưu hằng tháng.

Mới đây, góp ý vào dự thảo Luật BHXH (sửa đổi), nhiều địa phương, đơn vị đề xuất tiếp tục giảm số năm đóng để tạo thuận lợi cho người tham gia thụ hưởng chính sách BHXH.

Cụ thể, Uỷ ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu lộ trình rút ngắn thời gian đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu (dưới 15 năm), nhằm tạo điều kiện cho người lao động tham gia muộn có cơ hội nhận lương hưu.

Phản hồi đề nghị này, Bộ Nội vụ nhấn mạnh, việc điều chỉnh giảm số năm đóng BHXH để hưởng lương hưu cần xem xét, đánh giá khả năng cân đối Quỹ BHXH.

Đồng thời, việc điều chỉnh thời gian đóng BHXH tối thiểu vừa mới được giảm từ 20 năm xuống 15 năm. Do vậy, cần phải có thời gian đánh giá các tác động đến khả năng cân đối quỹ.

Liên quan đến quy định hưởng lương hưu, Sở Nội vụ Cao Bằng đề nghị nghiên cứu, điều chỉnh quy định công thức tính tỷ lệ % hưởng lương hưu, theo hướng đảm bảo công bằng, phù hợp đối với người thụ hưởng.

Theo Sở Nội vụ Cao Bằng, mục đích của chính sách là nhằm thúc đẩy việc hạn chế hưởng BHXH một lần, tạo động lực cho người tham gia bảo hiểm xã hội lâu dài, ổn định, bình đẳng giữa nam và nữ, giữa các nhóm đối tượng.

Chẳng hạn, quy định tỷ lệ hưởng chia theo các mốc thời gian tham gia, như từ 10 năm đến dưới 15 năm, từ 15 năm đến dưới 20 năm, từ 20 năm đến dưới 30 năm, từ 30 năm trở lên... Nguyên tắc là mốc thời gian đóng càng cao, thì tỷ lệ tích lũy được cộng mức cao hơn. 

Sửa đổi cách tính tỷ lệ lương hưu cũng là góp ý của Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng. Việc này để khuyến khích người lao động tiếp tục tham gia BHXH với thời gian dài hơn, giảm áp lực lên Quỹ BHXH. Đồng thời, giúp người lao động được hưởng lương hưu cao hơn, đảm bảo cuộc sống.

Còn theo Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên, Luật BHXH hiện hành quy định tỷ lệ hưởng lương hưu hằng tháng của lao động nữ là 45%, tương ứng với 15 năm đóng bảo hiểm xã hội; lao động nam là 45% tương ứng với 20 năm đóng, là chưa thực sự bảo đảm nguyên tắc bình đẳng và tương xứng giữa mức đóng và mức hưởng.

Vì vậy, đơn vị này đề nghị nghiên cứu sửa đổi theo hướng áp dụng công thức tính tỷ lệ hưởng lương hưu thống nhất giữa lao động nam và lao động nữ, bảo đảm nguyên tắc đóng - hưởng, tạo động lực cho người lao động tham gia BHXH lâu dài, ổn định.

Báo cáo tiếp thu, giải trình về dự án Luật BHXH sửa đổi, Bộ Nội vụ cho rằng việc thay đổi tỷ lệ tính lương hưu ảnh hưởng, tác động lớn đến người lao động. Vì vậy, cần phải nghiên cứu, đánh giá kỹ càng.

Luật BHXH 2024 có hiệu lực từ 1/7/2025 quy định tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa vẫn được duy trì ở mức 75%.

Đối với lao động nam, nếu đóng bảo hiểm xã hội từ 15 năm đến dưới 20 năm, thì 15 năm đóng đầu tiên sẽ tương ứng với 40% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Mỗi năm đóng thêm sau đó (từ năm thứ 16 đến năm thứ 19), sẽ được cộng thêm 1%. Như vậy, nếu đóng đủ 20 năm, tỷ lệ hưởng là 45%.

Nếu đóng BHXH từ 20 năm trở lên, thì 20 năm đóng đầu tiên sẽ tương ứng với 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Sau đó, cứ mỗi năm đóng thêm (từ năm thứ 21 trở đi), sẽ được cộng thêm 2%.

Đối với lao động nữ, người đóng BHXH 15 năm sẽ được hưởng tỷ lệ 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Sau đó, cứ mỗi năm đóng thêm (từ năm thứ 16 trở đi), sẽ được cộng thêm 2%.