Thuốc lá điện tử chứa nicotine, chất gây nghiện có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở trẻ vị thành niên. Ảnh minh họa: AI

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong có thể phòng tránh được.

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng thường có chứa nicotine. Đây là chất gây nghiện, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở trẻ vị thành niên. Việc sử dụng các sản phẩm này cũng tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe, nhất là đối với trẻ em và thanh thiếu niên.

Số liệu Bộ Y tế đã công bố cho thấy, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh từ 13 - 17 tuổi tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. Ở nhóm 13 - 15 tuổi, tỷ lệ này tăng từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023.

Những con số trên cho thấy yêu cầu tăng cường phòng ngừa, tuyên truyền và kiểm soát việc tiếp cận thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trong học sinh, sinh viên, nhất là khi năm học mới đã bắt đầu.

Tăng cường phòng ngừa trong trường học

Theo Nghị quyết số 173/2024/QH15, từ năm 2025, Việt Nam cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1665/QĐ-TTg ngày 5/8/2025 về kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết này.

Trong bối cảnh đó, các cơ sở giáo dục cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật và tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng thông qua các hoạt động phù hợp với lứa tuổi, giúp học sinh, sinh viên nhận diện nguy cơ và chủ động phòng tránh.

Vì vậy, các cơ sở giáo dục cần quan tâm đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho học sinh, sinh viên về phòng, chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Nội dung tuyên truyền cần được lồng ghép phù hợp trong các hoạt động giáo dục, truyền thông, giúp học sinh, sinh viên nhận diện nguy cơ, hiểu rõ tác hại của nicotine và chủ động phòng tránh.

Các trường cần xây dựng môi trường học tập không khói thuốc, thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá; đồng thời nâng cao trách nhiệm của học sinh, sinh viên trong việc bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục cần phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng công an và ngành y tế trong công tác tuyên truyền, phòng ngừa; kịp thời phản ánh những trường hợp mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định.

Chị Vũ Thị Huyền, ở Cầu Giấy, Hà Nội cho rằng việc phòng ngừa thuốc lá điện tử cần được thực hiện thường xuyên, không chỉ tại trường học mà cả trong gia đình. Ảnh: T.L

Từ góc độ gia đình, chị Vũ Thị Huyền, ở Cầu Giấy, Hà Nội, phụ huynh của một nam sinh lớp 11 Trường THPT phạm Hồng Thái cho rằng việc phòng ngừa thuốc lá điện tử cần được thực hiện thường xuyên, không chỉ tại trường học mà cả trong gia đình.

Theo chị Huyền, cha mẹ cần chủ động trao đổi với con về tác hại của thuốc lá điện tử, đồng thời phối hợp với giáo viên để kịp thời nắm bắt những thay đổi trong sinh hoạt, học tập và tâm lý của con.

Nội dung phòng, chống thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có thể được lồng ghép trong các tiết học, hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống và các hoạt động truyền thông của nhà trường.

Các cơ sở giáo dục cũng cần rà soát, thực hiện nghiêm nội quy liên quan đến việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá trong khuôn viên trường; đồng thời tăng cường phối hợp với gia đình trong công tác quản lý, giáo dục học sinh, “ở góc độ gia đình, chúng tôi sẵn sàng phối hợp”, chị Huyền chia sẻ.

Sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có thể bị phạt đến 5 triệu đồng

Ngày 30/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó có quy định về sử dụng và chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Theo Điều 26 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP, hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bị phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng.

Theo luật sư Bùi Kim Liên, Công ty Luật Sinh Hùng, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình bị phạt tiền từ 5 - 10 triệu đồng.

Ảnh: T.L

Luật sư Bùi Kim Liên cho rằng quy định này không áp dụng đối với trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh, chị, em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm.

Nghị định cũng quy định biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với hành vi sử dụng quy định tại khoản 1 Điều 26.

Theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính, mức phạt tiền nêu trên là mức phạt áp dụng đối với cá nhân; đối với cùng một hành vi vi phạm, mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân.

Việc quy định rõ hành vi bị cấm và chế tài xử phạt tạo cơ sở để tăng cường công tác phòng ngừa, kiểm tra, xử lý góp phần hạn chế thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tiếp cận học sinh, sinh viên, theo luật sư Liên.

Trong năm học mới, cùng với việc tuyên truyền, giáo dục về tác hại của thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới, việc thực hiện nghiêm các quy định pháp luật, xây dựng môi trường giáo dục không khói thuốc và tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình là những giải pháp quan trọng nhằm phòng ngừa nguy cơ sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với học sinh, sinh viên.