Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: PV

Khơi dậy tiềm năng từ kho tàng dược liệu Việt Nam

Hôm nay (15/5), Bộ Y tế tổ chức Hội thảo “Tiềm năng và định hướng phát triển dược liệu” theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến toàn quốc. TS.BS Vũ Mạnh Hà, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế chủ trì hội thảo.

Tham dự hội thảo có đại diện lãnh đạo các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Dân tộc và Tôn giáo; lãnh đạo UBND, Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Dân tộc và Tôn giáo, các bệnh viện y dược cổ truyền tại nhiều tỉnh, thành phố cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp nuôi trồng, sản xuất, kinh doanh dược liệu, thuốc cổ truyền và thuốc dược liệu.

Hội thảo được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện tiềm năng, lợi thế và những khó khăn, thách thức của ngành dược liệu, đồng thời đề ra các giải pháp để phát triển dược liệu thành ngành kinh tế mũi nhọn, gắn với kinh tế xanh và chăm sóc sức khỏe Nhân dân.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam có nguồn tài nguyên dược liệu đặc biệt phong phú với 5.117 loài và dưới loài thực vật, 408 loài động vật và 75 khoáng vật được sử dụng làm thuốc.

Trong số đó, khoảng 70 loài cây dược liệu có tiềm năng lớn để nuôi trồng và khai thác như quế, hồi, hòe, nghệ, actiso.

Nhu cầu tiêu thụ dược liệu trong nước rất lớn. Hiện cả nước có bệnh viện y học cổ truyền công lập tại 34 tỉnh, thành phố; hệ thống bệnh viện đa khoa có khoa hoặc tổ y học cổ truyền; khoảng 80% trạm y tế xã có hoạt động khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền.

Cùng với đó, Việt Nam có 243 nhà máy sản xuất thuốc, trong đó 96 nhà máy sản xuất thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền và 59 nhà máy sản xuất cao dược liệu.

Trong những năm qua, nước ta đã duy trì mạng lưới bảo tồn nguồn gien tại 7 vùng sinh thái; xây dựng hệ thống vườn bảo tồn cây thuốc tại nhiều địa phương; ghi nhận, sưu tầm gần 2.000 bài thuốc và khoảng 1.500 cây thuốc của gần 30 dân tộc có nhiều kinh nghiệm sử dụng cây thuốc.

Tuy nhiên, cũng theo Bộ Y tế, hoạt động nuôi trồng, khai thác dược liệu vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán; chất lượng chưa đồng đều; công nghệ chế biến và tiêu thụ còn hạn chế; sức cạnh tranh của sản phẩm dược liệu Việt Nam trên thị trường quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng.

Trước thực tế đó, Bộ Y tế xác định sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách và văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực dược liệu theo hướng đồng bộ, thống nhất, trong đó trọng tâm là triển khai xây dựng Luật Y dược cổ truyền trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành.

Bộ Y tế cũng định hướng tăng cường đầu tư cho công tác điều tra, bảo tồn tài nguyên dược liệu; xây dựng các vùng trồng đạt tiêu chuẩn GACP-WHO; xây dựng và ban hành tiêu chuẩn quốc gia đối với dược liệu, vị thuốc cổ truyền và thuốc cổ truyền.

Cùng với đó là nâng cao năng lực hệ thống kiểm nghiệm từ Trung ương đến địa phương, kiểm soát chặt chẽ chất lượng dược liệu nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu an toàn, ổn định và đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành.

Song song với việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn và kiểm soát chất lượng, Bộ Y tế sẽ xây dựng chương trình phát triển sản phẩm quốc gia về dược liệu, đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, quản lý và phát triển dược liệu.

Đây là nền tảng quan trọng để tăng cường liên kết liên ngành, mở rộng các vùng trồng tập trung, hình thành chuỗi giá trị bền vững và từng bước xây dựng thương hiệu dược liệu Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Liên kết liên ngành để xây dựng thương hiệu dược liệu Việt Nam

Tại hội thảo, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, diện tích cây dược liệu trên cả nước hiện đạt gần 59.000ha. Bộ đã quản lý 107 giống thuộc 58 loài đã được công bố lưu hành và đề xuất nhiều giải pháp về quy hoạch vùng trồng tập trung, gắn với liên kết chuỗi giá trị và bảo tồn đa dạng sinh học dưới tán rừng.

Đại diện Bộ Dân tộc và Tôn giáo khẳng định, phát triển dược liệu không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn là sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Định hướng của bộ là lấy chất lượng và tiêu chuẩn làm trọng tâm, đồng thời bảo tồn tri thức bản địa và bảo đảm chia sẻ lợi ích công bằng cho người dân khi tham gia chuỗi giá trị.

Thông qua các tham luận, đại diện 22 địa phương như Thái Nguyên, Cao Bằng, Đà Nẵng, Lai Châu... đã giới thiệu tiềm năng nuôi trồng, khai thác dược liệu và chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến và tiêu thụ.

Phát biểu từ điểm cầu Lai Châu, ông Nguyễn Thành Đồng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu đã tham luận về các yêu cầu đối với chất lượng sản phẩm và cam kết đầu ra cho dược liệu.

Ông Đồng đề xuất Bộ Y tế xem xét sớm đưa Sâm Lai Châu vào Dược điển Việt Nam, tạo cơ sở khoa học và pháp lý cho việc quản lý, sử dụng và phát triển sản phẩm.

Ngoài ra, các ý kiến tại hội thảo cũng tập trung vào việc gắn phát triển dược liệu với sản xuất nông nghiệp; làm rõ kết quả triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, cũng như định hướng thực hiện trong giai đoạn tiếp theo.

TS.BS Vũ Mạnh Hà, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y phát biểu tại hội thảo. Ảnh: PV

Phát biểu tại hội thảo, TS.BS Vũ Mạnh Hà, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp của đại biểu và đề nghị các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong phát triển dược liệu để nâng cao giá trị gia tăng.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế nhấn mạnh cần tăng cường truyền thông về lợi ích của dược liệu và thuốc cổ truyền; thu hút doanh nghiệp đầu tư, hỗ trợ người dân về kỹ thuật, giống, tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng đầu ra ổn định, từng bước hình thành các vùng dược liệu hàng hóa quy mô lớn.

Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, mục tiêu đặt ra là đưa ngành dược liệu Việt Nam phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững; chuyển hóa tiềm năng tài nguyên thành giá trị thực tiễn; xây dựng thương hiệu dược liệu Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Hội thảo lần này không chỉ mở ra một tư duy phát triển mới mà còn thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ và các bộ, ngành trong việc đồng hành cùng địa phương và doanh nghiệp, cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, hoàn thiện hành lang pháp lý để phát triển dược liệu gắn với kinh tế xanh và chăm sóc sức khỏe Nhân dân bền vững.