Nghiên cứu bao gồm một điều tra đối với hơn 400 phụ nữ tiêm chích, phỏng vấn và nghiên cứu sâu 25 trường hợp, phỏng vấn với nhân viên y tế, nhà lập chính sách, các thành viên nhóm tự lực của người sử dụng ma túy. Các kết quả cho thấy, một số phụ nữ sử dụng ma túy để quên đi nỗi đau bị bỏ rơi hay lạm dụng tình dục. Một số khác sử dụng vì sự tò mò, sau đó bị ma túy cuốn theo. Một điểm chung giữa hầu hết phụ nữ tiêm chích ma túy là cảm giác về sự kì thị cũng như chối bỏ của xã hội đối với họ.

Bác sĩ Martha Morrow thuộc nhóm nghiên cứu cho rằng, các chương trình của chúng ta thường dựa quá nhiều vào những giả định và hình mẫu điển hình chưa bao giờ được chứng thực bởi những nghiên cứu. Những bằng chứng trước đây về phụ nữ tiêm chích ma túy được lấy từ những nghiên cứu về phụ nữ mại dâm, trong khi các mẫu nghiên cứu của chúng tôi được chọn dựa trên hành vi sử dụng ma túy của họ.

Đây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam về phụ nữ tiêm chích ma túy - một nhóm quan trọng trong dự phòng HIV. Kết quả cho thấy, tại Việt Nam, phụ nữ sử dụng ma túy có tỉ lệ tiêm chích hàng ngày và dùng chung bơm kim tiêm cao hơn so với nam tiêm chích ma túy tại các TP lớn. Phụ nữ cũng có tỉ lệ sử dụng bao cao su thấp đối với chồng và bạn trai của họ.

Những phụ nữ có hành vi dùng chung bơm kim tiêm thường có khả năng sống với một người bạn trai, không dùng bao cao su với khách hàng, tin rằng có thể nhận biết được một người dương tính với HIV chỉ qua bề ngoài, và - đáng lo ngại thay - chưa từng đi xét nghiệm HIV (TP HCM) hoặc chưa từng xét nghiệm trong một năm trước đó (Hà Nội).

Kết quả nghiên cứu đã thách thức một số quan niệm phổ biến về phụ nữ sử dụng ma túy. Không phải tất cả phụ nữ sử dụng ma túy đều hành nghề mại dâm. Trên thực tế, gần 1/4 số phụ nữ tại Hà Nội và một nửa số phụ nữ tại TP HCM chưa bao giờ bán dâm. Tuy nhiên, rất nhiều chương trình tiếp cận chỉ phát bao cao su cho người bán dâm và bơm kim tiêm sạch cho nam. Vì vậy, rất nhiều phụ nữ tiêm chích ma túy không được nhận bao cao su, bơm kim tiêm và các dịch vụ sức khỏe sinh sản.

Theo bác sĩ Khuất Thị Hải Oanh, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phát triển Cộng đồng (SCDI), phụ nữ tiêm chích ma túy thường muốn từ bỏ ma túy và sống tích cực, nhưng không có kĩ năng và thiếu sự hỗ trợ để có thể duy trì các hành vi an toàn hơn. Cuốn sách ảnh đã chỉ rõ phụ nữ tiêm chích ma túy cần sự thấu hiểu từ cộng đồng, sự linh hoạt từ phía các nhà làm chương trình và các hỗ trợ mang tính thực tế, ví dụ như tiếp cận rẻ hoặc miễn phí với bao cao su và bơm kim tiêm, môi trường linh hoạt hơn đối với các chương trình điều trị methadone và HIV; các nhóm tự lực giúp lấy lại lòng tự trọng và dần hòa nhập với cộng đồng. Các đồng đẳng viên là những người dễ tiếp cận và ảnh hưởng phụ nữ tiêm chích ma túy nhất.

Ngọc Diệp