Anh Luyện, thành viên Nhóm Tự lực Bình Minh, cũng là lao động di cư hiện sống cùng 2 người khác trong căn nhà chưa đầy 10m2;

Lao động di cư - đối tượng yếu thế

Viện Phát triển Sức khỏe cộng đồng Ánh Sáng cho biết, Việt Nam là một trong những nước đang phát triển có tỷ lệ di cư cao, bao gồm cả di cư nội địa và di cư quốc tế.

Theo số liệu điều tra biến động dân số, lao động và kế hoạch hóa gia đình năm 2008, trong tổng số gần 1,2 triệu người di cư cả nước, khu vực nông thôn đã có hơn 600.000 người, đại bộ phận là di cư tự do. Riêng Hà Nội từ năm 2007 - 2008 đã có 34.768 người nhập cư. Điều tra dân số năm 2009 cũng ghi nhận 6,6 triệu người di cư nội địa ở Việt Nam trong giai đoạn 2004 - 2009.

Theo Phó Viện trưởng Viện Phát triển Sức khỏe cộng đồng Ánh Sáng Nguyễn Thu Giang, số người di cư không chính thức có thể cao hơn gấp 3 lần số con số thống kê trên, tùy thuộc vào khái niệm “người di cư” theo cách tính vắng mặt ở địa phương 6 tháng hay 1 năm. Thực tế, lâu nay tại nhiều cuộc điều tra dân số, người di cư ít được điều tra một cách chính xác. Còn trong việc quản lý dân số ở các địa phương thì người di cư thường bị “bỏ qua” vì nhiều nguyên nhân…

Lao động di cư đối mặt với nhiều nguy cơ

Điều tra của cán bộ nghiên cứu thuộc Dự án cho thấy, tại chợ đầu mối Long Biên (Hà Nội), những người di cư chấp nhận một công việc không ổn định và vất vả với những chuyến xe đẩy hay xe gồng gánh hàng trong chợ. Mỗi đêm như vậy, xe đẩy có thể kiếm được 200 - 300 ngàn đồng, gồng gánh thì kiếm được 50 - 70 ngàn đồng. Những ngày ế khách có khi không kiếm được đồng nào. Có lúc còn bị quỵt tiền, bị đánh đập, chửi bới...

“Đối tượng này thường bị cộng đồng coi là một nhóm người có địa vị thấp kém. Đặc biệt, người phụ nữ di cư phải chịu những vấn đề bạo lực xã hội như bị chèn ép trong các cơ hội việc làm hay lạm dụng tình dục. Nói cách khác, họ đang phải gánh chịu “bạo lực kép” (bạo lực giới và bạo lực di cư - PV)”, bà Giang khẳng định.

Những hạt giống phòng, chống bạo lực

Anh Nguyễn Hữu Luyện (Bình Xuyên, Vĩnh Phúc), thành viên Nhóm Tự lực Bình Minh (gồm những người đàn ông tiên phong tham gia vào việc phòng, chống bạo lực) chia sẻ: “Trước kia, nhiều lần dạy con học không hiểu tôi thường quát cháu. Vì tính gia trưởng, tôi cũng thường xuyên quát mắng vợ, có lần còn “động chân, động tay”… Từ khi được sinh hoạt ở Nhóm Tự lực Bình Minh, tôi nhận thức đó là bạo lực gia đình và không hành động như vậy nữa”.

Dự án cũng giúp các chị em phụ nữ tự tin hơn, thoát khỏi “bạo lực kép”. “Dự án đã giúp tôi hiểu về luật pháp, biết phòng tránh các tệ nạn xã hội, chăm sóc sức khỏe sinh sản… Nay, nếu gặp chuyện bất bình tôi còn có thể can thiệp, phân xử đúng sai cho mọi người”, chị P.T.X, 40 tuổi, làm nghề đẩy xe, quê Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc nói.

Theo các chuyên gia của Dự án, các nhóm cả nam lẫn nữ là những “hạt giống” được sinh hoạt 1 tuần 2 lần. Họ được học cách thuyết trình, ngăn ngừa chống bạo lực… Qua đó, nam giới nhận thức được bạo lực hiển hiện ngay trong bản thân mình và có thể diễn ra mọi lúc mọi chỗ. Từ đó, có ý thức ngăn ngừa, không còn cáu giận, quát mắng, đánh đập vợ con và ứng xử hòa nhã có văn hóa hơn. Còn với chị em, họ không còn cam chịu như trước, cùng nhau bàn cách lên án, phê phán, đấu tranh chống các hành động bạo lực ngay trong gia đình mình, sau đó, tuyên truyền cho những lao động di cư xung quanh mình.

Hữu Oanh