Suy rộng ra, xã hội thế nào thì bộ máy quản lý thế ấy. Vì bộ máy này sinh ra là để phục vụ đời sống. Và, ngành Thanh tra cũng không ngoài quy luật ấy. Báo chí để tuyên truyền phục vụ ngành cũng vậy.

Những năm hoà bình, ngành tập trung kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện kế hoạch, chính sách, chế độ… Dần dần, các kế hoạch nhiều quá, công việc nhiều quá, ngành chuyển sang ngăn ngừa sai phạm. Lấy các vụ án điển hình để răn đe, cảnh tỉnh, nhắc nhở… Ở đâu có đơn thư, có vụ việc sai phạm báo chí nêu là ngành “lao vào”. Thời ấy, ngành Thanh tra như anh lính xung kích, tả xung hữu đột… Tiếng nói của thanh tra thật có uy. Kết luận thanh tra ký chưa ráo mực, báo chí chưa kịp đưa tin, cơ quan điều tra đã phối hợp, bắt gọn nhóm cầm đầu tham ô, tham nhũng tại cơ quan đơn vị, có khi ngay tại bộ chủ quản… Thật là minh bạch, sáng suốt, kịp thời, hợp lòng dân, ý Đảng! Cán bộ thanh tra lúc ấy quả như tấm gương sáng cho người ta soi mặt! Đứng trong ngành thật tự hào vì mình là quân, là cán bộ của những cán bộ lão thành, nổi tiếng liêm khiết. Họp Trung ương, Chính phủ, lãnh đạo thanh tra, kiểm tra “nhắm” vào ngành nào đề nghị chấn chỉnh, khắc phục thì y như ngành đó những kẻ có “máu mặt” về tham ô, nhũng nhiễu sẽ bị thanh lọc, loại trừ. Không bao giờ có chuyện thủ trưởng bao che cho sai trái, vi phạm… Sức mạnh của thanh tra đã thấm sâu vào quần chúng. Quần chúng không hề ngại đấu tranh, tố cáo…

Những năm gần đây, sai phạm, tham ô, tham nhũng gia tăng, có nơi, có khi có hiện tượng đột biến, hàng ngũ “đại gia” ra đời, lợi ích nhóm phát sinh… Dân tình biết hết, biết cả việc kết luận thanh tra bị “chìm xuồng”, “ngâm tôm”, hoặc không xử lý sau thanh tra được! Dân tình còn biết được cả việc trong ngành cũng hạn chế đọc báo ngành vì viết về nhiều vụ việc “động trời”, động chạm đến ông này, bà nọ…

Việc thanh tra trách nhiệm trong việc tiếp công dân, để đơn thư tồn đọng, trong việc thực hiện kế hoạch Nhà nước là cần kíp và nếu chiếu theo đơn thư của dân và dư luận báo chí thì sẽ bắt được rất nhiều “giặc tham nhũng”, kể cả những nơi phá nhà dân, những nơi không thực hiện án tuyên của toà, những nơi không thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, không thực hiện cả kiến nghị xử lý, thu hồi của cơ quan thanh tra theo chỉ đạo của Thủ tướng… Nhưng rồi, Tổng Thanh tra cũng phải lắc đầu vì hiệu quả chưa được bao nhiêu!

Nếu báo chí cứ đưa nhiều thông tin về hiệu quả thì có ngày chúng ta trả lời sao đây trước Quốc hội về câu hỏi: Vì sao tham nhũng vẫn tăng? Trong khi số lượng cuộc thanh tra, kết luận thanh tra tăng nhanh và chi phí cũng nhiều hơn?

Phải chăng, đã đến lúc xã hội đã chuyển sang cơ chế thị trường mà thanh tra vẫn giữ được nguyên nếp cũ? Và, khó nữa là báo ngành, ngành đề nghị tinh giản, hạn chế thì sẽ tuyên truyền theo cơ chế nào?

Hoàng Trí