Trạm y tế xã Xuân Quang đang chờ Sở Y tế bàn giao cho xã Sao Vàng để bố trí sắp xếp, chống lãng phí. Ảnh: Văn Thanh

Thanh Hóa chuyển đổi công năng nhà đất từ nhu cầu thực tiễn

Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, cùng với việc tinh gọn tổ chức bộ máy, Thanh Hóa cũng đối diện với bài toán không nhỏ: hàng nghìn cơ sở nhà, đất công phát sinh dôi dư sau sáp nhập cần được quản lý, sử dụng hiệu quả.

Thay vì để những trụ sở cũ đóng cửa, xuống cấp theo thời gian, nhiều địa phương đã chủ động lựa chọn phương án chuyển đổi công năng phù hợp với nhu cầu thực tế của cộng đồng dân cư.

Một góc Trạm Y tế xã Xuân Quang đang chờ bàn giao về cho UBND xã Sao Vàng để bố trí, sắp xếp theo quy định của pháp luật. Ảnh: Văn Thanh

Tại xã Sao Vàng, địa phương được hình thành trên cơ sở sáp nhập 4 đơn vị hành chính gồm xã Xuân Phú, xã Thọ Lâm, xã Xuân Sinh và thị trấn Sao Vàng, công tác rà soát tài sản công được triển khai đồng bộ ngay sau khi kiện toàn bộ máy.

Ông Trịnh Quang Trung, Trưởng phòng Kinh tế xã Sao Vàng cho biết: Toàn xã hiện quản lý 104 cơ sở nhà, đất công, trong đó có 5 trụ sở cơ quan hành chính, 20 cơ sở giáo dục và 79 thiết chế văn hóa, thể thao, sinh hoạt cộng đồng. Đến nay, 104/104 cơ sở đã hoàn thành kiểm kê, bàn giao hiện trạng; toàn bộ tài sản đều đã được bố trí phương án sử dụng phù hợp.

Đáng chú ý, 3 trụ sở dôi dư gồm UBND thị trấn Sao Vàng cũ, UBND xã Thọ Lâm cũ và UBND xã Xuân Phú cũ đều được tạm điều chuyển cho lực lượng Công an xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã và Đội Phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn cứu hộ khu vực sử dụng, tránh tình trạng bỏ không gây lãng phí.

Tuy nhiên, vẫn còn những "nút thắt" cần tháo gỡ. Hai trạm y tế trên địa bàn hiện chưa thể đưa vào khai thác do chưa hoàn tất thủ tục bàn giao từ ngành Y tế về địa phương. Xã đã có văn bản đề nghị tỉnh và các ngành liên quan sớm hoàn thiện thủ tục để chủ động bố trí, sử dụng đúng quy định.

Khu vực công sở xã Xuân Quang (cũ) đang được xã Sao Vàng sắp xếp đưa vào sử dụng, tránh tình trạng lãng phí nhà, đất dôi dư. Ảnh: Văn Thanh

Nếu như Sao Vàng ưu tiên tận dụng các trụ sở cho lực lượng chức năng thì tại xã Thọ Xuân, hướng xử lý lại gắn nhiều hơn với nhu cầu sinh hoạt cộng đồng và giáo dục. Qua rà soát, xã Thọ Xuân hiện quản lý 115 cơ sở nhà, đất công. Trong đó, 108 cơ sở tiếp tục sử dụng, còn lại được phân loại để chuyển đổi công năng hoặc điều chuyển cho đơn vị có nhu cầu.

Ông Lê Văn Hoàn, Phó Chủ tịch UBND xã Thọ Xuân cho biết: Phương án của địa phương, nhiều trụ sở UBND xã cũ, nhà đa năng được chuyển thành nhà văn hóa thôn; một số trụ sở được điều chuyển cho trường học nhằm đáp ứng nhu cầu cơ sở vật chất.

Đặc biệt, khu đất của Trường THCS thị trấn Thọ Xuân (cơ sở cũ) và Trường Tiểu học thị trấn Thọ Xuân (cơ sở cũ) được định hướng xây dựng công viên, khu vui chơi sinh hoạt cộng đồng, góp phần bổ sung không gian công cộng phục vụ người dân sau sáp nhập.

Thực tế tại Sao Vàng và Thọ Xuân cho thấy, cùng một bài toán về tài sản công dôi dư nhưng mỗi địa phương đều lựa chọn lời giải riêng, dựa trên nhu cầu thực tế, quy hoạch phát triển và khả năng khai thác lâu dài.

Đẩy nhanh xử lý tài sản dôi dư, tránh thất thoát nguồn lực công

Không chỉ ở riêng Thọ Xuân hay Sao Vàng, việc xử lý tài sản công dôi dư đang được Thanh Hóa xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Theo thống kê của UBND tỉnh Thanh Hóa, toàn tỉnh hiện có 5.004 cơ sở nhà, đất thuộc diện phải sắp xếp, xử lý. Đến nay, đã có 4.528 cơ sở được phê duyệt phương án, đạt 90,5%; còn 476 cơ sở đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ và triển khai xử lý theo quy định.

Khối lượng công việc còn lại không chỉ đơn thuần là chuyển giao tài sản, mà còn liên quan đến nhiều vấn đề như hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai, xác định giá trị tài sản, chuyển đổi công năng, điều chuyển giữa các đơn vị hoặc thanh lý đối với những cơ sở không còn nhu cầu sử dụng.

Trong bối cảnh nhiều công trình đã xuống cấp sau nhiều năm sử dụng, nếu chậm xử lý sẽ phát sinh nguy cơ hư hỏng, thất thoát tài sản và làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực công. Nhận diện rõ những khó khăn đó, UBND tỉnh Thanh Hóa vừa tổ chức hội nghị tập huấn nghiệp vụ quản lý, sử dụng tài sản công năm 2026 với sự tham gia của lãnh đạo các sở, ngành cùng đội ngũ cán bộ phụ trách tài sản công tại các xã, phường trên địa bàn.

Tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Lê Quang Hùng nhấn mạnh việc xử lý tài sản công dôi dư là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời đề nghị các địa phương cập nhật đầy đủ các quy định mới, chủ động trao đổi những khó khăn phát sinh để được hướng dẫn tháo gỡ kịp thời, bảo đảm tiến độ thực hiện.

Vẫn còn một số tài sản công đang chờ được sắp xếp, đưa vào sử dụng, tránh tình trạng lãng phí ở Thanh Hóa. Ảnh: Văn Thanh

Theo lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa, việc chuẩn hóa nghiệp vụ, thống nhất nhận thức và quy trình xử lý sẽ là yếu tố quyết định để Thanh Hóa hoàn thành việc sắp xếp 476 cơ sở nhà, đất còn lại trong thời gian tới.

Từ thực tiễn ở Sao Vàng, Thọ Xuân đến bức tranh chung toàn tỉnh Thanh Hóa có thể thấy, việc xử lý tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ dừng ở yêu cầu "dọn dẹp" những trụ sở cũ, mà hướng đến mục tiêu cao hơn là tái phân bổ nguồn lực phục vụ phát triển.

Mỗi trụ sở được chuyển thành nhà văn hóa, mỗi khu đất cũ được quy hoạch thành công viên hay mỗi công trình được điều chuyển đúng nơi có nhu cầu đều góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản Nhà nước. Khi những cơ sở từng đứng trước nguy cơ bỏ hoang được "đánh thức", nguồn lực công cũng được khai thác đúng giá trị, tạo thêm không gian phục vụ dân sinh và phát triển kinh tế - xã hội, đúng tinh thần chống lãng phí mà Thanh Hóa đang kiên trì theo đuổi.