Hệ thống văn bản chỉ đạo đầy đủ

+ Kính thưa Tổng Thanh tra, mốc thời gian để các cơ quan T.Ư trong đó có Thanh tra Chính phủ tiến hành sơ kết 5 năm thực hiện Thông báo số 130-TB/TW của Bộ Chính trị không còn xa. Theo đồng chí, điều đó có ý nghĩa như thế nào đối với công tác giải quyết KNTC, một hoạt động chính của ngành Thanh tra? 

- Ngày 10/1/2008, Bộ Chính trị đã ban hành Thông báo kết luận số 130-TB/TW kết luận về “tình hình, kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo từ năm 2006 đến nay và giải pháp trong thời gian tới”. Trong hơn 5 năm qua, Quốc hội, Chính phủ đã có nhiều chủ trương, giải pháp chỉ đạo, giám sát, kiểm tra; các cấp ủy Đảng, chính quyền từ T.Ư đến địa phương đã có nhiều cố gắng trong công tác giải quyết KNTC, tạo ra sự chuyển biến cả về nhận thức và hành động, đạt được một số kết quả nhất định. 

Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, tình hình KNTC vẫn đang có diễn biến phức tạp; ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình an ninh trật tự và việc phát triển kinh tế xã hội ở một số địa phương; mối quan hệ giữa chính quyền cơ sở với công dân KNTC căng thẳng. Một trong những nguyên nhân chủ yếu của tình hình trên là do một số cấp ủy, chính quyền chưa thực sự quan tâm đầy đủ đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện các chủ trương của Đảng, quy định của pháp luật về tiếp công dân, giải quyết KNTC; chưa làm tốt công tác vận động, phổ biến, tuyên truyền chính sách pháp luật; chưa thực hiện tốt các giải pháp trong Thông báo kết luận số 130-TB/TW của Bộ Chính trị.

Thông báo Kết luận số 130-TB/TW của Bộ Chính trị đã chỉ rõ 9 giải pháp quan trọng nâng cao hiệu quả của công tác tiếp dân, giải quyết KNTC. Trong đó, Bộ Chính trị yêu cầu tăng cường và phát huy trách nhiệm của các cấp ủy Đảng trong công tác giải quyết KNTC. Cụ thể, đồng chí Bí thư cấp ủy phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và phân công trách nhiệm cho các đồng chí trong Ban Thường vụ theo dõi, chỉ đạo công tác giải quyết KNTC gắn với cải cách hành chính, đấu tranh phòng chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm chống lãng phí, coi hiệu quả giải quyết KNTC là một tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá năng lực, hiệu quả công tác của cấp ủy, người đứng đầu cơ quan, đơn vị. Thủ trưởng các cơ quan của Nhà nước, trước hết là Chủ tịch UBND các cấp phải có kế hoạch giải quyết cụ thể, chỉ đạo, phân công các ngành chức năng tập trung rà soát phối hợp để giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu kiện đông người. 

Để quán triệt, nâng cao hơn nữa trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền từ T.Ư đến địa phương trong giải quyết KNTC, rút kinh nghiệm những việc làm tốt, chấn chỉnh những việc chưa tốt, đề xuất các biện pháp thiết thực nâng cao chất lượng công tác giải quyết KNTC, Ban Cán sự Đảng Thanh tra Chính phủ đã đề nghị Ban Bí thư về việc sơ kết 5 năm thực hiện Thông báo số 130-TB/TW. 

Nhất trí với đề nghị này, Ban Bí thư đã giao Ban Nội chính T.Ư chủ trì cùng Ủy ban Kiểm tra T.Ư, Ban Cán sự Đảng Thanh tra Chính phủ, Ban Cán sự Đảng Tòa án nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao tổ chức sơ kết 5 năm thực hiện Thông báo số 130-TB/TW ngày 10/1/2008 của Bộ Chính trị về giải quyết KNTC. Theo đó, các Tỉnh ủy, Thành ủy, các Ban Đảng T.Ư, Ban Cán sự Đảng, Đảng Đoàn, Đảng ủy trực thuộc T.Ư là các đơn vị tổ chức sơ kết. Cũng theo Kế hoạch do Ban Nội chính T.Ư xây dựng, trước 15/9/2013, các Huyện ủy trên toàn quốc hoàn thành báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện Thông báo số 130-TB/TW để gửi lên Tỉnh ủy, Thành ủy.

+ Là Tư lệnh của ngành, cơ quan được giao trách nhiệm chuyên trách về giải quyết KNTC, Tổng Thanh tra Chính phủ đánh giá như thế nào về việc thực hiện Thông báo kết luận số 130-TB/TW trong thực tiễn?

- Có thể nói, các giải pháp của Thông báo đã được các cấp ủy, chính quyền các cấp, các ngành, các địa phương triển khai và thực hiện, đã thu hút sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, làm thay đổi nhận thức của toàn xã hội về KNTC và góp phần quan trọng vào việc bảo đảm trật tự an toàn xã hội. Trong đó, Thanh tra Chính phủ ban hành Kế hoạch 319 ngày 20/2/2009, Kế hoạch 1130 ngày 10/5/2012 về kiểm tra, rà soát, giải quyết các vụ việc KNTC tồn đọng, phức tạp, kéo dài. Nếu như Kế hoạch 319 là một bước rà soát quan trọng, xác định được gần 2.000 vụ việc tồn đọng, bức xúc, kéo dài cần phải tập trung giải quyết và sau 3 năm đã giải quyết được trên 2/3 trong số này thì Kế hoạch 1130 tập trung kiểm tra, giải quyết 528 vụ việc KNTC tồn đọng, phức tạp, kéo dài. Tổng kết sau hơn 1 năm việc thực hiện Kế hoạch 1130, Thanh tra Chính phủ, các Bộ và Ủy ban nhân dân các địa phương đã phối hợp kiểm tra, rà soát, giải quyết được 466/528 vụ việc, đạt tỷ lệ 88,26%; hiện nay còn 62/528 vụ việc (11,74%) đang tiếp tục giải quyết. Qua giải quyết KNTC tồn đọng, phức tạp, kéo dài các ngành, các cấp và địa phương đã giải quyết được nhiều quyền lợi của công dân, trong đó các cơ quan Nhà nước đã đề xuất hỗ trợ cho công dân 1.389,2 tỷ đồng; 34,33ha đất sản xuất; 0,84ha đất ở; 24 nền nhà tái định cư (đã thực hiện chi trả 3,6 tỷ đồng, 5,4ha đất sản xuất cho người dân). 

Việc sơ kết 5 năm thực hiện Thông báo số 130-TB/TW tới đây nhằm đánh giá toàn diện kết quả thực hiện 9 nhiệm vụ, giải pháp nêu trong Thông báo kết luận số 130-TB/TW. Trên cơ sở đó đề xuất, kiến nghị với Đảng, Nhà nước những chủ trương, chính sách, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết KNTC của công dân, trong đó, hoàn thiện các qui định của pháp luật để hạn chế phát sinh KNTC mới; hoàn thiện cơ chế giải quyết KNTC; nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng; hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước; tăng cường sự giám sát của cơ quan, đại biểu dân cử, của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, tạo chuyển biến mạnh mẽ, đồng bộ trong giải quyết KNTC.

Rà soát lại chúng ta cũng nhận thấy các văn bản của Đảng và Nhà nước đã xác định công tác giải quyết KNTC là một trong những công tác trọng tâm của bộ, ngành và các địa phương. Chúng ta có thể dễ dàng nhận diện hàng loạt các văn bản pháp luật và văn bản chỉ đạo trong công tác tiếp dân, giải quyết KNTC, trong đó, Bộ Chính trị ban hành Thông báo kết luận số 130-TB/TW ngày 10/1/2008, Ban Bí thư ban hành Chỉ thị 09-CT/TƯ ngày 6/3/2002; Quốc hội thông qua Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, ban hành Nghị quyết số 30/2012/QH13 ngày 21/6/2012, Nghị quyết số 39/2012/QH13 ngày 23/11/2012; Chính phủ ban hành các Nghị định số 75, 76/2012/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; Thủ tướng Chính phủ có Chỉ thị 14/CT-TTg ngày 18/5/2012 của về chấn chỉnh và nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC; Quyết định 858/QĐ-TTg về phê duyệt Đề án Đổi mới công tác tiếp dân và nhiều văn bản chỉ đạo thực hiện về công tác tiếp dân, giải quyết KNTC. Ngoài ra, Thủ tướng Chính phủ cũng còn rất nhiều văn bản chỉ đạo thực hiện công tác tiếp dân, giải quyết KNTC; Thanh tra Chính phủ ban hành nhiều Thông tư, kế hoạch hướng dẫn công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo; Bộ trưởng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc T.Ư cũng ban hành nhiều quy định, chỉ thị, chương trình, kế hoạch triển khai thực hiện cụ thể.

Có thể thấy từ chủ trương, chính sách cho đến các quy định của pháp luật và các văn bản chỉ đạo trong công tác giải quyết KNTC tương đối đầy đủ. Điều quan trọng nhất là cần phải quan tâm thực hiện nghiêm túc các chủ trương, chính sách và các quy định của pháp luật, coi tiếp dân, giải quyết KNTC là nhiệm vụ trọng tâm của mỗi bộ, ngành, địa phương, có như vậy mới tạo được những chuyển biến tích cực hơn trong công tác giải quyết KNTC.

Một số giải pháp cần ưu tiên

+ Đánh giá về nguyên nhân của tình hình KNTC có sự chồng chéo, bất cập, thậm chí mâu thuẫn của các qui định pháp luật. Với sơ kết Thông báo kết luận số 130-TB/TW, Tổng Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra sự đầy đủ của các văn bản chỉ đạo từ T.Ư đến địa phương. Xin Tổng Thanh tra Chính phủ cho biết, để nâng cao chất lượng hiệu quả công tác này còn cần đến những giải pháp nào?

- Để nâng cao hiệu quả công tác giải quyết KNTC, cần phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó cần tập trung thực hiện các giải pháp sau:

Thứ nhất, từ thực tế tổng kết về công tác tiếp dân, giải quyết KNTC ở các địa phương thời gian qua cho thấy, ở đâu cấp ủy Đảng, chính quyền chưa thể hiện tốt vai trò lãnh đạo, không triển khai đầy đủ các quy định của pháp luật cho nhân dân, để dân thiếu tin vào cơ quan chính quyền thì tình hình KNTC ở đó có diễn biến phức tạp. Do đó, cần phải tăng cường và phát huy trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền trong công tác giải quyết KNTC, theo đó, Bí thư cấp ủy phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và phân công trách nhiệm cho các đồng chí trong Ban Thường vụ cấp ủy theo dõi, chỉ đạo công tác giải quyết KNTC, thủ trưởng các cơ quan Nhà nước tăng cường trách nhiệm trong công tác tiếp công dân, xem xét, giải quyết KNTC của công dân, gắn giải quyết KNTC với cải cách hành chính, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm chống lãng phí, coi hiệu quả giải quyết KNTC là một tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá năng lực, hiệu quả công tác của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị và cán bộ, công chức có trách nhiệm.

Thứ hai, cần chấn chỉnh công tác quản lý Nhà nước thông qua thanh tra trách nhiệm và xử lý trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính các cấp không thực hiện việc giải quyết KNTC của công dân hoặc giải quyết không đúng quy định của pháp luật. Đây là một nội dung quan trọng, gắn chặt với trách nhiệm của ngành Thanh tra và gắn với nghiệp vụ của từng cán bộ thanh tra. 

Theo Kế hoạch số 08-KH/BNCTW ngày 15/7/2013 của Ban Nội chính T.Ư, Ban Cán sự Đảng Thanh tra Chính phủ chịu trách nhiệm xây dựng báo cáo chuyên đề về kết quả giải quyết KNTC trong lĩnh vực hành chính; kết quả kiểm tra, rà soát các vụ việc KNTC đông người, phức tạp, kéo dài; kết quả thanh tra trách nhiệm quản lý Nhà nước về KNTC trong việc tiếp dân, giải quyết KNTC trong 5 năm qua. Thực hiện Kế hoạch này, Tổng Thanh tra Chính phủ đã ban hành Quyết định thành lập tổ công tác tham mưu giúp Ban Cán sự Đảng Thanh tra Chính phủ trong việc sơ kết 5 năm thực hiện Thông báo số 130-TB/TW. Tuy nhiên, mỗi cán bộ ngành Thanh tra cần phải nhận thức đầy đủ rằng, việc chấn chỉnh công tác quản lý Nhà nước thông qua thanh tra trách nhiệm và xử lý trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính các cấp trong việc giải quyết KNTC của công dân không chỉ dừng ở đợt sơ kết Thông báo kết luận số 130-TB/TW. Điều này cần xuyên suốt quá trình thực thi công vụ và thực hiện chức năng quản lý Nhà nước của toàn ngành Thanh tra, cụ thể là của từng cán bộ ngành Thanh tra. Bởi lẽ, thông qua hoạt động nghiệp vụ thanh tra trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong việc thực hiện pháp luật về KNTC, phòng, chống tham nhũng sẽ phát hiện những việc làm chưa đúng, chưa hết trách nhiệm của người đứng đầu, của cơ quan đó để chấn chỉnh. Cũng thông qua hoạt động thanh tra trách nhiệm, có thể nhân rộng các điển hình, các mô hình thực hiện tốt các qui định của pháp luật để từ đó tuyên truyền, nhân rộng, góp phần nâng cao chất lượng hiệu quả của công tác tiếp dân, giải quyết KNTC. Đó cũng là lý do vì sao những năm gần đây, ngành Thanh tra chuyển hướng, chú trọng đến hoạt động thanh tra trách nhiệm.

Thứ ba, cần tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về KNTC để nâng cao hiểu biết pháp luật về KNTC của cán bộ, nhân dân, tập trung ở khu vực xã, phường, thị trấn; tăng cường thông tin, tuyên truyền về các vụ việc KNTC cụ thể, đảm bảo chính xác, khách quan, trung thực; phê phán những hành vi vi phạm pháp luật và những biểu hiện lệch lạc trong lĩnh vực KNTC. Mặt khác, cần phát huy vai trò của các đoàn thể, các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác hòa giải, tham gia làm người đại diện cho quyền, lợi ích hợp pháp của người dân để cùng kiến nghị, xem xét, giải quyết những vấn đề thuộc lợi ích chính đáng của công dân; tăng cường việc giám sát của Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể trong công tác giải quyết KNTC.

Thứ tư, cần chữa dứt điểm căn bệnh “lòng vòng” trong chuyển đơn, giải quyết KNTC. Mới đây, Thanh tra Chính phủ cũng đã có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ về biện pháp xử lý đơn tố cáo xuất phát từ việc khiếu nại không đạt mục đích. Văn bản này nêu rõ: Thực tiễn công tác giải quyết KNTC cho thấy nhiều vụ việc khiếu nại đã được các cấp chính quyền giải quyết đúng pháp luật, đảm bảo hợp lý, hợp tình nhưng công dân vẫn không chấp nhận kết quả giải quyết, tiếp tục khiếu nại kéo dài hoặc chuyển sang tố cáo người giải quyết khiếu nại. Tình trạng này diễn ra khá phổ biến, gây lúng túng cho các cơ quan chuyển đơn và cả cơ quan giải quyết tố cáo, đồng thời là nguyên nhân của tình trạng chuyển đơn “lòng vòng” và việc giải quyết không có điểm dừng. Do vậy, Thanh tra Chính phủ đề nghị Thủ tướng Chính phủ ủy quyền cho Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với Ủy ban Kiểm tra T.Ư và các cơ quan hữu quan bàn biện pháp xây dựng cơ chế xử lý. Đề nghị này đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý và Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ đang quyết liệt trong chỉ đạo để các cục, vụ chức năng sớm hoàn tất cơ chế này.

+ Xin trân trọng cảm ơn Tổng Thanh tra!

Thúy Nhài (Thực hiện)