(Thanh tra) - Kết quả giám sát việc thực hiện Quy định số 131-QĐ/TW của Bộ Chính trị tại Quảng Trị không chỉ phác họa nỗ lực siết chặt kỷ cương đối với “người đi giữ kỷ cương”, mà còn mở ra những giải pháp căn cơ nhằm nhận diện nguy cơ, ngăn chặn lạm quyền ngay từ cơ sở trong bối cảnh vận hành bộ máy mới.
Thiết lập “hàng rào” phòng ngừa xung đột lợi ích
Giai đoạn triển khai giám sát từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/6/2026 diễn ra trong thời điểm đặc biệt khi tỉnh Quảng Trị vừa hoàn thành việc kiện toàn, sắp xếp tổ chức bộ máy và sáp nhập các đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc không còn tổ chức thanh tra cấp huyện đã dồn áp lực rất lớn lên vai Đảng bộ Thanh tra tỉnh khi phải trực tiếp gánh vác toàn bộ khối lượng công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng trên toàn địa bàn.
Trong bối cảnh đội ngũ cán bộ vừa tiếp cận mô hình mới, vừa phải xử lý lượng công việc gia tăng đột biến, việc siết chặt cơ chế kiểm soát quyền lực được xác định là mệnh lệnh sống còn nhằm giữ vững tính liêm chính của các cơ quan thực thi pháp luật và kỷ luật đảng.
Bám sát chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, các cấp ủy đảng và ngành Thanh tra đã nhanh chóng cụ thể hóa Quy định số 131-QĐ/TW vào hệ thống quy chế, chương trình công tác trọng tâm. Dấu ấn rõ nét nhất là việc quán triệt triệt để nguyên tắc phân công “rõ người, rõ việc, gắn quyền hạn với trách nhiệm”.
Các đơn vị kiên quyết không bố trí cán bộ theo dõi địa bàn hay tham gia đoàn kiểm tra, giám sát, thanh tra khi phát hiện có quan hệ gia đình, lợi ích liên quan trực tiếp đến đối tượng bị thanh tra, kiểm tra.
Đáng chú ý, Thanh tra tỉnh đã chủ động lập các tổ giám sát hoạt động độc lập với từng đoàn thanh tra, vừa giám sát việc tuân thủ quy trình nghiệp vụ và đạo đức công vụ, vừa kết hợp thẩm định dự thảo kết luận nhằm triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ tác động, can thiệp trái quy định.
Nhờ các biện pháp phòng ngừa từ sớm, qua một năm thực hiện nhiệm vụ với hàng trăm cuộc kiểm tra, giám sát và 22 cuộc thanh tra trọng điểm trên các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, ngân sách, đầu tư xây dựng, tỉnh chưa ghi nhận trường hợp cán bộ nào lạm quyền, nhũng nhiễu hay vi phạm các điều cấm.
Thẳng thắn nhìn nhận những “khoảng trống” kiểm soát
Bên cạnh những chuyển biến tích cực, đợt giám sát của Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tỉnh cũng chỉ ra không ít nút thắt cần sớm tháo gỡ.
Hạn chế lớn nhất hiện nay là việc thực hiện Quy định số 131-QĐ/TW tại các đơn vị cơ sở hầu như chỉ dừng lại ở mức độ lồng ghép trong các kế hoạch kiểm tra thường xuyên, hoàn toàn vắng bóng các cuộc kiểm tra hay giám sát chuyên đề độc lập.
Điều này dẫn đến tình trạng các khâu, các mắt xích tiềm ẩn nguy cơ nảy sinh tiêu cực hoặc lạm quyền chưa được mổ xẻ và đánh giá một cách toàn diện, sâu sắc.
Mặt khác, hoạt động tự kiểm tra nội bộ ở một số tổ chức đảng vẫn còn biểu hiện thụ động, việc chủ động nắm bắt thông tin và cảnh báo vi phạm từ sớm, từ xa vẫn còn lúng túng. Tiến độ theo dõi, đôn đốc khắc phục các khuyết điểm sau kết luận kiểm tra, thanh tra ở một vài địa phương còn thiếu quyết liệt, dẫn đến tình trạng dây dưa kéo dài.
Cùng với đó, công tác phối hợp cung cấp thông tin về đảng viên vi phạm pháp luật giữa các cơ quan tố tụng với cấp ủy có lúc chưa kịp thời, trong khi hạ tầng số hóa hồ sơ dữ liệu phục vụ quản lý, giám sát và cảnh báo rủi ro vẫn chưa được đầu tư đồng bộ, khiến việc giám sát dựa trên dữ liệu số gặp nhiều trở ngại.
Chủ động "bịt kín kẽ hở" bằng kỷ luật và công nghệ
Để biến cơ chế kiểm soát quyền lực thành phản xạ tự nhiên trong toàn hệ thống, Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tỉnh Quảng Trị đã đặt ra mốc thời gian ngày 31/12/2026 yêu cầu các cơ quan tham mưu, giúp việc Tỉnh ủy, các đảng ủy trực thuộc và Thanh tra tỉnh phải nghiêm túc khắc phục dứt điểm các tồn tại đã được chỉ ra.
Yêu cầu trọng tâm đặt ra trong thời gian tới là phải chuyển mạnh phương thức lãnh đạo, đưa nội dung kiểm soát quyền lực vào chương trình toàn khóa và hằng năm, đồng thời chủ động lựa chọn những địa bàn, lĩnh vực có nguy cơ sai phạm cao để tiến hành kiểm tra chuyên đề trực tiếp thay vì chỉ kiểm tra lồng ghép như trước.
Song song với việc nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và tinh thần nêu gương, địa phương xác định giải pháp mang tính đột phá lâu dài là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và số hóa toàn bộ dữ liệu nghiệp vụ.
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số liên thông không chỉ hỗ trợ tối đa cho việc giám sát thường xuyên mà còn là công cụ hữu hiệu để phân tích rủi ro, đưa ra cảnh báo sớm, hạn chế tối đa sự can thiệp chủ quan của con người vào quy trình xử lý.
Từ thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp sau sáp nhập, tỉnh Quảng Trị cũng kiến nghị Ủy ban Kiểm tra Trung ương và Thanh tra Chính phủ tiếp tục rà soát, ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ mang tính đặc thù cấp cơ sở, đồng thời sớm hỗ trợ triển khai hệ thống phần mềm quản lý thống nhất, bảo mật và liên thông toàn quốc.
"Bịt kín kẽ hở" quy trình bằng kỷ luật nghiêm minh kết hợp công nghệ hiện đại chính là con đường ngắn nhất để Quảng Trị bảo đảm quyền lực được kiểm soát chặt chẽ từ sớm, từ xa, giữ vững niềm tin của Nhân dân vào bộ máy lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.
