Trường Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh (IUH). Ảnh:iuh.edu.vn

Hàng loạt sai phạm trong quản lý tài chính và thực hiện nghĩa vụ thuế

Theo báo cáo tài chính của nhà trường, giai đoạn 2021 - 2025, tổng thu của Trường Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh đạt trên 5.757 tỷ đồng. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra của Thanh tra Chính phủ cho thấy công tác quản lý, sử dụng tài chính tại nhà trường tồn tại nhiều khuyết điểm, vi phạm quy định pháp luật hiện hành.

Về hoạt động thu, nhà trường đã hạch toán 2 khoản thu dịch vụ, khai thác cơ sở vật chất (phí luyện thi, phí tham gia hoạt động tại Trung tâm Thể dục thể thao) với tổng số tiền hơn 1,131 tỷ đồng vào khoản mục phí, lệ phí để chi cho các hoạt động liên quan là không đúng quy định về chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp.

Đáng chú ý, trong việc kê khai nghĩa vụ thuế, trường đã áp dụng phương pháp tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo tỷ lệ % trên doanh thu nhưng kê khai thiếu dẫn đến nộp thiếu thuế TNDN tạm tính với tổng số tiền lên tới hơn 112,985 tỷ đồng. Trong đó, nguồn thu từ học phí kê khai thiếu thuế TNDN (2%) số tiền hơn 99,683 tỷ đồng; nguồn thu từ cho thuê ký túc xá kê khai thiếu thuế TNDN (2%) số tiền hơn 655 triệu đồng; và nguồn thu từ lãi tiền gửi ngân hàng kê khai thiếu thuế TNDN (5%) số tiền hơn 12,646 tỷ đồng.

Ngoài ra, đến thời điểm thanh tra, trường vẫn chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật để đảm bảo công khai, minh bạch trong việc xác định giá dịch vụ giáo dục, đào tạo.

Bên cạnh những thiếu sót trong công tác thu, việc thực hiện chi gắn với hoạt động sự nghiệp và nhiệm vụ khoa học công nghệ cũng bộc lộ nhiều điểm bất cập. Cụ thể, nhà trường đã thanh toán tiền giảng dạy vượt giờ cho viên chức, giảng viên với tổng số 10.310 giờ, vượt mức trần 300 giờ/năm/người theo Bộ luật Lao động (trong đó giảng viên có số giờ vượt cao nhất lên tới 700 giờ).

Đối với hoạt động khoa học và công nghệ, trường có tới 112 đề tài nghiên cứu chậm hoàn thành so với tiến độ hợp đồng và 18 đề tài bị hủy thực hiện.

Việc quản lý chính sách xã hội cũng ghi nhận sai sót khi năm 2022, trường tự ý dừng hỗ trợ kinh phí học tập đối với sinh viên dân tộc thiểu số, làm gián đoạn chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Xét về công tác quản lý công nợ và các quỹ, nhà trường hiện còn tồn đọng khoản công nợ kéo dài từ năm 2013 chưa xử lý dứt điểm là chi phí chuẩn bị đầu tư Dự án SAHEP-IUH tại Quận 12 với số tiền hơn 10,199 tỷ đồng. Trường đã trích thiếu Quỹ Khoa học công nghệ hơn 67,342 tỷ đồng và trích thiếu Quỹ Hỗ trợ sinh viên năm 2021 hơn 13,827 tỷ đồng.

Đồng thời, trường đã chi sai nguồn kinh phí khi dùng Quỹ Hỗ trợ sinh viên chi thưởng hơn 93,7 triệu đồng cho cộng tác viên Đoàn Thanh niên, dùng Quỹ Khen thưởng phúc lợi chi trả hơn 5,635 tỷ đồng tiền học phí nghiên cứu sinh cho giảng viên.

Nhà trường cũng chưa thực hiện trích lập nguồn cải cách tiền lương giai đoạn 2021 - 2023 và chậm điều chỉnh Quy chế chi tiêu nội bộ theo quy định.

Quản lý tài sản công buông lỏng, mua sắm và thanh lý trái thẩm quyền

Liên quan đến công tác quản lý, sử dụng tài sản công, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ Đề án sử dụng tài sản công giai đoạn 2021 - 2025 của trường chưa được Bộ Công Thương phê duyệt theo quy định. Đồng thời, 6 cơ sở nhà đất do trường quản lý vẫn chưa được Bộ Công Thương phê duyệt phương án sắp xếp, xử lý. Do Bộ Công Thương chưa ban hành Quyết định giao trường quản lý tài sản dẫn đến thiếu cơ sở ghi nhận tăng doanh thu đối với nguồn ngân sách Nhà nước cấp từ hao mòn, khấu hao tài sản trên báo cáo tài chính với số tiền 82,562 triệu đồng.

Việc theo dõi, kiểm kê tài sản còn bỏ sót các tài sản hình thành từ nhiệm vụ khoa học công nghệ, tài sản tài trợ, viện trợ và tài sản từ nguồn ngân sách.

Mặt khác, trường đã hạch toán sai nguồn kinh phí khi chi trả hơn 62,966 tỷ đồng tiền thuê 2 cơ sở đào tạo (số 10 Nguyễn Văn Dung và số 14 Phạm Văn Chiêu) từ nguồn kinh phí thường xuyên thay vì phải dùng Quỹ Phát triển hoạt động sự nghiệp.

Kiểm tra tại Khoa Cơ khí và Khoa Điện tử cho thấy, quản lý tài sản còn lỏng lẻo, thẻ tài sản mờ cũ không được thay thế, chưa ban hành tiêu chuẩn vật tư thực hành.

Trong công tác mua sắm tài sản, kế hoạch mua sắm hằng năm chưa được xây dựng theo các gói thầu cụ thể. Kiểm tra chọn mẫu 4 gói thầu phát hiện nhiều vi phạm về thủ tục, hồ sơ nghiệm thu thiếu nội dung nghiệm thu lắp đặt, đào tạo, chuyển giao, bảo hành chính hãng; đơn vị tư vấn đăng tải kết quả lựa chọn nhà thầu không đúng trách nhiệm; nội dung báo cáo thẩm tra và quyết định phê duyệt dự án chưa thống nhất về nguồn vốn.

Nhiều sai sót tại các dự án đầu tư xây dựng, cải tạo và sửa chữa

Công tác đầu tư xây dựng tại Trường Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh cũng ghi nhận hàng loạt bất cập, vi phạm từ khâu chuẩn bị đầu tư đến nghiệm thu, quản lý nguồn vốn.

Tại các dự án đầu tư ở tỉnh Đồng Nai (nay là TP Đồng Nai), trường phải hủy bỏ chủ trương đầu tư hoặc tạm ngừng triển khai các dự án do công tác khảo sát, đánh giá chưa sát thực tế, dẫn đến việc không giải ngân được nguồn vốn đầu tư công năm 2025 do Bộ Công Thương giao.

Đáng chú ý, tại Dự án Hàng rào, đường giao thông nội bộ, các hồ sơ nghiệm thu, báo cáo giám sát đã xác nhận nghiệm thu phần việc trị giá hơn 1,919 tỷ đồng không đúng với thực tế thi công. Trường đã chi sai nguồn kinh phí khi dùng nguồn chi thường xuyên để thực hiện Dự án Hàng rào, đường giao thông nội bộ hơn 12,143 tỷ đồng và Dự án Cơ sở hạ tầng ngoài nhà hơn 3,311 tỷ đồng.

Đối với các dự án cải tạo, sửa chữa, qua kiểm tra 5 dự án chọn mẫu có tới 4 dự án vi phạm trình tự, thủ tục:

Đối với Dự án Viện Tài chính - Kế toán: Phê duyệt chủ trương đầu tư trước khi bổ sung vào kế hoạch hằng năm; phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu quá thời hạn 5 ngày làm việc; thư bảo lãnh hợp đồng hết hiệu lực trước thời hạn hợp đồng; dự án Bảo trì hè năm 2022 tại Cơ sở chính: Phát hành hồ sơ mời thầu cùng ngày đăng tải thông báo mời thầu; dự án Sửa chữa các phòng thực hành tại tầng 4, 6 nhà H và tầng 11 nhà D: Bản vẽ hoàn công chưa được lập theo quy định; hồ sơ quản lý chất lượng thiếu chứng nhận xuất xứ đối với nhiều vật tư thi công (gỗ MDF, tấm Smartboard, tấm thạch cao, ổ cắm, ống cách nhiệt...).

Dự án Sửa chữa mái, mặt tiền, tầng trệt, lầu 3 và lầu 4 nhà E: Hạng mục phòng cháy chữa cháy đã đưa vào khai thác sử dụng nhưng chưa hoàn thành nghiệm thu theo quy định; nhật ký thi công ghi chép thiếu sót; biên bản nghiệm thu dẫn chiếu các tiêu chuẩn, quy chuẩn đã hết hiệu lực.

Xác định trách nhiệm và kiến nghị xử lý nghiêm minh

Thanh tra Chính phủ xác định, nguyên nhân dẫn đến các tồn tại, vi phạm trên xuất phát từ cả yếu tố khách quan (chính sách thay đổi, dịch bệnh Covid-19, quy hoạch địa phương) và nguyên nhân chủ quan do cán bộ thiếu cập nhật pháp luật, công tác lãnh đạo của Hội đồng trường, Ban Giám hiệu chưa sâu sát, kiểm tra nội bộ và tham mưu còn yếu kém. Trách nhiệm thuộc về Hội đồng trường, Ban Giám hiệu, Hiệu trưởng, các đơn vị, cá nhân liên quan thuộc trường và Bộ Công Thương cùng các đơn vị chức năng thuộc Bộ.

Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ kiến nghị đối với Trường Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh bắt buộc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật; rà soát, sửa đổi quy chế nội bộ; thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro trong tài chính, tài sản công, đầu tư. Chấn chỉnh phân công giảng dạy đúng định mức; hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Công Thương phê duyệt giao quản lý tài sản công; thực hiện nghiệm thu hoàn thành phòng cháy chữa cháy.

Về xử lý tài chính rà soát, nộp bổ sung tiền thuế TNDN kê khai thiếu tạm tính là 112,985 tỷ đồng và các nghĩa vụ tài chính phát sinh vào ngân sách Nhà nước (theo báo cáo, nhà trường đã nộp đủ số tiền tạm tính này vào ngân sách ngày 5/6/2026). Hạch toán, điều chỉnh lại đúng nguồn kinh phí đối với các khoản chi sai nguồn, gồm: Khoản thu lệ phí hơn 1,131 tỷ đồng; chi thưởng Đoàn Thanh niên 93,7 triệu đồng; chi học phí nghiên cứu sinh hơn 5,635 tỷ đồng; chi thuê 2 cơ sở đào tạo hơn 62,966 tỷ đồng; chi dự án Hàng rào, đường giao thông nội bộ hơn 12,143 tỷ đồng và Cơ sở hạ tầng ngoài nhà hơn 3,311 tỷ đồng.

Hạch toán, trích bổ sung cho Quỹ Khoa học công nghệ số tiền hơn 67,342 tỷ đồng và Quỹ Hỗ trợ sinh viên số tiền 13,827 tỷ đồng.

Về xử lý trách nhiệm, tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các tập thể, cá nhân liên quan. Trong quá trình khắc phục, nếu phát hiện vi phạm gây thiệt hại tiền, tài sản Nhà nước thì kịp thời báo cáo cơ quan chức năng xử lý theo quy định pháp luật.

Đối với Bộ Công Thương, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chỉ đạo, tổ chức kiểm điểm làm rõ trách nhiệm các tập thể, cá nhân thuộc Bộ và trường. Đồng thời chỉ đạo khắc phục triệt để các vi phạm trong quản lý tài chính, tài sản công, nộp bổ sung thuế, xử lý công nợ kéo dài, sắp xếp nhà đất và đầu tư xây dựng. Kịp thời chuyển cơ quan chức năng xử lý nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.

Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị đối với Bộ Tài chính chỉ đạo Cục Thuế kiểm tra, rà soát việc kê khai, nộp thuế TNDN giai đoạn 2021 - 2025 của Trường Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh và các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo nhằm bảo đảm thu đúng, thu đủ, không để thất thoát ngân sách Nhà nước.